Thứ 5, 21/03/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Hà Tông Huân - thanh giá như vàng, ngọc...

Nguyễn Thành Trung - Khám phá - 05/12/2018 08:02
Hà Tông Huân - thanh giá như vàng, ngọc...
(khoahocdoisong.vn) - Hà Tông Huân - thanh giá như vàng, ngọc... không chỉ là một vị quan tốt, ông còn là nhà giáo giàu tâm huyết và đức độ, được nhiều người đương thời coi là bậc tôn sư.

Nhà ngoại giao chuyên đàm phán với nhà Thanh

Hà Tông Huân (1697 -1766), người làng Kim Thành, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, cháu 9 đời của Hà Công Trình.

Từ nhỏ, Hà Tông Huân đã được mọi người mệnh danh là "Thần đồng Kim Vực" vì thán phục trí nhớ siêu việt của ông. Đến tuổi niên thiếu, sau khi đã hấp thụ hết kiến thức của vị thầy đồ trong làng, Huân bèn rủ hai bạn đồng môn là Trịnh Đồng Giai và Đỗ Huy Kỳ tìm đến thầy Trần Ân Chiêm, tục gọi quan Nghè Bón (vì ở làng Châu Bội hay làng Bón) xin thụ giáo.

Khoa thi Đình năm Giáp Thìn (1724), niên hiệu Bảo Thái thứ 5 đời vua Lê Dụ Tông, ông đỗ Bảng Nhãn. Vì khoa đó không chấm ai Trạng nguyên và Thám hoa, nên ông đỗ cao nhất nước. Người đương thời gọi là ông Bảng Vàng. (Tức Bảng Nhãn làng Vàng, cũng là đứng đầu Bảng Vàng đề tên).

Hà Tông Huân làm quan, trải thờ năm đời Hoàng đế nhà Lê, đầu là Lê Dụ Tông (1705 - 1729), cuối là Lê Hiển Tông (1740 -1786). Thoạt đầu ông được bổ chức Đốc đồng Trấn Sơn Nam; Đốc trấn An Quảng.

Sau này, do có công dẹp giặc núi ở Thanh Hoa và tham mưu việc quân quốc cơ yếu cho vua Lê, chúa Trịnh, nên được phong Thượng thư bộ Binh. Ông cũng là Tế tửu Quốc Tử Giám, nhà ngoại giao chuyên đàm phán các tranh chấp, mâu thuẫn với nhà Thanh.

Đỉnh cao sự nghiệp đến khi ông đương nhiệm chức Thượng thư rồi Tể tướng đầu triều. Năm 65 tuổi, ông xin nghỉ hưu, song chúa Trịnh lại vời ông làm quan Chủ khảo chấm kỳ thi Đình, rồi biên soạn lại sách dạy cho sĩ tử cả nước học. Sau khi hoàn tất, ông lui về làng Kim Vực, vui thú điền viên cùng bà con chòm xóm.

Lúc đến dân mừng, lúc đi dân nhớ

Ngoài tiếng tốt để lại trong khi làm quan, Hà Tông Huân còn là một nhà giáo giàu tâm huyết và đức độ, được không ít người đương thời coi là bậc tôn sư.

Sách Đại Việt sử ký tục biên viết: “...Thanh giá ông như vàng, ngọc; phẩm chất ông như phượng, loan. Năm 12 tuổi đỗ ở quận, năm 16 tuổi đỗ Hương giải nổi tiếng thần đồng, Vua Chúa đều biết... Rồi đỗ đầu khoa Hoành từ, đỗ Bảng nhãn... Bởi thế, làm quan trong, quan ngoài, đi đến đâu cũng đều tốt. Khi gặp việc khó khăn, giống như bổ củi rắn, gỡ tơ rối, cũng chỉ nhón tay là xong. Tới đất khách ở núi Bắc, hùng biện mà lấy lại được bờ cõi xưa. Ở Nam quan tiếp khách quý, đối đáp làm cho bớt cung đốn. Cho đến làm Thừa tuyên, làm Trấn phủ, gần thì Sơn Tây, Sơn Nam, xa thì Thái Nguyên, An Quảng... đến đâu cũng làm phúc tinh soi sáng mọi phương, làm giọt mưa ngọt thấm nhuần khắp cõi. Lúc đến thì dân mừng, lúc đi thì dân nhớ... Lại còn lòng vẫn khiêm cung, chi dùng tiết kiệm. Lượng sống thênh thang, nguyên lão mà đề cử người tuổi trẻ. Ngôi sao thăm thẳm, đắc thời mà lại nhượng cho người sau. Đó là điều mà các vị danh tướng cũng khó làm được như vậy".

Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú viết: “Ông bụng dạ thản nhiên, rộng rãi, không câu nệ việc nhỏ nhặt. Khi thi thố những công việc to tát, việc gì cũng xong. Ở triều hơn 30 năm, trải làm tướng văn, tướng võ, công danh hiển hách lại “trích tác thành cho người hậu thế”. Nay ông về chống gậy đi dép vui với gió xuân; giảng đàn uống rượu vui cùng trăng thu. Tìm nơi lạ, chọn chỗ đẹp, tiêu dao ở đó… Khi đã về, ông dựng một ngôi nhà ở bến sông, mỗi khi buổi chiều đẹp trời thường ra đó uống rượu. Thỉnh thoảng mời các cụ già trong thôn đến trò chuyện, thú phong lưu tiêu sái, không có vẻ gì là từng ở ngôi quý hiển ngày xưa”.

(còn nữa)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Rau quả sạch nhạt hơn rau quả thông thường

(khoahocdoisong.vn) - Rau quả sạch (rau quả thủy canh, trồng trong nhà màng…) không đậm đà như canh tác truyền thống là do giống và chăm sóc.

Tủ lạnh cũ vẫn dùng tốt

(khoahocdoisong.vn) - Nhiều người cho rằng mua tủ lạnh cũ thì nguy cơ cháy nổ cao là không đúng. Bởi hệ số an toàn của tủ lạnh rất cao.

Tẩy giun bằng thực phẩm

(khoahocdoisong.vn) - Nhiễm giun sán là chứng bệnh thường gặp, nhất là ở trẻ nhỏ do thói quen ăn uống, sinh hoạt thiếu vệ sinh.

Cách nhận biết mỹ phẩm hỏng

(khoahocdoisong.vn) - Sản phẩm bị biến màu, biến mùi. Màu thì có thể từ sáng màu thành vàng nâu, hoặc từ có màu chuyển về mất màu.

Chập điện trời nồm, một phen hú hồn

(khoahocdoisong.vn) - Đang tắm, chị My thấy tia lửa lòe lên, khói bốc khét lẹt. Thì ra, một ổ điện bị chập, cháy. Chị được một phen hú hồn, vì bình nóng lạnh vẫn đang bật.

Các phương pháp trị suy tĩnh mạch chi

(khoahocdoisong.vn) - Bệnh suy tĩnh mạch chi dưới gây nhiều biến chứng nguy hiểm tính mạng. Lựa chọn phương pháp điều trị tùy thuộc vào tĩnh mạch bị giãn.

Không dùng vàng thử chì trong son

(khoahocdoisong.vn) - Đầu tiên phải hiểu rằng khi sản xuất son, người ta sử dụng nhiều chất phụ gia tạo màu được khai thác từ dưới lòng đất, mà phẩm khoáng là một ví dụ.

Mới nhất

Điểm yếu nhất trong quản lý nhân sự của Thế giới di động trong mắt ông Nguyễn Đức Tài và lời giải gợi ý của Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng

Kinh tế - 08:15 21/03/2019
Lời giải cho bài toán nhân lực theo ông Vượng đều xoay quanh chữ Đào tạo. Nếu không đào tạo thì không có được nhân tài, nhân lực để duy trì hoạt động chứ chưa nói đến sự phát triển hệ thống.

Tủ lạnh cũ vẫn dùng tốt

Khoa học - Bảo Khánh - 07:30 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Nhiều người cho rằng mua tủ lạnh cũ thì nguy cơ cháy nổ cao là không đúng. Bởi hệ số an toàn của tủ lạnh rất cao.

Ý nghĩa của dự báo mưa

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:28 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Dựa trên các đặc trưng chung về điều kiện địa lý, địa hình, tính đồng nhất tương đối về mặt khí hậu để chia ra khu vực.

Mẹo nhận biết mật ong thật – giả

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:28 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thông thường mật ong thật hay có mùi thơm rất đặc trưng và rất sánh.

Tủ đặc dụng đặt tiêu bản cụ rùa Hồ Gươm

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:28 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tủ kính đặt tiêu bản cụ rùa được chế tạo bằng kính siêu trắng. Đây là loại kính rất đắt tiền mà Việt Nam không có, được dùng cho các dòng xe chống đạn.

Rau quả sạch nhạt hơn rau quả thông thường

Khoa học - Hà Bình - 07:28 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Rau quả sạch (rau quả thủy canh, trồng trong nhà màng…) không đậm đà như canh tác truyền thống là do giống và chăm sóc.

Cách nhận biết mỹ phẩm hỏng

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:27 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sản phẩm bị biến màu, biến mùi. Màu thì có thể từ sáng màu thành vàng nâu, hoặc từ có màu chuyển về mất màu.

Tẩy giun bằng thực phẩm

Khỏe - Phạm Hằng - 07:26 21/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Nhiễm giun sán là chứng bệnh thường gặp, nhất là ở trẻ nhỏ do thói quen ăn uống, sinh hoạt thiếu vệ sinh.

Khung phần mềm hợp nhất với việc phát hành MPLAB® Harmony phiên bản 3.0 (v3)

Nhịp sống doanh nghiệp - TH - 20:52 20/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Microchip Technology đã công bố khung phần mềm hợp nhất với việc phát hành MPLAB® Harmony phiên bản 3.0 (v3).

Chập điện trời nồm, một phen hú hồn

Khỏe - Cát Cát (ghi) - 19:00 20/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đang tắm, chị My thấy tia lửa lòe lên, khói bốc khét lẹt. Thì ra, một ổ điện bị chập, cháy. Chị được một phen hú hồn, vì bình nóng lạnh vẫn đang bật.

Trẻ hóa làn da từ bên trong và bên ngoài

Y học và đời sống - Khánh Thủy - 19:00 20/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hiện có nhiều phương pháp trẻ hóa làn da, nhưng chọn cách nào cần được chuyên gia tư vấn và phải được tiến hành tại các cơ sở thẩm mỹ có uy tín.

Cách chữa vẹo cổ cấp

Gia truyền trị bệnh - Mai Nguyễn (ghi) - 19:00 20/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vẹo cổ cấp là sau một đêm ngủ dậy thấy đau vùng vai, gáy, cứng cổ gáy không quay, không cúi ngửa được. Khi bị bệnh có thể xoa bóp, day ấn huyệt và dùng thuốc.

Các phương pháp trị suy tĩnh mạch chi

Khỏe - Thúy Nga - 19:00 20/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bệnh suy tĩnh mạch chi dưới gây nhiều biến chứng nguy hiểm tính mạng. Lựa chọn phương pháp điều trị tùy thuộc vào tĩnh mạch bị giãn.

Đầu hè, phòng tránh côn trùng “tấn công”

Khoa học - 19:00 20/03/2019
(khoahocdoisong.vn) - Cuối xuân đầu hè là thời điểm côn trùng sinh sôi mạnh mẽ nhất. Việc phòng tránh, diệt côn trùng phải được thực hiện ở thời điểm này.

Giá điện tăng 8,36%, mỗi gia đình sẽ mất thêm bao nhiêu tiền mỗi tháng?

Phản biện - 18:54 20/03/2019
Đại diện Bộ Công Thương cho hay, đối với khách hàng hộ gia đình sử dụng dưới 50kWh sẽ phải trả thêm khoảng 7 nghìn đồng; khách hàng sử dụng 50-100kWh sẽ phải trả thêm khoảng 14 nghìn đồng; từ 100-200kWh phải trả thêm 31.000 đồng; 200-300kWh phải trả thêm trung bình khoảng 53 nghìn đồng....
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO