Thứ 6, 14/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Đoàn Tử Quang – thí sinh đặc biệt nhất lịch sử thi cử – Kỳ 3: Suýt đậu giải nguyên

Tìm hiểu lịch sử - 16/01/2018 19:42
Đoàn Tử Quang – thí sinh đặc biệt nhất lịch sử thi cử – Kỳ 3: Suýt đậu giải nguyên
Qua 4 kỳ thi, bài của Đoàn Tử Quang chỉ xếp sau Phan Bội Châu. Do phạm một sơ suất nên ông bị đánh hỏng, song vì bài làm xuất sắc và cũng bởi cảm phục ý chí bền bỉ hiếm có xưa nay nên Chánh chủ khảo cùng các quan trường đã thảo tấu xin triều đình ban cho ông đỗ.

Cụ Đoàn Tử Quang năm 106 tuổi.

Bài thi chỉ xếp sau Phan Bội Châu

Sắp về vinh qui, ông lão vào lạy tạ quan trường. Quan trường nâng dậy không dám nhận lạy của ông mà rằng: “Đẹp làm sao, thọ làm sao! Xin hỏi cụ có người con nào cùng thi không?”. Ông lão đáp: “Thưa có, có ba đứa con cũng đã đi thi ở nhị trường đều đạt trung bình. Vì mùa xuân vừa qua mẹ chúng mất nên không thi tiếp nữa. Lão còn mẹ, lão thi cho mẹ yên lòng”. Quan trường hỏi thăm tuổi thọ bà mẹ.

Ông lão trả lời với giọng xúc động: “Chỉ hai năm nữa là vừa chẵn 100”. Khi mẹ tôi 20, trời đoạt mệnh cha tôi. Mẹ tôi thủ tiết thờ chồng, nuôi con, đinh ninh con trẻ mồ côi sẽ đỗ… cho đến khi tôi thành niên, vua Tự Đức xuống chiếu ban khen những người đàn bà trinh tiết. Mẹ tôi được thưởng 15 lạng bạc. Mẹ tôi bảo: “Từ ngày mẹ về làm dâu ở gia đình này, mẹ chưa từng thấy cha con bỏ đọc sách một ngày nào, có chí mà chưa có toại. Con cần phải học làm gương cho con cháu nối đời noi theo”…

Các quan trường đã đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác vì bài làm của ông được đánh giá khá hay và chữ viết rõ ràng, ngay ngắn.

Qua 4 kỳ thi, bài của ông chỉ xếp sau Phan Bội Châu. Do phạm một sơ suất nhỏ trong quy định ngặt nghèo của trường thi thời đó nên ông bị đánh hỏng, song vì bài làm xuất sắc và cũng bởi cảm phục ý chí bền bỉ hiếm có xưa nay nên Chánh chủ khảo cùng các quan trường đã thảo tấu xin triều đình ban cho ông đỗ. Nhờ đó ông được lấy đỗ song chỉ được xếp thứ 29/30 người trúng tuyển khoa thi này.

Sống qua 13 đời vua

Khi trở về “Vinh quy bái tổ”, Tổng đốc Nghệ An khi ấy là Đào Tấn đã cảm tác bài thơ tặng ông: Khá lắm Hương sơn Đoàn Tú tài – Xuân xanh vừa đúng tám mươi hai – Trường văn múa bút râu như mác – Quế đỏ cành thơm cướp vác vai – Ung dung chống gậy tới Nam cai – Nhà huyên tuổi hạc chín mươi tám – Giờ thấy con ta đắc ý rồi.

Có bằng cử nhân, dù đã quá tuổi theo quy định nhưng Đoàn Tử Quang vẫn được bổ nhiệm làm chức quan huấn đạo (lo việc học hành) ở huyện Hương Sơn và Can Lộc (Hà Tĩnh). Đến năm 1903, cụ xin cáo quan về quê để phụng dưỡng mẹ già. Khi ông thượng thọ 106 tuổi (1924), triều đình đã phong hàm Hàn lâm viện thị độc tặng ông.

Ông mất vào năm 1928, thọ 110 tuổi. Cả cuộc đời ông từ khi sinh ra vào đời Gia Long – vua đầu tiên nhà Nguyễn đến khi mất vào đời Bảo Đại – vua cuối cùng của triều đại này đã trải qua 13 đời vua, từng chứng kiến biết bao thăng trầm của vận nước. Ông là trí thức khoa bảng có tuổi thọ cao nhất trong lịch sử Việt Nam bên cạnh TS Nguyễn Xuân Chính, thọ 107 tuổi và TS Nguyễn Như Đổ, thọ 102 tuổi.

“Thấy tuổi già tưởng văn non mà thương, hóa ra những món tưởng non lại thành cứng; thấy già tưởng chữ viết lòe nhòe xiên xẹo mà chính ra lại cứng cáp tốt tươi. Tưởng bênh cho may đậu tú tài mà lại tự mình sắp đậu giải nguyên. Tưởng tám mươi hai tuổi là già lắm, mà còn mẹ chín mươi tám tuổi… Tưởng vì công danh mà đeo đuổi khoa trường mà chính ra là muốn cho vui lòng mẹ”- Học giả Hoàng Xuân Hãn viết về thí sinh đặc biệt Đoàn Tử Quang, đăng trên báo Thanh Nghị năm 1944 như thế.

Ông Đoàn Tử Hòa, cháu năm đời của cụ Đoàn Tử Quang, hiện là bí thư Đảng ủy xã Đức Hòa, cho biết: cụ vốn tên Đoàn Tự Cận. Sau nhiều lần lều chõng đi thi mà chỉ hai lần đỗ tú tài cụ cho rằng do cái tên mình như bị trời giam hãm (tự trong chữ Hán như có mái che ở trên không nhìn được cao xa; cận tức gần), nên đã thay đổi bằng cách “tháo cái mái” trên đầu chữ “Tự” thành chữ “Tử”, đồng thời đổi tên Cận thành Quang, như một sự nhận lãnh trách nhiệm xây dựng họ Đoàn Tử theo nghiệp thi thư…

Nguyễn Thành Trung


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

10 căn bệnh của mùa đông mà ai cũng có thể mắc phải

Những căn bệnh như hen suyễn, viêm họng sẽ bị nặng hơn khi trời trở lạnh. Những người đã có sẵn bệnh cần chuẩn bị để đối phó với mùa đông.

Những lưu ý thời tiết Hà Nội ngày diễn ra chung kết AFF Cup

Theo thông tin từ Phòng dự báo Khí tượng Thủy văn của Đài Khí tượng Thủy văn đồng bằng Bắc bộ, ngày mai, 15/12, đội tuyển Việt Nam sẽ thi đấu với tuyển Malaysia trên sân Mỹ Đình dưới thời tiết không mưa dù trời rét.

Từ năm 2019, người hiến máu sẽ được tặng phiếu xét nghiệm

Từ năm 2019, người hiến máu tình nguyện sẽ được tặng phiếu xét nghiệm thay vì nhận gấu bông, quà lưu niệm như trước đây.

Dậy thì muộn, ảnh hưởng thế nào?

Trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, không ít phụ huynh lo con mình dậy thì sớm. Bên cạnh đó thì cũng có không ít bạn trẻ lại dậy thì muộn.

9 thực phẩm bạn đang rửa không đúng cách

Rửa và sơ chế thực phẩm là mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

3 lý do tại sao bạn phải ăn nhiều trái cây khi giữ dáng

Nếu bạn muốn giữ được vóc dáng mảnh mai nhưng vẫn khỏe mạnh, bạn phải tập luyện và xem xét kỹ lưỡng thực đơn ăn uống.

Thế giới đang đọc sách như thế nào?

Trang FeelGood tổng kết cho chúng ta những con số thú vị về chuyện đọc sách trên khắp thế giới hiện nay.

Mới nhất

Tập luyện phòng tránh bệnh hô hấp ở trẻ em

Sức khỏe A-Z - 19:56 14/12/2018
Việc tập luyện thể lực theo chương trình hoặc có tổ chức hay đơn giản chỉ là những hoạt động thể lực mang tính chất tự phát khi vui chơi, chạy nhảy của trẻ nhưng được lặp đi lặp lại và diễn ra hàng ngày đã có ảnh hưởng rất tốt đối với thể chất chung của trẻ, trong đó có hệ hô hấp.

Ngất có phải do tim?

Sức khỏe A-Z - 19:52 14/12/2018
Có khá nhiều bệnh nhân trong đời đã từng bị ngất. Có người ngất xảy ra liên tục và họ rất lo sợ cũng như không biết phải làm thế nào để phòng và điều trị ngất

Dậy thì muộn, ảnh hưởng thế nào?

Sức khỏe A-Z - 19:49 14/12/2018
Trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, không ít phụ huynh lo con mình dậy thì sớm. Bên cạnh đó thì cũng có không ít bạn trẻ lại dậy thì muộn.

9 thực phẩm bạn đang rửa không đúng cách

Tư vấn - 19:46 14/12/2018
Rửa và sơ chế thực phẩm là mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

Robot trục trặc, xiên 10 đinh thép qua người công nhân Trung Quốc

Nóng - 19:42 14/12/2018
Một công nhân nhà máy ở Trung Quốc bị đâm 10 mũi đinh lớn bằng thép sau khi con robot gặp sự cố và rơi mất kiểm soát.

3 lý do tại sao bạn phải ăn nhiều trái cây khi giữ dáng

Sức khỏe A-Z - 19:37 14/12/2018
Nếu bạn muốn giữ được vóc dáng mảnh mai nhưng vẫn khỏe mạnh, bạn phải tập luyện và xem xét kỹ lưỡng thực đơn ăn uống.

Những lưu ý thời tiết Hà Nội ngày diễn ra chung kết AFF Cup

Đời sống - 19:29 14/12/2018
Theo thông tin từ Phòng dự báo Khí tượng Thủy văn của Đài Khí tượng Thủy văn đồng bằng Bắc bộ, ngày mai, 15/12, đội tuyển Việt Nam sẽ thi đấu với tuyển Malaysia trên sân Mỹ Đình dưới thời tiết không mưa dù trời rét.

Thế giới đang đọc sách như thế nào?

Đời sống - 19:26 14/12/2018
Trang FeelGood tổng kết cho chúng ta những con số thú vị về chuyện đọc sách trên khắp thế giới hiện nay.

Bé gái 5 tuổi bị hạt cườm rơi vào tai

Sức khỏe A-Z - 19:22 14/12/2018
Trong lúc chơi tại nhà bà ngoại, bé gái cho hạt cườm vào trong tai. Bệnh nhi hoảng hốt dùng tay ngoáy, vô tình đẩy dị vật chui sâu hơn.

10 căn bệnh của mùa đông mà ai cũng có thể mắc phải

Sức khỏe A-Z - 19:18 14/12/2018
Những căn bệnh như hen suyễn, viêm họng sẽ bị nặng hơn khi trời trở lạnh. Những người đã có sẵn bệnh cần chuẩn bị để đối phó với mùa đông.

Trước trận chung kết lượt về AFF Cup 2018, tuyển Việt Nam được “tiếp sức” ra sao?

Nhịp sống doanh nghiệp - 16:53 14/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sau kết quả hòa 2-2 trên sân vận động Bukit Jalil, trận chung kết lượt về diễn ra giữa tuyển Việt Nam và Malaysia hứa hẹn sẽ rất gay cấn. Hàng triệu trái tim người hâm mộ đang hướng về đội quân áo đỏ của HLV Park Hang-seo và tiếp tục đồng hành, “truyền lửa” tinh thần cho các cầu thủ trẻ.

Chuyên gia cảnh báo: Sai lầm khi ăn cá chép có thể gây ngộ độc, hại gan

Sức khỏe A-Z - 15:38 14/12/2018
Cá chép là thực phẩm dinh dưỡng và thuốc chữa bệnh của người Việt. Trong thịt cá chép có rất nhiều dưỡng quý tốt cho sức khỏe, phòng chống rất nhiều chứng bệnh khác nhau.

Xử trí các bất lợi thường gặp do thuốc kháng sinh

Sức khỏe A-Z - 14:34 14/12/2018
Kháng sinh là loại thuốc được dùng phổ biến trong điều trị nhiều bệnh lý nhiễm trùng, nhưng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn.

Từ năm 2019, người hiến máu sẽ được tặng phiếu xét nghiệm

Sức khỏe A-Z - 14:29 14/12/2018
Từ năm 2019, người hiến máu tình nguyện sẽ được tặng phiếu xét nghiệm thay vì nhận gấu bông, quà lưu niệm như trước đây.

Bệnh sán lá gan lớn có lây từ người sang người?

Sức khỏe A-Z - 14:24 14/12/2018
Ở Việt Nam, số các trường hợp mắc bệnh sán lá gan lớn đã tăng lên đáng kể trong 10 năm qua. Người bị nhiễm bệnh do ăn sống các loại rau mọc dưới nước hoặc uống nước có ấu trùng sán chưa nấu chín. Hiểu thông tin về bệnh sẽ giúp chúng ta phòng bệnh hiệu quả.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO