Chủ nhật, 24/02/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Đình Bảng – Lý Nhân vi mĩ

Tuệ Minh - Dọc đường - 13/02/2019 13:00
Đình Bảng – Lý Nhân vi mĩ
(khoahocdoisong.vn) - Đình Bảng - Lý Nhân vi mĩ. nghe chuyện của AHLĐ, NGND Nguyễn Đức Thìn, thấy truyền thống ở làng quê này là những gì hết sức rõ ràng và cụ thể.

Phát triển kinh tế nông – công - thương

Về Đình Bảng hôm nay, làng đã lên phố, nhưng thỉnh thoảng trên đường, bên những ngôi nhà to đẹp như biệt thự, vẫn thấy người ta phơi thóc. Vậy là vẫn có người giữ nghề nông.

AHLĐ, NGND Nguyễn Đức Thìn, người đã viết rất nhiều sách về làng Đình Bảng, quê mình kể, người Đình Bảng từ xưa đã sống theo nếp: Anh về vui với cày bừa để em tay nải gió đưa phương trời. Người chồng đảm đang việc nhà, nuôi dạy con cái, lo việc đồng áng để vợ đi buôn khắp miền đất nước, vào tận miền tây Nam Bộ.

Ngày xưa, gần như cả làng có nghề nhuộm vải, nhà nào cũng một nửa ở làng, một nửa ở miền Nam. Vì phát triển cả nông công thương nên không lo đói. Đây cũng là bài học Lê Quý Đôn đã tổng kết về chính sách của nhà Lý: phi nông bất ổn, phi công bất phú, phi thương bất hoạt, phi trí bất hưng.

Ông Thìn bảo, nghe bố kể, ông thích nhất phong cách của người Đình Bảng, phụ nữ đưa được khách buôn về, chồng không ghen mà còn khen vợ đảm. Khách đến nhà này mua hàng thì nhà bên cạnh sang xem nhưng không phải để gièm pha mà nói: Chúng em là người cùng ngõ với bác em đây. Hôm nay thấy các bác từ tận miền Nam ra, vui lắm. Xin kính chào các bác. Hàng của bác em đây chất lượng tốt lắm, các bác cứ yên tâm mua. Nhưng nếu nhà bác em đây mà hàng không đủ thì mời các bác sang bên nhà em, dẫu hàng nhà em chỉ được bảy tám phần so với nhà bác em đây.

Khiêm nhường đấy, nhưng cũng là một cách giới thiệu hàng của mình. Mà một người thiện tâm như thế thì không thể bán hàng giả.

Ngày nay, Đình Bảng là một phường, 16 khu phố với 20.000 dân, gấp 10 lần trước đây. Đất đồng quê bị thu hẹp lại, các khu phố mới, nhà máy, khu công nghiệp, thương nghiệp mọc lên. Vẫn là nông – công - thương, nhưng giờ đầu của người Đình Bảng lớn lắm. Làm nông nghiệp thì có rất nhiều trang trại trồng hoa, cây ăn quả, nuôi cá… Công nghiệp thì sản xuất đủ thứ không thua kém hàng của thủ đô. Người Đình Bảng đi làm ăn buôn bán khắp nơi, năng động sáng tạo và luôn luôn mở to mắt ra nhìn, tai lắng nghe. Đó chính là bản lĩnh sống.

Người Đình Bảng phải biết Lý nhân vi mĩ

Làng Đình Bảng xưa, một làng là một xã, người ta đặt tên 9 thôn ứng với 9 vua Lý (Lý hương Cổ Pháp). Quanh làng trồng tre dày đặc thành lũy tre, bên ngoài có hào sâu từ 2,5-3m, rộng 2-3m, muốn vào làng phải qua cổng. Trong 9 cổng làng, chỉ có 4 cổng chính, to, còn các cổng khác chỉ đủ người và trâu ra vào.

Các cổng lớn đều được xây dựng như pháo đài, cửa chính bằng gỗ lim lớn, phải hai người kéo. Thường là 4h sáng mới mở cho người đi ra đồng, tối 8h đã đóng vào để bảo vệ an ninh của làng. Trước khi Pháp đến xâm lược, ông Thìn vẫn còn thấy những cổng làng ấy. Đến thời chống Pháp mới bị phá đi.

Điểm đặc biệt là phía trên cổng từ trong làng ra, có khắc 4 chữ lớn Lý nhân vi mĩ (người làng quê vua Lý làm việc thiện). Người làng Đình Bảng trước khi bước qua cổng phải đọc để nhớ dù có đi khắp chân trời góc biển thì tâm hồn vẫn gửi gắm nơi quê. Phải nhớ để xứng là người làng Đình Bảng.

Đây là một truyền thống đẹp, thiêng liêng của người Đình Bảng. Câu đó không rõ là của ai, nhưng có thể có từ thời Lý. Bởi vua Lý là người rất bản lĩnh, từ bé đã làm thơ Đêm khuya chẳng dám dang chân duỗi, chỉ sợ sơn hà xã tắc nghiêng. Cả làng quê này được giáo dục theo tinh thần làm việc thiện vì thời nhà Lý, đạo Phật là quốc đạo. Cũng có ý kiến cho rằng lời này do thiền sư Vạn Hạnh viết ra.

Vì dân thiện tâm như thế nên ngày xưa, những người có chức sắc như lý trưởng… không dám hách dịch, phải thiện tâm và rất trách nhiệm với dân, phải biết Lý nhân vi mĩ mới được 32 giáp trưởng của làng bầu nên.

Chỉ tiếc rằng, hồi chiến tranh những cái cổng làng bị phá đi, dòng chữ đầy chí khí ấy cũng không còn nữa, nhưng nó vẫn còn trong lòng những người dân Đình Bảng, như ông Thìn. Vì vậy, mỗi khi được mời tới nói chuyện với học sinh, ông vẫn luôn nhắc về ý nghĩa của câu Lý nhân vi mĩ. Để giữ gìn và làm sống dậy một truyền thống đẹp, đáng tự hào.

Thuở sơ khai làng có tên là Dịch Bản, đến trước thời Lý có tên là hương Cổ Pháp thuộc châu Cổ Pháp trong thế đất rất đẹp từ tâm điểm tỏa rộng ra mà ta vẫn gọi là liên hoa bát diệp (bông sen 8 cánh). Làng có tên nôm là làng Báng vì ở đây trồng nhiều cây báng. Các kết quả khảo cổ học cho thấy, đây là vùng đất cổ khoảng từ 3000-3500 năm trước đã định xóm làng bên bờ sông Tiêu Tương, dấu vết con sông vẫn còn, hiện đã được phê duyệt để tái tạo dòng sông Tiêu Tương trên quê hương vua Lý.

Nhiều phong tục rất hay

Trong câu chuyện của mình, ông Thìn luôn nói ngày xưa. Trong cái ngày xưa ấy, làng ông có nhiều phong tục rất hay. Ví dụ, thời chưa có điện, trên cổng mỗi nhà đầu ngõ cho làng để nhờ một cây đèn dầu, cứ bắt đầu tối là thắp lên để cho người qua lại có ánh sáng. Đến khi có điện mới bỏ đi.

Đình Bảng từ xưa đã có nếp sống văn minh, không làm nhà vệ sinh quanh các ao để giữ cho ao sạch sẽ. Nhà vệ sinh phải làm ở góc vườn, phân thì đem đi ủ để đảm bảo sạch làng tốt ruộng.

Một nét đẹp của người Đình Bảng là rất coi trọng phụ nữ. Nhà thơ Hoàng Cầm trong bài Lá diêu bông có viết: Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng. Cửa võng ở đình là nơi thiêng liêng, riêng con gái Đình Bảng được đứng ở đấy để lễ cùng các cụ ông, thể hiện tính bình đẳng, giỏi giang, đảm đang, vai trò quan trọng của người phụ nữ.

Người Đình Bảng từ xưa đã coi trọng việc học, nhưng học để biết chứ không nặng về đỗ đạt. Năm 1929 trường tiểu học Đình Bảng đã được mở, để học sinh không riêng Đình Bảng mà cả Từ Sơn, Tiên Du, Yên Phong, Thuận Thành, Gia Bình sang học.

Lại còn cái thú ăn thịt chuột của người Đình Bảng cũng không được coi thường. Ăn thịt chuột là một thú chơi sang. Sau mùa gặt, chuột ngoài đồng ăn thóc rơi thóc rụng nên rất béo, người ta mang chó, mang rơm ra hun. Cái lúc con chuột chạy ra, chó đuổi theo, hồi hộp và hào hứng lắm. Rồi lại phải biết cách làm thì mới không hôi, sau đó luộc rồi ép lá chanh hay kho với đậu. Ăn được miếng thịt chuột đó ngon vô cùng. Đã có đoàn làm phim từ Anh đến làm phóng sự về chuyện ăn thịt chuột, xem cách làm và cùng ăn, họ bảo ngon hơn thịt thỏ nhiều.

Ngày nay, nếp sống đã đổi thay. Chỉ nói riêng về ẩm thực cũng đã khác trước. Ngày xưa ăn miếng giò chắc và ngọt, không bở, bánh cuốn thì mỏng và mượt. Bây giờ không phải người ta không làm được như thế, mà làm như thế thì không có lãi.

Rất nhiều thứ đã mất đi. Ngay cả cách nói thế như mà nhà thơ Nguyễn Khôi đã nói là hơi dân kẻ Báng để nhận người làng ở phương xa thì giờ đây chỉ có người gốc quê là còn nói. Chỉ một lời nói ấy thôi mà thân thương vô cùng vì nó gắn bó hồn quê, hồn nước, hồn người.

Chuyện về làng mình, ông Thìn kể cả ngày không hết. Ông đã viết mấy nghìn trang sách về làng Đình Bảng. Nhà thơ Nguyễn Khôi cũng viết đến 4 tập Cổ Pháp ký sự, tức là chuyện xưa làng Cổ Pháp. Viết để các thế hệ sau biết, tự hào và có ý thức giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của làng mình.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn

(khoahocdoisong.vn) - Hai ông Nguyễn Bắc Son và Trương Minh Tuấn bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về những sai phạm trong thương vụ MobiFone mua 95% cổ phần AVG.

Vụ MobiFone mua AVG: Những ai đã bị bắt giam?

(khoahocdoisong.vn) - Ngày 23-2-2019, Cơ quan CSĐT của Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam hai cựu Bộ trưởng TT&TT Nguyễn Bắc Son và Trương Minh Tuấn.

Thuốc giải rượu: có giải được rượu?

Nắm bắt được tâm lý muốn uống rượu bia mà không “xỉn”, một số hãng dược phẩm đã tung ra thị trường hàng loạt sản phẩm gọi là “viên giải rượu”.

Lò xử lý rác thải tại nhà - giảm áp lực xử lý rác tại Quảng Ngãi

Trong khi nhiều địa phương vẫn loay hoay tìm hướng xử lý rác thải thì tại xã Bình Mỹ, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, người dân đã có cách làm sáng tạo là xây dựng lò xử lý rác thải tại nhà.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo lạc quan về triển vọng Thượng đỉnh Mỹ-Triều

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo đã có chương trình phỏng vấn với kênh Fox Business Network. Trong đó ông đã đề cập tới Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều Tiên...

Vụ 84 học sinh nhập viện sau súc miệng: Khiển trách 2 cán bộ y tế

Ngày 23.2, thông tin từ Trung tâm Y tế H.Trần Văn Thời (Cà Mau) cho biết, đơn vị đã kỷ luật khiển trách 2 viên chức có liên quan đến việc hàng loạt học sinh...

Xe 'Quái thú' của ông Trump đến Hà Nội

(khoahocdoisong.vn) - Khoảng 8h sáng 23/2 chiếc máy bay vận tải khổng lồ của Không lực Mỹ đáp xuống sân bay quốc tế Nội Bài với chiếc xe siêu chống đạn có biệt danh Quái thú.

Mới nhất

Vụ MobiFone mua AVG: Những ai đã bị bắt giam?

Pháp luật - 19:19 23/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ngày 23-2-2019, Cơ quan CSĐT của Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam hai cựu Bộ trưởng TT&TT Nguyễn Bắc Son và Trương Minh Tuấn.

Thuốc giải rượu: có giải được rượu?

Khỏe - 19:12 23/02/2019
Nắm bắt được tâm lý muốn uống rượu bia mà không “xỉn”, một số hãng dược phẩm đã tung ra thị trường hàng loạt sản phẩm gọi là “viên giải rượu”.

Lò xử lý rác thải tại nhà - giảm áp lực xử lý rác tại Quảng Ngãi

Chuyển động - 19:08 23/02/2019
Trong khi nhiều địa phương vẫn loay hoay tìm hướng xử lý rác thải thì tại xã Bình Mỹ, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, người dân đã có cách làm sáng tạo là xây dựng lò xử lý rác thải tại nhà.

Khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn

Thời sự - Bá Chiêm - 16:14 23/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hai ông Nguyễn Bắc Son và Trương Minh Tuấn bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về những sai phạm trong thương vụ MobiFone mua 95% cổ phần AVG.

Nên siêu âm mấy lần khi mang thai?

Khỏe - BS. Anh Tú - 16:06 23/02/2019
Cháu 24 tuổi, đã có thai lần đầu được 4-5 tuần. Cháu đi khám thì được khuyên là nên đi siêu âm thường xuyên để được theo dõi. Tuy nhiên, cháu hơi lo lắng vì siêu âm nhiều lại sợ ảnh hưởng đến con.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo lạc quan về triển vọng Thượng đỉnh Mỹ-Triều

Thời sự - 15:59 23/02/2019
Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo đã có chương trình phỏng vấn với kênh Fox Business Network. Trong đó ông đã đề cập tới Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ-Triều Tiên...

8 nguyên tắc giúp sống lâu

Khỏe - 15:52 23/02/2019
Thông thường người ta chúc sức khỏe và sống thọ. Nhưng những nguyên tắc sống lâu thì không phải ai cũng biết.Nó rất đơn giản và trong tầm tay.

Yoga cho phái mạnh tăng thể lực

Khỏe - 15:44 23/02/2019
Đa phần nam giới khi tập thể hình đều có xu hướng tập trung nhiều vào việc luyện tập để phát triển tối đa cơ ngực, bắp tay, vai…

Trộm 455 lượng vàng trong 6 năm làm việc ở tiệm vàng

Pháp luật - 10:57 23/02/2019
Trải qua hành trình đánh án cam go, các Cảnh sát hình sự tỉnh Quảng Nam mới phát hiện ra sự thật động trời mà Nguyễn Đức Tuấn đã che giấu suốt 6 năm qua.

Điều cần biết khi dùng dầu ăn

Khỏe - Huệ An - 10:55 23/02/2019
Loại dầu bạn sử dụng trong nhà bếp sẽ không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng của bữa ăn, nó cũng có thể ảnh hưởng tới sức khỏe của bạn.

'Choáng váng' vì chi phí đi lại của Tổng thống Mỹ Trump

Thời sự - 10:23 23/02/2019
Khi công du nước ngoài, Tổng thống Mỹ Donald Trump được vài trăm nhân viên chính phủ tháp tùng, do đó chi phí đi lại cũng vì thế mà tăng 'chóng mặt'.

Vụ 84 học sinh nhập viện sau súc miệng: Khiển trách 2 cán bộ y tế

Khỏe - Nguyệt Danh - 10:21 23/02/2019
Ngày 23.2, thông tin từ Trung tâm Y tế H.Trần Văn Thời (Cà Mau) cho biết, đơn vị đã kỷ luật khiển trách 2 viên chức có liên quan đến việc hàng loạt học sinh...

Xe 'Quái thú' của ông Trump đến Hà Nội

Thời sự - BẢO DUY - 09:12 23/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Khoảng 8h sáng 23/2 chiếc máy bay vận tải khổng lồ của Không lực Mỹ đáp xuống sân bay quốc tế Nội Bài với chiếc xe siêu chống đạn có biệt danh Quái thú.

Thời tiết 23/2: Bắc Bộ mưa rét do ảnh hưởng không khí lạnh

Chuyển động - 08:55 23/02/2019
Do ảnh hưởng của không khí lạnh, ở các tỉnh phía Đông Bắc Bộ có mưa nhỏ rải rác. Trời rét.

Vụ cô gái giao gà bị giết, Giám đốc CA tỉnh nói 'dư luận đừng đánh bùn sang ao'

Pháp luật - Tiến Anh - 07:43 23/02/2019
Thiếu tướng Sùng A Hồng - Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên cho biết: Bí thư Tỉnh ủy đã đề nghị Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy kiến nghị Ban Tuyên giáo Trung ương,...
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO