Thứ 7, 15/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Cánh cửa tri thức

Đào Tấn, ở ẩn tại triều

Tìm hiểu lịch sử - 16/02/2018 00:13
Đào Tấn, ở ẩn tại triều
o Tấn, ở ẩn tại triều. Tuy được sủng ái, có tuổi quan vào loại kỷ lục ở triều, nhưng ông lại là người chê trách, miệt thị chốn quan trường nhiều nhất.

Đào Tấn.

 

Tài năng bộc lộ từ tuổi thiếu niên

Đào Tấn (1845 – 1907) tên đầy đủ là Đào Đăng Tấn, tự là Chỉ Thúc, hiệu là Tô Giang, Mộng Mai, biệt hiệu là Tiểu Linh Phong Mai Tăng hoặc Mai Tăng. Do tránh quốc húy nên bỏ chữ Đăng, nên gọi là Đào Tấn.

Ông xuất thân từ dòng dõi quý tộc, sinh ra ở làng Vinh Thạnh nay thuộc Phước Lộc, Tuy Phước, Bình Định, vùng đất giàu truyền thống văn hóa – lịch sử, cái nôi của nghệ thuật tuồng, bắt nguồn từ danh nhân, soạn giả tuồng Đào Duy Từ (1572-1634), vào lập nghiệp ở đất Đàng trong đầu thế kỷ XVII.

Đào Tấn là một nhà thơ, nhà văn, được coi là ông tổ của nghệ thuật tuồng Việt Nam; ông tổ hát bội và là vị tổ thứ hai trong ba vị tổ nghề sân khấu Việt Nam (Phạm Thị Trân, Đào Tấn và Cao Văn Lầu). Ông là vị quan thanh liêm thời nhà Nguyễn, từng giữ chức Tổng đốc An – Tĩnh (Nghệ An – Hà Tĩnh), Công bộ Thượng thư.

Cha Đào Tấn là Đào Đức Ngạc, mẹ là Hà Thị Loan. Từ nhỏ, Đào Tấn đã nổi tiếng thông minh dĩnh ngộ; được thụ giáo ông Tú Nhơn Ân, tức Nguyễn Văn Diêu, người làng Nhơn Ân, nay là thôn Nhơn Ân, Phước Thuận, Tuy Phước; tác giả của những bộ tuồng nổi tiếng như Ngũ Hổ, Hồ Nguyệt Cô hóa cáo, Liễu Đố; không những được thầy dạy chữ để đi thi mà ông còn được đào tạo thành một nhà soạn tuồng.

Tài năng của Đào Tấn đã bộc lộ từ tuổi thiếu niên; 12 tuổi, đã làm được nhiều bài thơ hay; 19 tuổi, lúc còn học với thầy, đã soạn tuồng đầu tay Tân Dã Đồn nổi tiếng. Khi 22 tuổi, Đào Tấn là một trong số mười tám người đỗ cử nhân khoa thi hương Đinh Mão tại trường thi Bình Định.

Tuy nhiên, dù văn tài xuất chúng, ông không vượt được kỳ thi hội tiếp đó. Bốn năm sau, năm Tự Đức thứ 24 (1871), khi vua cho soát xét lại những người chưa đỗ đạt, Đào Tấn mới được triệu về kinh thành Huế, được sơ bổ Điển tịch, sung vào Hiệu thư ở Nội các, lo việc biên soạn và sáng tác…

Cùng vua Tự Đức bàn chuyện văn chương

Năm 1874, ông đư­ợc bổ nhiệm tri phủ Quảng Trạch, thăng chức lên Phủ doãn Thừa Thiên năm 1882.

Thời gian này, ông trú tại Mai Viên nằm trên đường Ngự Viên – nay là đường Nguyễn Du, thành phố Huế. Ông thường cùng Tự Đức bàn luận văn chương, vua tôi rất tâm đắc.

Làm quan ba triều, từ Tự Đức đến Thành Thái (1871 – 1904), Đào Tấn kinh qua các chức vụ Tham biện, Tổng đốc An – Tĩnh, Tổng đốc Nam – Ngãi, Thượng thư bộ Hình, bộ Binh, bộ Công, quan hàm nhất phẩm, được phong Hiệp biện Đại học sĩ , tước Vinh Quang tử.

Vào năm 1904, khi kế hoạch phục quốc của vua Thành Thái mà ông là một yếu nhân bại lộ, Đào Tấn bị buộc về hưu.

Trong cuộc đời làm quan, Đào Tấn có mâu thuẫn kỳ lạ. Tuy được các vua Nguyễn sủng ái, có tuổi quan vào loại kỷ lục ở triều, nhưng lại là người chê trách, miệt thị chốn quan trường nhiều nhất.

Đào Tấn từng đau đáu với cái khổ, cái nhục, cái thẹn của những người làm quan như ông. Trong bài thơ “Viết tình cờ”, ông căn dặn các con: “Các con chưa tỏ sự đời – Lợi danh đâu phải phận người văn chương – Phong trần cha đã ê xương – Chớ chen vào chốn quan trường mà chi”.

(còn nữa)

TS Nguyễn Thành Hữu


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Nguy cơ "siêu dự án" phá danh thắng Chùa Hương

(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, việc đầu tư phát triển du lịch tâm linh ở chùa Hương là tốt, nếu vẫn giữ được hệ sinh thái nơi đây. Ngược lại, nếu làm không cẩn trọng, 1 trong 3 lá phổi của Hà Nội có thể sẽ bị phá nát.

Quan sát mưa sao băng bằng mắt thường

(khoahocdoisong.vn) - Để quan sát mưa sao băng, bạn không cần bất cứ dụng cụ hỗ trợ nào, quan sát bằng mắt thường chính là tốt nhất.

Rắn biển trị đau khớp

(khoahocdoisong.vn) - Thịt rắn biển vị mặn, tính ấm, có công dụng làm tăng trọng và chống viêm rõ rệt trên thực nghiệm. Rắn biển ngâm rượu là dạng thông dụng nhất để chữa các bệnh về khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái khớp...và đau thần kinh hông to.

Hàng trăm chị em ngưỡng mộ khi nghe Quyền Linh chia sẻ bí quyết nấu ăn ngon

(khoahocdoisong.vn) - Trong vai trò là MC, giám khảo Hội thi “Sạch tươi ngon, cùng con khôn lớn”, Quyền Linh đã khiến nhiều chị em tròn mắt ngạc nhiên khi chia sẻ những bí kíp nấu ăn ngon mà không phải bà nội trợ nào cũng biết.

Dậy thì muộn, ảnh hưởng thế nào?

Trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, không ít phụ huynh lo con mình dậy thì sớm. Bên cạnh đó thì cũng có không ít bạn trẻ lại dậy thì muộn.

9 thực phẩm bạn đang rửa không đúng cách

Rửa và sơ chế thực phẩm là mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

3 lý do tại sao bạn phải ăn nhiều trái cây khi giữ dáng

Nếu bạn muốn giữ được vóc dáng mảnh mai nhưng vẫn khỏe mạnh, bạn phải tập luyện và xem xét kỹ lưỡng thực đơn ăn uống.

Mới nhất

Nguy cơ "siêu dự án" phá danh thắng Chùa Hương

Khoa học thường thức - Tô Hội - 19:00 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, việc đầu tư phát triển du lịch tâm linh ở chùa Hương là tốt, nếu vẫn giữ được hệ sinh thái nơi đây. Ngược lại, nếu làm không cẩn trọng, 1 trong 3 lá phổi của Hà Nội có thể sẽ bị phá nát.

Tác dụng của trà sữa

Tư vấn - PV - 15:33 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Khuyến cáo như vậy vì trong trà sữa, dinh dưỡng không đa dạng nên nếu uống nhiều sẽ gây hại.

Quan sát mưa sao băng bằng mắt thường

Hỏi đáp - PV - 15:30 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Để quan sát mưa sao băng, bạn không cần bất cứ dụng cụ hỗ trợ nào, quan sát bằng mắt thường chính là tốt nhất.

Vì sao có methanol trong rượu?

Tư vấn - Hà Bình - 15:28 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - rong quá trình lên men rượu từ tinh bột bằng nấm men, ngoài sản phẩm chính là ethanol, cũng có một lượng methanol và aldehyd được hình thành như một sản phẩm song hành.

Tránh ruồi tụ tập khu vực bếp ăn

Hỏi đáp - Hà Bình - 15:25 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Đối với ruồi, do cấu tạo ở chân chúng có rất nhiều lông tơ, nên khi đậu, vi khuẩn dễ dàng bám dính để chúng đem đi phát tán khắp mọi nơi.

Nước uống tinh khiết: Có thể loãng xương, suy giảm hệ miễn dịch

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 15:00 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Theo các chuyên gia, nếu lạm dụng nước uống tinh khiết, cơ thể sẽ bị suy kiệt, dẫn đến các bệnh như loãng xương, suy giảm hệ miễn dịch, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dùng.

Chạy bộ khiến bạn trẻ hơn

Khỏe A-Z - 14:34 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Một nghiên cứu mới đây cho thấy, các động tác Aerobic như chạy bộ và các bài tâp xen kẽ sẽ làm cho các tế bào của chúng ta trẻ ra về mặt sinh học, còn tập tạ lại không có tác dụng như vậy.

Rét đậm, nhiều người nhập viện vì méo miệng

Y học và đời sống - 14:30 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Miền Bắc đang đón đợt rét đậm, rét hại lớn. Đây là thời điểm người già, trẻ nhỏ có nguy cơ mắc bệnh méo miệng, liệt nửa mặt.

Johnson & Johnson vướng nghi vấn che giấu thông tin phấn rôm chứa amiăng

Khỏe A-Z - 14:27 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Cổ phiếu của hãng dược phẩm Johnson & Johnson (J&J) đã giảm hơn 10% sau khi hãng thông tấn Reuters đưa tin hãng này che giấu việc đã biết bột phấn trẻ em (phấn rôm) có chứa amiăng, chất có khả năng gây ung thư.

Ngừa parkinson nhờ cà phê

Sức khỏe A-Z - 14:24 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Các nhà khoa học thuộc Đại học Rutgers (Mỹ) cho biết việc kết hợp hai hợp chất trong cà phê có thể ngừa parkinson (bệnh liệt rung) và bệnh mất trí lewy. 

Tuyển Việt Nam sẽ được thưởng bao nhiêu nếu vô địch AFF Cup?

Đời sống - 14:21 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Ngoài số tiền thưởng từ ban tổ chức, nhiều chủ doanh nghiệp lớn đã quyết định thưởng tiền tỷ cho đội tuyển Việt Nam và cá nhân huấn luyện viên Park Hang-seo nếu vô địch.

Những cách chế biến gạo nếp thành thuốc chữa bệnh

Sức khỏe A-Z - TS. Nguyễn Đức Quang - 14:18 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Gạo nếp là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, chứa protein, tinh bột, đường, vitamin nhóm B (có nhiều trong cám gạo) và chất vô cơ.

6 thực phẩm mùa đông giúp giảm cân

Sức khỏe A-Z - 14:15 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Mùa đông lạnh giá nhưng vẫn luôn có những thực phẩm giúp bạn giữ được vóc dáng thon gọn và duyên dáng.

Chuyên gia dinh dưỡng BV Bạch Mai 'bật mí' 2 cách thải độc gan, thận cực kỳ đơn giản

Đông y - 14:13 15/12/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Theo bác sĩ Đinh Thị Kim Liên, Nguyên giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng, Bệnh viện Bạch Mai thải độc gan, thận chỉ đơn giản ăn nhiều rau xanh, hoa quả và uống đủ nước.

Nhuộm tóc màu càng đậm, càng độc

Khoa học thường thức - Bảo Khánh - 11:39 15/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Những hóa chất có trong thuốc nhuộm tóc rất độc hại với cơ thể con người. Tình trạng nhẹ thì ngứa, viêm da, nặng có thể dẫ đến ung thư da, não, bàng quang… Đáng lưu ý, thuốc nhuộm màu càng đậm thì càng độc.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO