Thứ 4, 19/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Độc đáo những ngôi nhà cổ trăm tuổi có mái đất bên dưới chống trộm

Dọc đường - 15/04/2018 08:47
Độc đáo những ngôi nhà cổ trăm tuổi có mái đất bên dưới chống trộm
Nét độc đáo của nhà lá mái ở Bình Định là nhà được làm hai mái, mái trên lợp tranh, mái dưới bằng đất. Mái dưới của căn nhà được làm như la-phông bây giờ.

Chiêm ngưỡng ngôi nhà cổ tổ chức JICA Nhật Bản xác định đẹp nhất Việt NamMột trong mười ngôi nhà cổ truyền thống đẹp nhất Việt Nam được UNESCO công nhậnChuyện về ông lão 97 tuổi có 4 vợ, 16 con và ngôi nhà cổ độc nhất vô nhị.

nhà cổ

Nhiều căn nhà lá mái thay mái tranh bằng mái ngói.

Ở Bình Định hiện đang còn khoảng 350 căn nhà lá mái, di sản vô cùng quý giá mà tiền nhân để lại. Nhà lá mái là một trong những thành phần của kiến trúc khung gỗ Việt Nam đã được thế giới công nhận và đánh giá cao. Trải qua hàng trăm năm tồn tại, những căn nhà lá mái này đã dần hư hỏng. Phong trào “săn” nhà cổ với những khoản tiền tỷ cũng đang là mối nguy ở các làng quê.

Nhà lá mái hội tụ nhiều độc đáo, người đang ở ngoài trời nắng nóng gay gắt bước vào nhà là cảm thấy mát dịu ngay, dù chẳng có máy điều hòa; hoặc đang ở ngoài trời rét căm căm mà khi bước vào nhà sẽ thấy ấm áp hẳn, dù không có máy sưởi. Căn nhà trông mộc mạc, liêu xiêu là vậy, nhưng rất vững chãi trong mưa bão. Vật liệu làm nhà toàn bằng gỗ và tre, nhưng không hề dùng đến 1 cái đinh, tất cả các thành phần được gắn kết với nhau bằng mộng, ngàm mà bền vững đến trăm năm.

Mái nhà chống trộm

Đang đi ngoài trời nắng như thiêu như đốt, cơ thể hầm hập nóng, thế nhưng khi bước vào căn nhà lá mái có niên đại gần 120 năm tuổi của cụ Quách Thanh Tâm ở thôn Thuận Nghĩa, thị trấn Phú Phong (huyện Tây Sơn, Bình Định), tôi thấy trong người lập tức “hạ hỏa”, bởi sự mát dịu lan tỏa bên trong căn nhà.

Dường như không khí trong gian nhà rộng mấy chục mét vuông hoàn toàn “vô nhiễm” với cái nóng bức bên ngoài. Không như căn nhà xây tôi đang ở, trời càng nắng thì 4 bức tường càng giữ nóng, đi làm lang thang xe máy ngoài trời nắng đã hoa mắt, về nhà bước vào căn phòng nóng hầm hập tựa như bước vào cái “lò” thấy còn mệt hơn. Còn đây cũng là căn nhà, cũng 4 bức tường, mà sao lại giải tỏa được cái nóng thần kỳ đến như vậy?

Thấy tôi tỏ vẻ ngạc nhiên, cụ Quách Thanh Tâm giải thích: “Nhà lá mái mát là nhờ lớp dằm sịa được làm bằng tre, trát lớp đất dày nằm dưới mái nhà ngăn được nắng nóng. Vật dụng làm nhà cũng toàn gỗ nên tạo cho con người cảm giác mát mẻ”.

Cột, kèo, xiên, trính… trong nhà lá mái được làm toàn gỗ quý.

Cột, kèo, xiên, trính… trong nhà lá mái được làm toàn gỗ quý.

Theo cụ Tâm, nét độc đáo của nhà lá mái ở Bình Định là nhà được làm hai mái, mái trên lợp tranh, mái dưới bằng đất. Mái dưới của căn nhà được làm như la-phông bây giờ. Toàn bộ mái dưới là dằm sịa bằng tre, sau đó dùng đất nhồi rơm trát lên một lớp dày khoảng 10cm. Đây là sáng tạo của người xưa, bởi mái đất này ngoài chức năng điều hòa nhiệt độ trong căn nhà, mát về mùa hè, ấm vào mùa đông, mà còn có nhiệm vụ ngăn hỏa hoạn và đặt biệt là chống trộm.

“Bây giờ ở nhà lợp tôn hoặc lợp ngói, trộm có muốn đột nhập vào còn khó, nhà mái bằng đúc bê tông càng khó hơn; chứ ngày xưa nhà lợp mái tranh, trộm chỉ cần leo lên, vạch mấy tấm tranh ra là chui vào như không. Thế nhưng nhờ có mái đất bên dưới, nên dù trộm có vạch tranh chui vào nhà được rồi, nhưng sẽ bị mái đất bên dưới chặn lại. Nhờ đó, người xưa chỉ lo chống trộm vào nhà bằng các cửa, hoặc đào ngạch chứ không lo trộm đột nhập từ mái. Mái nhà cũng được làm rất dốc nên có thể chống chịu được mưa to”, cụ Tâm giải thích.

Búa, rìu đập không bể

Ngày xưa, tre làm nhà lá mái phải là tre thật già, 4 – 5 năm tuổi, mà phải là chủng loại tre mơ hoặc tre gai, những loài tre “chắc thịt”, ngâm dưới ao ít nhất 6 tháng mới vớt lên dùng. Gỗ cũng phải là loại gỗ tốt như trâm xe, gụ, lim, kiền kiền, sầm đá, hương, trắc… để thật khô mới mang ra sử dụng.

Thật lạ là tất cả những thành phần tạo nên căn nhà như cột, kèo, xiên, trính, đòn tay… đều được làm bằng gỗ; những thành phần này gắn kết chặt chẽ với nhau để có được ngôi nhà vững chãi, thế nhưng sự gắn kết này không được tạo ra bằng việc đóng đinh cho chúng dính vào nhau, mà được gắn với nhau bằng mộng, ngàm.

Căn nhà từ đường họ Đặng mà ông Đặng Mộng Huỳnh (SN 1937), đang trông coi ở thôn Mỹ Thuận, xã Tây Bình (huyện Tây Sơn) được xây dựng cách nay gần 200 năm.

“4 trụ gỗ giữa nhà được làm bằng cây sơn và xay, lúc 17 tuổi, tôi vòng tay ôm mới hết 1 trụ. Những đồ trang trí nội thất trong nhà như những con rồng, két, dơi hoặc quả lựu…đều làm bằng gỗ quý như trắc, thò đo mang rang, và được chạm khắc rất đẹp. Giàn cột, kèo, xiên, trính… đều sử dụng gỗ tốt như lim, sơn, sầm ná, xay, mít… Những căn nhà ở những vùng nhiều trộm cướp, cửa được làm bằng gỗ sung, thứ gỗ có đặc tính rìu chặt không tách, búa đánh không vỡ”, ông Huỳnh nói.

Vì không hề sử dụng đinh, nên ở phần gỗ ngoài việc chạm khắc sao cho sinh động, trình độ của thợ làm nhà lá mái được bộc lộ ở khâu soi đục các ngàm miệng. Những ngàm miệng này có độ chính xác cao cả về kỹ thuật lẫn mỹ thuật, rất khít khao, khi ráp vào là ôm kín, không thiếu thừa một ly.

“Nhiều chủ nhà thử tay nghề của thợ bằng cách đổ nước vào chỗ ngàm miệng lắp ghép nối cột kèo với nhau. Lúc tháo ra, nếu phần lỗ mộng bên trong vẫn khô thì đó là người thợ cao tay nghề”, ông Đặng Huỳnh kể lại.

Anh Nguyễn Hữu Trí (50 tuổi), hiện là chủ 1 xưởng mộc ở phường Bình Định (TX An Nhơn), người từng mê nhà lá mái nên đã cất công theo các lão thợ xưa học nghề, kể: “Hồi học nghề, tui thấy sư phụ làm dầm sịa mà mê mẩn. Thầy ngồi bệt dưới đất, chân đặt lên khúc tre tròn. Khi lấy mắt tre, hai bàn chân thầy xoay khúc tre lăn tròn, chân vừa xoay, tay cầm đục vữa gõ liên tục còn tay cầm chàng thì lướt nhanh trên những mắt tre; âm thanh phát ra như 1 khúc nhạc thôn dã nghe đã tai lắm. Thợ làm nhà lá mái phải có tính kiên trì, giỏi về mực thước, nhất là khi làm mộng ngàm để khi ráp mới được sít sao. Tui vốn tính nóng nảy, nhờ được trau luyện qua mấy năm làm nhà lá mái mà nay tính tình tui trở nên điềm đạm hơn”.

Theo Vũ Đình Thung (NNVN)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Cách trị mất ngủ người già

(khoahocdoisong.vn) - Theo đông y mất ngủ là do tâm hư, thận âm hư hoặc can khí mất kết. Ngoài ra mất ngủ còn do ảnh hưởng của một số bệnh lý khác. Bệnh không được điều trị dứt điểm dẫn đến mạn tính, mất ngủ triền miên, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và cuộc sống.

Chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch

(khoahocdoisong.vn) - Nhiều chị em chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch. Tuy nhiên, đây là biện pháp cấm và không chính xác.

Thực phẩm phòng ung thư đại tràng

(khoahocdoisong.vn) - Số người mắc ung thư đại tràng đứng thứ 5 trong số các loại ung thư. Những thực phẩm sau giúp phòng chống ung thư đại trực tràng.

Dinh dưỡng cho bệnh cam

(khoahocdoisong.vn) - Bệnh cam hay gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Khi bị cam trẻ thường gầy yếu, chân tay bé, bụng to, tóc khô vàng hay gãy, cơ nhẽo, ăn kém, ngủ chập chờn…

Dược phẩm Tâm Bình – Doanh nghiệp tiêu biểu vì người lao động năm 2018

(khoahocdoisong.vn) - Dược phẩm Tâm Bình vinh dự là một trong 60 doanh nghiệp xuất sắc nhận danh hiệu cao quý: Doanh nghiệp tiêu biểu vì người lao động năm 2018.

Polyp dây thanh quản có nguy hiểm?

(khoahocdoisong.vn) - Polyp dây thanh quản ảnh hưởng đến giọng nói, nếu không điều trị dứt điểm có thể dẫn đến khàn tiếng kéo dài.

“Khôn ăn cái, dại ăn nước”

(khoahocdoisong.vn) - Khi ninh thịt, ninh xương các chất bổ béo đã ra hết vào nước, nên chỉ cần ăn nước là đủ chất, lại dễ ăn, dễ tiêu hóa… Theo các chuyên gia dinh dưỡng, câu đúc kết của các cụ là không sai.

Mới nhất

Cách trị mất ngủ người già

Sức khỏe A-Z - Thúy Nga - 19:30 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo đông y mất ngủ là do tâm hư, thận âm hư hoặc can khí mất kết. Ngoài ra mất ngủ còn do ảnh hưởng của một số bệnh lý khác. Bệnh không được điều trị dứt điểm dẫn đến mạn tính, mất ngủ triền miên, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và cuộc sống.

Người cao tuổi dễ mắc bệnh bởi “ngày nóng đêm lạnh”

Sức khỏe A-Z - BS. NGUYỄN QUỐC DUY - 18:35 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Thời tiết thay đổi bất thường, sáng nắng chiều se lạnh của TP.HCM nói riêng và miền Nam nói chung trong những ngày cuối năm khiến người già và trẻ nhỏ dễ bị mắc bệnh đường hô hấp, tim mạch và đau xương khớp.

Dinh dưỡng cho bệnh cam

Chữa bệnh không dùng thuốc - BS Kim Lan, nguyên cán bộ Bệnh viện Châm cứu T.Ư - 18:32 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Bệnh cam hay gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Khi bị cam trẻ thường gầy yếu, chân tay bé, bụng to, tóc khô vàng hay gãy, cơ nhẽo, ăn kém, ngủ chập chờn…

Bếp gas mini an toàn

Ý tưởng sáng tạo - Thu Hà - 18:32 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Việc sử dụng bếp gas tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là bếp gas mini. Từ thực tế này Châu Thế Khanh, học sinh trường THCS Võ Thị Sáu, Châu Thành A, Hậu Giang đã tạo ra bếp gas mini an toàn.

Chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch

Gia truyền trị bệnh - P.H - 18:31 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nhiều chị em chẩn đoán giới tính bằng bắt mạch. Tuy nhiên, đây là biện pháp cấm và không chính xác.

Thực phẩm phòng ung thư đại tràng

Món ăn bài thuốc - Lương y Phan Thị Thạnh - 18:31 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Số người mắc ung thư đại tràng đứng thứ 5 trong số các loại ung thư. Những thực phẩm sau giúp phòng chống ung thư đại trực tràng.

Vinaconex bị truy thu và phạt gần 5 tỷ đồng tiền thuế

Câu chuyện doanh nhân - 14:15 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Trong đó riêng thuế TNDN tăng thu qua kiểm toán Nhà nước năm 2017 gần 3,9 tỷ đồng.

Nội soi ống mềm - phương pháp mới chữa nói ngọng ở trẻ em

Sức khỏe A-Z - 14:14 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 18/12, tại Bệnh viện Nhi Trung ương đã diễn ra lễ trao tặng tài trợ thiết bị nội soi ống mềm từ Đài Loan. Theo các bác sĩ, nội soi ống mềm sẽ giúp tìm nguyên nhân vì sao trẻ nói ngọng, phát âm sai để có hướng can thiệp kịp thời.

Nhức nửa đầu: Dùng thuốc gì?

Sức khỏe A-Z - DS.CKII. BÙI VĂN UY - 14:12 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Migraine xảy ra không thường xuyên, chỉ kéo dài trong khoảng một vài giờ, một vài ngày, có cơn đau dữ dộị, kèm theo nôn, lại không chữa khỏi, có khi kéo dài hàng chục năm. Do đó, làm cho năng suất lao động kém, chất lượng cuộc sống giảm sút, chi phí chữa bệnh khá lớn.

Các quy tắc cần biết trước khi dùng chế phẩm bổ sung

Sức khỏe A-Z - 14:09 18/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Các chế phẩm bổ sung dinh dưỡng, thực phẩm chức năng, thực phẩm chữa bệnh có thể rất có lợi khi được dùng đúng cách.

Ăn quán bình dân buổi hẹn đầu, bạn gái đòi chia tay

Nhìn qua khe cửa - Tri Giao - 14:06 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Trời mưa, tiện tôi rẽ luôn vào quán cơm gần nhất. Không ngờ, chỉ vì việc ăn quán bình dân buổi hẹn đầu tiên, mà bạn gái đòi chia tay tôi.

Sử dụng thiết bị sưởi đúng cách

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 14:04 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sưởi ấm thế nào để vừa tiết kiệm điện, vừa an toàn, không để xảy ra chập, cháy… là những câu hỏi không dễ trả lời. Các chuyên gia sẽ đưa ra những lời khuyên để bạn vượt qua mùa đông giá rét trong ấm áp.

Son dưỡng có nguy cơ gây ung thư?

Mẹo làm đẹp - Bảo Khánh - 14:00 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Thành phần dầu bão hòa hydrocacbon khoáng có trong một số loại son dưỡng có khả năng gây ung thư cho người sử dụng là thông tin khiến không ít chị em giật mình.

Dưỡng trắng da siêu tốc bào mòn da

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 13:57 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, chị em không nên mù quáng chạy theo trào lưu làm trắng da siêu tốc để rước họa cho sức khỏe, thậm chí là có thể dẫn đến ung thư da.

Nguy cơ "siêu dự án" phá danh thắng Chùa Hương

Khoa học thường thức - Tô Hội - 13:30 18/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, việc đầu tư phát triển du lịch tâm linh ở chùa Hương là tốt, nếu vẫn giữ được hệ sinh thái nơi đây. Ngược lại, nếu làm không cẩn trọng, 1 trong 3 lá phổi của Hà Nội có thể sẽ bị phá nát.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO