S 40 (4302) Thứ Năm (5/10/2023) Hoàng thành Thăng Long đang lưu gi hai chiếc bát sứ cổ được đánh giá đẹp và đ c đáo nhất từng được tìm thấy ở Việt Nam. Nh ng hiện vật này được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2021 với tên gọi chính thức “Hai bát sứ ngự dụng Hoàng thành Thăng Long”. Báu vật hoàng cung Thăng Long Được các chuyên gia khẳng định là vật dụng dành cho vua ở hoàng cung Thăng Long, hai chiếc bát sứ c kích thước khác nhau (đường kính miệng lần lượt là 14,5 cm và 12,4 cm), cùng lớn hơn so với loại bát thường dùng để ăn cơm phổ biến hiện nay. Bát c thân cong đều, miệng tròn, mép miệng vê tròn và hơi bẻ ra bên ngoài. Chân đế cao, thành rất mỏng, được ví “như vỏ trứng”, xương trắng đục, men trong, hoa văn in nổi trong lòng trước khi phủ men. Đ trong của xương gốm rất cao, ánh sáng c thể xuyên qua. Khi được tìm thấy, bát nằm trong lớp trầm tích chứa nhiều hiện vật gồm đồ sành, gốm men thời Lê sơ (thế kỷ 15-16). Hai chiếc đều bị vỡ do sức ép của đất, m t chiếc mất m t số mảnh. Sau đ các mảnh vỡ đã được ghép lại, phần mảnh bị mất được phục nguyên bằng chất liệu b t đá và keo. Theo hồ sơ bảo vật quốc gia, mặc dù khác nhau về kích thước, nhưng cấu trúc, đề tài và kỹ thuật trang trí hoa văn trên chiếc bát giống nhau gần như hoàn toàn. Hoa văn được trang trí trong lòng bát với đồ án chính hình rồng. Gi a lòng bát in nổi ch “Quan”. Đôi rồng được thể hiện trong tư thế đang bay lượn trên mây tạo thành hình vòng tròn trên thành bát, hướng vận đ ng theo chiều kim đồng hồ, mang nét đặc trưng của tạo hình rồng thời Lê sơ. Đầu rồng ngẩng cao, miệng nhả ngọc, thân uốn thành nhiều khúc, đuôi duỗi thẳng về phía sau như cái bánh lái, vây dương cao, các chân thể hiện tư thế vận đ ng như đang đạp vào mây. Chân rồng c 5 ng n với m ng vuốt sắc nhọn. Đây là hình tượng rồng tiêu biểu dành riêng cho hoàng đế. Thêm vào đ , lòng bát in hình ch “Quan”, c nghĩa là sản phẩm của lò quan, lò do quan xưởng thiết lập, chuyên sản xuất vật dụng dành cho triều đình. Chế tác đỉnh cao Tại Việt Nam, nh ng chiếc bát sứ trắng c vẽ rồng 5 m ng tương tự cũng được tìm thấy ở Cố đô Lam Kinh, nhưng trong tình trạng không còn nguyên vẹn, không đủ mảnh để khôi phục hình dáng như hai chiếc bát sứ tìm thấy ở Hoàng thành Thăng Long. Theo hồ sơ Bảo vật, hai chiếc bát sứ này là minh chứng cho trình đ phát triển cao của kỹ nghệ sản xuất gốm sứ Đại Việt thời Lê sơ. Nguyên liệu của bát là cao lanh c đ tinh khiết cao, được nung nhiệt đ cao giúp sản phẩm c xương rất mỏng mà vẫn đảm bảo đ bền và thấu quang. Thêm vào đ , để c chi tiết hoa văn nhỏ, việc in ấn phải diễn ra khi cốt còn ướt. Trong bối cảnh xương rất mỏng như vậy, in ấn hoa văn khi cốt còn ướt với yêu cầu đ chính xác gần như tuyệt đối cho thấy trình đ tuyệt vời của thợ gốm. Vào nh ng năm 2000, khi Tổng thống Pháp Jacques René Chirac và Thủ tướng Nhật Bản Junichiro Koizumi thăm khu di tích Hoàng thành Thăng Long, hai chiếc bát sứ men trắng tuổi đời nửa thiên niên kỷ này đã được đưa ra để hai vị khách quý chiêm ngưỡng... Gia Cát Lượng (181 - 234), tự là Khổng Minh, hiệu Ngọa Long tiên sinh, là quân sư, nhà chính trị nổi tiếng thời Tam quốc. Với trí tuệ uyên bác, lắm mưu nhiều kế và hết mực trung thành với Lưu Bị, Khổng Minh giúp quân chủ lập nên nhà Thục Hán, tạo ra thế vạc ba chân v ng chắc. Lưu Thiện nhất quyết không lập Thừa tướng Khổng Minh trở thành m t trong nh ng công thần khai quốc của nhà Thục, được Lưu Bị tin tưởng, trọng dụng. Sau khi ổn định đất nước, năm 221, hoàng đế Lưu Bị phong cho Gia Cát Lượng chức Thừa tướng. Đây là chức quan c quyền lực chỉ dưới vua. Hai năm sau, Lưu Bị lâm bệnh nặng và qua đời tại thành Bạch Đế. Trước khi chết, ông ph thác con trai cho Khổng Minh. Với tấm lòng tận trung báo quốc, “cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi”, Gia Cát Lượng dốc sức phò tá, giúp Lưu Thiện kế thừa ngai vàng. Do Lưu Thiện còn nhỏ tuổi, Gia Cát Lượng nắm toàn quyền điều hành nhà Thục Hán. Nhờ vậy, Lưu Thiện không phải lo lắng nhiều chuyện quốc gia đại sự. Điều này cũng khiến m t số người cho rằng, con trai Lưu Bị bất tài vô dụng, không c tài trị quốc. Nếu như không c Gia Cát Lượng phò tá, nhà Thục sớm diệt vong. Thế nhưng, sau khi Gia Cát Lượng lâm bệnh và qua đời ở tuổi 54 tại gò Ngũ Trượng, Lưu Thiện c hành đ ng cho thấy bản thân là “đại trí giả ngu”. Sở dĩ như vậy vì sau khi Khổng Minh chết, vị trí Thừa tướng bị bỏ trống nhưng Lưu Thiện nhất quyết không chọn ai gi chức vụ này. Thay vào đ , Lưu Thiện lập ra 2 chức quan là Đại tư mã và Đại tướng quân, lần lượt phụ trách chính sự và quân đ i. Quyết định này cho thấy Lưu Thiện thông minh, không hề ngốc nghếch như nhiều người vẫn nghĩ. 3 nguyên nhân Các nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng, Lưu Thiện c 3 lý do để làm như vậy. Đầu tiên là vì con trai Lưu Bị muốn bày tỏ sự tôn trọng và thương tiếc đối với Gia Cát Lượng. Suốt cu c đời, Khổng Minh tận trung phò tá 2 cha con Lưu Bị và Lưu Thiện. Đến tận lúc chết, Gia Cát Lượng vẫn canh cánh trong lòng khi chưa thể giúp quân chủ và nhà Thục Hán thống nhất thiên hạ. Nếu không c Khổng Minh, Lưu Thiện cũng kh c thể ngồi v ng trên ngai vàng suốt nhiều năm. Do đ , Lưu Thiện truy tặng ấn thụ Thừa tướng Vũ Hương hầu, thụy hiệu Trung Vũ hầu cho Gia Cát Lượng sau khi ông mất. Chi tiết này ngầm cho thấy vị trí Thừa tướng chỉ thu c về Khổng Minh. Lý do thứ hai được cho là Lưu Thiện biết rõ quyền lực của Thừa tướng rất lớn. Nếu chọn m t đại thần gi chức quan này thay thế Gia Cát Lượng, c thể khiến nhà Thục “lung lay”. Bởi lẽ, Lưu Thiện không thể hoàn toàn tin tưởng Thừa tướng mới sẽ m t lòng tận trung với ông cũng như nhà Thục giống Khổng Minh đã làm. M t khi Thừa tướng mới c dã tâm, thao túng quyền lực, sẽ khiến nhà Thục Hán rối loạn. Nhân cơ h i đ , Tào Ngụy và Đông Ngô c thể tấn công, tiêu diệt nhà Thục. Do đ , Lưu Thiện lập 2 chức quan Đại tư mã và Đại tướng quân để phân quyền, tránh xảy ra tình huống bị đại thần kìm kẹp, khống chế. Lý do thứ ba là Lưu Thiện c nhiều năm quan sát tất cả văn võ bá quan trong triều, nhận thấy triều đình c nhiều nhân tài như Tưởng Uyển, Phí Y, Đổng Doãn... nhưng không c người đủ tài năng, bản lĩnh, c thể lập công như Gia Cát Lượng. Vì vậy, việc Lưu Thiện bỏ trống chức vụ Thừa tướng cho thấy sự khôn ngoan của m t bậc đế vương. TÂM ANH (TH) TRI THỨC NHÂN LOẠI 15 THÂM CUNG BÍ SỬ NHỮNG CÁI NHẤT CỦA VIỆT NAM Gia Cát Lượng mất, sao Lưu Thiện không lập Thừa tướng? QUỐC LÊ Gia C t Lượng là Thừa tướng xuất chúng của nhà Thục H n. Sau khi ông qua đời, Lưu Thiện không lập ai làm Thừa tướng. Đằng sau quyết định này là 3 lý do cho thấy Lưu Thiện không hề bất tài như nhiều người vẫn nghĩ. Dòng họ nào ở Việt Nam có từ thời Vua Hùng? A: Họ Nguyễn B: Họ Lý C: Họ Ma Đáp án đúng Quizz test số trước: B – Hải Phòng Thành phố Hải Phòng là nơi c ánh sáng điện đầu tiên của Việt Nam và của cả Đông Dương vào cuối thế kỷ 19. Theo Lịch sử Công Thương Việt Nam 1945-2010 “năm 1892, người Pháp quyết định xây nhà máy nhiệt điện than đầu tiên của xứ Đông Dương tại Hải Phòng”. Nhà máy c tên gọi Nhà đèn Vườn hoa, công suất 750 kW. Lý do Hải Phòng c điện đầu tiên chứ không phải Hà N i hay Sài Gòn vì từ năm 1887, người Pháp thành lập tỉnh rồi đến năm 1888 là thành phố Hải Phòng và đầu tư lớn để biến nơi đây trở thành “thủ đô” kinh tế ở Bắc Kỳ. Việc đầu tiên người Pháp làm là biến m t làng chài nhỏ thành cảng biển lớn nhất Bắc Kỳ, đầu mối giao thông quan trọng trên các tuyến hàng hải quốc tế và là m t trung tâm công nghiệp lớn của Liên bang Đông Dương. Tất cả các hoạt đ ng của “thủ phủ kinh tế” đều cần đến điện năng. Lý do thứ hai, Hải Phòng gần Quảng Ninh, nơi cung cấp nguồn than ổn định cho sản xuất điện. Việc vận chuyển than từ Hòn Gai về Hải Phòng theo đường thuỷ rất thuận tiện. Hai chiếc bát sứ cổ quý hiếm bậc nhất Việt Nam Ảnh minh họa Khi Tổng thống Ph p Jacques René Chirac và Thủ tướng Nhật Bản Junichiro Koizumi thăm Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), hai chiếc b t sứ này đã được đưa ra để c c vị kh ch quý chiêm ngưỡng.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTYzNTY5OA==