--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Đa số dấu ấn không dùng để sàng lọc ung thư

BS TRINH THẾ CƯỜNG - 07:18 14/11/2019

(khoahocdoisong.vn) - Lợi dụng nỗi ám ảnh ung thư nhiều nơi quảng cáo xét nghiệm để sàng lọc sớm. Đa số xét nghiệm dấu ấn không dùng để sàng lọc/tầm soát ung thư. Việc tư vấn các xét nghiệm không cần thiết là không nên.

Yêu cầu của một xét nghiệm sàng lọc ung thư

- Dấu ấn ung thư (Tumor marker) là những chất được tạo ra bởi các tế bào ung thư lẫn tế bào lành nhưng chúng được tạo ra nhiều hơn ở tế bào ung thư. Chúng có thể được tìm thấy trong máu, nước tiểu, phân, khối u, các mô hoặc dịch cơ thể của một số bệnh nhân bị ung thư.

Các xét nghiệm sàng lọc ung thư nhằm phát hiện ra ung thư ở giai đoạn sớm, khi bệnh chưa gây ra các triệu chứng lâm sàng. Từ đó bệnh nhân sẽ có nhiều cơ hội điều trị thành công. Tuy nhiên, các xét nghiệm sàng lọc hiệu quả phải đảm bảo các tiêu chí:

+ Có độ nhạy và độ đặc hiệu cao. Độ nhạy cao sẽ làm giảm được số người bị ung thư nhưng xét nghiệm âm tính. Độ đặc hiệu cao sẽ làm giảm số người không bị ung thư mà xét nghiệm dương tính.

+ Phát hiện được sớm ung thư.

+ Giảm tỷ lệ chết vì ung thư nếu thường xuyên làm xét nghiệm

+ Có nhiều lợi ích hơn tác hại. Tác hại như can thiệp và điều trị quá mức, gây tâm lý lo lắng và tốn kém chi phí.

Dấn ấn ung thư nào được khuyến cáo trong sàng lọc

Dấu ấn ung thư rất có ích trong theo dõi đáp ứng điều trị và theo dõi tái phát sau điều trị nhưng đa số dấu ấn không dùng để tầm soát ung thư.

- Có nhiều trường hợp không mắc ung thư nhưng có chỉ số dấu ấn ung thư cao, ví dụ: CEA tăng trong viêm ruột hoặc người hút thuốc, AFP tăng trong viêm gan, PSA tăng trong viêm tiền liệt tuyến…

- Không phải tất cả bệnh nhân ung thư đều có dấu ấn tăng. Dấu ấn ung thư có thể bình thường ở bệnh nhân ung thư, đặc biệt ở giai đoạn sớm. Ví dụ AFP có thể bình thường ở 40% bệnh nhân ung thư gan giai đoạn sớm. CEA chỉ tăng khoảng 15% bệnh nhân ung thư đại tràng ở giai đoạn sớm, có nghĩa là ta sẽ bỏ sót 85% bệnh nhân ung thư đại tràng giai đoạn sớm nếu chỉ dùng CEA để sàng lọc.

Theo khuyến cáo của hiệp hội ung thư Mỹ (ACS)

- Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT) mỗi năm để sàng lọc ung thư đại tràng bắt đầu tử tuổi 50 cho đối tượng nguy cơ trung bình.

- Xét nghiệm PSA sàng lọc ung thư tiền liệt tuyến cho nam giới 50 tuổi hoặc già hơn nếu ước lượng có thể sống được hơn 10 năm (Việt Nam là 50 - 62 tuổi)

Theo Hiệp hội ung thư gan Hoa Kỳ (AASLD)

-AFP phối hợp siêu âm ổ bụng sàng lọc ung thư gan nguyên phát cho người bị viêm gan B mạn tính hoặc xơ gan do bất kì nguyên nhân.

Người dân cần lưu ý, xét nghiệm marker ung thư không theo hướng dẫn bác sĩ sẽ gây lo lắng không cần thiết; Mất tiền; Mất thời gian; Can thiệp quá mức: ví dụ bệnh nhân xét nghiệm CEA tăng nhẹ, lo lắng đi nội soi dạ dày, đại tràng, chụp cắt lớp, thậm chí đi chụp PET CT… mà cuối cùng kết luận theo dõi thêm/ nghi tăng CEA do hút thuốc lá...

BS Trịnh Thế Cường (Bệnh viện E)


(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Thủ tướng thông tin những điều vui khi 'xông đất' Đà Nẵng
Thời sự- Tấn Việt - 15:08 25/01/2020
Xông đất Đà Nẵng sáng mùng 1 tết, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng chưa bao giờ đất nước ta có sự phát triển mạnh mẽ như thế.
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Ván cờ tàn độc đáo ở Bích Mai trang
    Khỏe- Quế Sơn - 11:00 25/01/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Ván cờ tàn không có lối thoát giữa một danh kỳ chốn kinh thành và một nhi nữ 10 tuổi không chỉ độc đáo về lối chơi mà còn là sự uyên thâm, sáng tạo ...của người chơi cờ.
  • Ngày Tết với những món ăn trường sinh
    Khám phá- TTND.BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng, - 09:10 25/01/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Bậc thánh nhân đời thượng cổ đã răn dạy: “Người dưới biết xa lánh hư tà tặc phong, trong lòng điềm đạm hư vô, chân khí thuận theo thời tiết, tinh thần bền vững, bệnh còn do đâu mà sinh ra được”.
  • 120 khách đầu tiên 'xông đất' Đà Nẵng
    Thời sự- Lê Phi - 09:04 25/01/2020
    7 giờ 20 phút sáng 25-1 (mùng 1 tết), tại sân bay Đà Nẵng, Sở Du lịch Đà Nẵng đã tổ chức đón 120 hành khách đầu tiên xông đất trong năm mới Canh Tý 2020. 
  • Trên 1.000 người Trung Quốc đến Kiên Giang mỗi ngày
    Thời sự- Việt Tường - 08:54 25/01/2020
    Mỗi ngày có hơn 1.000 người Trung Quốc đến Kiên Giang du lịch bằng đường hàng không nên tỉnh này tăng cường phòng, chống dịch bệnh do virus corona gây ra.
  • Vốn đầu tư FDI và cơ hội từ các nhà đầu tư ngoại
    Kinh tế- Minh Quang - 07:56 25/01/2020
    (khoahocdoisong.vn) - Trong giai đoạn mới, Bộ Chính trị định hướng khuyến khích, tạo điều kiện phát triển lâu dài và có chọn lọc để xây dựng khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đó, các nhà đầu tư nước ngoài được đối xử bình đẳng, tạo điều kiện thuận lợi nhằm thu hút các dự án lớn, dự án công nghệ cao.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO