Thứ 6, 20/09/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Con lợn trong các nghi lễ tín ngưỡng

Thu Hiền - Đời sống - 04/02/2019 07:36
Con lợn trong các nghi lễ tín ngưỡng
(khoahocdoisong.vn) - Trong các nghi lễ quan trọng, mâm lễ với thủ lợn, cộng thêm chiếc đuôi, có thể thêm ít tiết, đĩa lòng được bày trịnh trọng với mong muốn nhận được sự phù hộ đầy đủ, vẹn tròn của thần linh.

Lợn biểu tượng cho phồn thực

Lợn là loài vật duy nhất được nuôi nhốt trong chuồng, đến bữa (thường gần trùng với bữa ăn của chủ nhà) thì được chủ cho ăn. Chế độ nuôi này tạo cho con lợn bản tính hiền lành, cũng chính vì thế mà lợn biểu tượng cho bình yên, bình ổn và đều đặn hay điều độ (“Lợn ăn xong lợn nằm thì béo; lợn ăn xong lợn réo thì gầy”).

 Thức ăn chính của lợn là cám - sản phẩm phụ từ nghề trồng lúa cùng các loại hoa màu, như ngô, khoai, sắn và các loại rau trồng trong vườn nhà hay ở các ao ngòi, cùng một số loài rau cỏ tự nhiên. Các loại thức ăn này đều sạch sẽ.

Lợn chính là vật nuôi biểu tượng cho sự kết hợp chặt chẽ giữa trồng trọt - chăn nuôi và khai thác các sản vật tự nhiên. Cách nuôi trên đây làm cho lợn là biểu trưng của sự phồn thực (no đủ) và nhàn nhã sung túc.

Rước ra đình, dâng tế thành hoàng

Văn hóa phương Đông, lợn  (Hợi) đứng cuối cùng trong 12 con giáp - ngụ ý mong muốn sự đầy đủ sau 12 năm làm việc để bước vào một giáp mới. Dân gian quan niệm, người nào sinh tuổi Hợi bất kể nam hay nữ thường được nhàn nhã và no đủ. Về sau, người ta còn dùng hình ảnh con lợn đất tượng trưng cho sự dư đủ về tiền bạc. Trong tranh dân gian cũng như điêu khắc dân gian, lợn được khắc họa với hình ảnh lợn mẹ - lợn con tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, sung túc và quây quần, đoàn tụ.

Trong đời sống tín ngưỡng của người Trung Hoa và người Việt xưa kia, lễ tam sinh gồm thịt của ba loài vật: trâu/bò - dê - lợn thường được dùng trong các lễ tiết lớn của triều đình, cộng đồng và các gia đình giàu có, quyền quý. 

Trước Cách mạng tháng Tám 1945, rất nhiều làng Việt có tục mỗi năm phân công mỗi giáp (thiết chế của nam giới trong làng) phải nuôi một ông ỷ (lợn) với chuồng trại và chế độ ăn khác biệt với nuôi lợn thường, nhìn chung cầu kỳ và tốn kém. Đến ngày hội, ông ỷ này được mổ cẩn thận và trang hoàng, rồi rước ra đình, dâng lên tế thành hoàng, cầu mong thần phù hộ dân làng một năm “nhân khang vật thịnh”.

Trong nhiều lễ lạt, nếu thông gia chết, phải có cỗ xôi thủ lợn để thể hiện sự vẹn tình.

Thủ lợn biểu thị đủ ngũ giác

Tuy nhiên, trong các nghi lễ quan trọng (cưới xin, tang ma, giỗ cha mẹ, lễ thành hoàng), người ta ít dâng lên cả con lợn. Cũng ít dâng lên cúng tế một khổ thịt (miếng thịt) vì làm như vậy sẽ không vẹn tròn với thần linh và không được thần phù hộ đầy đủ.

Trong trường hợp đó, giải pháp tốt nhất là dùng thủ lợn, bởi thủ lợn có đủ ngũ giác - các bộ phận có tác dụng cảm nhận các kích thích của môi trường bên ngoài cơ thể, gồm thị giác (mắt), thính giác (tai), vị giác (lưỡi), khứu giác (mũi) và xúc giác (da). Hơn nữa, còn có bộ óc - cơ quan điều khiển các hoạt động của con vật. Thủ lợn cùng với một ít tiết và một đĩa lòng (có đủ các bộ phận nội tạng), cùng chiếc đuôi được cài ngang miệng lợn được coi là một con lợn hoàn chỉnh để dâng lên làm lễ.

Tóm lại, dùng thủ lợn cộng thêm chiếc đuôi, có thể thêm ít tiết, đĩa lòng thay cho cả con lợn trong các lễ thức, phong tục thể hiện ước vọng có cuộc sống ổn định, bình yên, no đủ; còn trong nghi lễ thờ cúng, dùng thủ lợn nhằm mong muốn nhận được sự phù hộ đầy đủ, vẹn tròn của thần linh.

Khi bày thủ lợn để cúng tế, cần để đầu thủ lợn quay ra phía ngoài (“Lợn quay ra, gà quay vào”).  Khi chọn thủ lợn để cúng tế, cần chọn thủ có mặt to, cân xứng chiều dọc - bề ngang, tai to, không bị rách, mõm dài vừa phải, mắt hơi híp.

PGS.TS Bùi Xuân Đính (Viện Dân tộc học)

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Công ty Alibaba có dấu hiệu lừa hơn 2.500 tỷ đồng

Cơ quan điều tra bước đầu xác định có 6.700 người có thể là nạn nhân của Công ty địa ốc Alibaba, với số tiền giao dịch hơn 2.500 tỷ đồng tại 40 dự án.

'Chưa trận đánh nào mà chúng ta mất nhiều cán bộ, tướng lĩnh đến thế'

Tôi tham gia kháng chiến, chưa chứng kiến trận đánh nào mà chúng ta mất nhiều cán bộ cao cấp, tướng lĩnh như thế - cử tri Nguyễn Tấn Đồng (Đà Nẵng) đặt vấn đề.

Triệu tập Thứ trưởng Bộ Y tế tới phiên xử vụ VN Pharma

Ông Trương Quốc Cường hiện là Thứ trưởng Bộ Y tế, thời điểm xảy ra vụ VN Pharma là Cục trưởng Cục quản lý Dươc.

Trường Việt Úc xin lỗi khi bị phụ huynh tố cắt xén suất ăn học sinh

Trường Dân lập Quốc tế Việt Úc thừa nhận có sơ suất trong khâu quản lý và kiểm tra định lượng suất ăn của học sinh tại cơ sở Sala.

Hàng chục cảnh sát đang khám xét công ty con Alibaba tại TP.HCM

Lúc 15h40 ngày 20-9, cảnh sát cơ động đang bao vây Công ty cổ phần Chiến Binh Thép, chi nhánh Công ty cổ phần địa ốc Alibaba tại số 148/1, Hoàng Diệu 2, phường Linh Chiểu, Thủ Đức, TP.HCM.

Sắp hết hạn đình chỉ, chuẩn bị họp về kỷ luật đối với đại úy Hiền

23.9 tới là ngày hết thời hạn đình chỉ công tác đại úy công an Lê Thị Hiền - người từng gây xôn xao dư luận khi lăng mạ nhân viên thủ tục hàng không tại sân bay Tân Sơn Nhất. Nhiều người đã đặt câu hỏi liệu có mức xử lý tiếp theo đối với nữ đại úy này ?

Bị cáo có người thân là Nghệ sỹ nhân dân, Nghệ sỹ ưu tú sẽ được giảm án

Quá trình xét xử, Tòa án có thể tham khảo quy định tại điểm c mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định trong phần chung của Bộ luật Hình sự năm 1999 để xác định tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Mới nhất

Em trai bắn chết chị dâu, anh trai bị thương kể nguyên do

Thời sự - Minh Tâm - 21:23 20/09/2019
Công an Bình Phước hôm nay đang truy bắt đối tượng gây án vụ em trai nổ súng bắn chết chị dâu, anh trai bị thương.

'Chưa trận đánh nào mà chúng ta mất nhiều cán bộ, tướng lĩnh đến thế'

Thời sự - Hồ Giáp - 21:21 20/09/2019
Tôi tham gia kháng chiến, chưa chứng kiến trận đánh nào mà chúng ta mất nhiều cán bộ cao cấp, tướng lĩnh như thế - cử tri Nguyễn Tấn Đồng (Đà Nẵng) đặt vấn đề.

Nữ sinh lớp 9 đặt camera ghi lại cảnh bị sàm sỡ để tố giác thầy giáo

Thời sự - Hương Chi - 21:12 20/09/2019
Nguyễn Văn Đức là thầy giáo nổi tiếng dạy giỏi ở tỉnh Bình Dương. Đáng nói, vị giáo viên này nhiều lần sờ ngực nữ học sinh và bị học trò dùng điện thoại quay lại để làm bằng chứng tố cáo.

Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hoà xin nghỉ hưu trước tuổi

Thời sự - LỮ HỒ ​ - 21:08 20/09/2019
Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hoà Lê Thanh Quang vừa có đơn gửi cơ quan chức năng địa phương và Trung ương xin nghỉ hưu trước tuổi vì lý do sức khỏe.

Triệu tập Thứ trưởng Bộ Y tế tới phiên xử vụ VN Pharma

Thời sự - Tân Châu - 21:06 20/09/2019
Ông Trương Quốc Cường hiện là Thứ trưởng Bộ Y tế, thời điểm xảy ra vụ VN Pharma là Cục trưởng Cục quản lý Dươc.

Trường Việt Úc xin lỗi khi bị phụ huynh tố cắt xén suất ăn học sinh

Thời sự - Minh Nhật - 20:58 20/09/2019
Trường Dân lập Quốc tế Việt Úc thừa nhận có sơ suất trong khâu quản lý và kiểm tra định lượng suất ăn của học sinh tại cơ sở Sala.

Công ty Alibaba có dấu hiệu lừa hơn 2.500 tỷ đồng

Thời sự - Quốc Thắng - 20:55 20/09/2019
Cơ quan điều tra bước đầu xác định có 6.700 người có thể là nạn nhân của Công ty địa ốc Alibaba, với số tiền giao dịch hơn 2.500 tỷ đồng tại 40 dự án.

Hàng chục cảnh sát đang khám xét công ty con Alibaba tại TP.HCM

Thời sự - Ái Nhân - Minh Hòa - 16:31 20/09/2019
Lúc 15h40 ngày 20-9, cảnh sát cơ động đang bao vây Công ty cổ phần Chiến Binh Thép, chi nhánh Công ty cổ phần địa ốc Alibaba tại số 148/1, Hoàng Diệu 2, phường Linh Chiểu, Thủ Đức, TP.HCM.

M.E.T – Liệu pháp chữa bệnh tận gốc không dùng thuốc – Kỳ 3: “Bệnh tại tâm” thực chất là gì?

Khỏe - ThS Nguyễn Mạnh Quân - 16:22 20/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Cơ chế vận hành nào của cơ thể làm cho những ức chế tâm lý tạo thành những biểu hiện bệnh tật trên cơ thể vật lý cũng như hàng loạt những biểu hiện rối loạn tâm thần của con người?

Sắp hết hạn đình chỉ, chuẩn bị họp về kỷ luật đối với đại úy Hiền

Thời sự - ANH TUẤN - 15:25 20/09/2019
23.9 tới là ngày hết thời hạn đình chỉ công tác đại úy công an Lê Thị Hiền - người từng gây xôn xao dư luận khi lăng mạ nhân viên thủ tục hàng không tại sân bay Tân Sơn Nhất. Nhiều người đã đặt câu hỏi liệu có mức xử lý tiếp theo đối với nữ đại úy này ?

Bị cáo có người thân là Nghệ sỹ nhân dân, Nghệ sỹ ưu tú sẽ được giảm án

Thời sự - PV - 15:22 20/09/2019
Quá trình xét xử, Tòa án có thể tham khảo quy định tại điểm c mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định trong phần chung của Bộ luật Hình sự năm 1999 để xác định tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Đề xuất thêm 3 ngày nghỉ dịp Quốc khánh 2/9

Thời sự - Hương Quỳnh - 15:20 20/09/2019
Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu kiến nghị tăng thêm 3 ngày nghỉ trong năm, gắn vào dịp khai giảng, quốc khánh.

GS Đặng Hùng Võ: Sẽ 'động trời' khi buộc cán bộ giải trình nguồn gốc nhà đất

Thời sự - Minh Tuấn (thực hiện) ​ - 15:17 20/09/2019
Trao đổi với PV về tình trạng hàng loạt quan chức, tướng lĩnh cấp cao ngã ngựa do những vi phạm về quản lý đất đai, công sản, ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường (TN&MT) cho biết, đây là thực trạng hết sức nhức nhối và cần khẩn trương có biện pháp đủ mạnh để ngăn chặn sai phạm trong lĩnh vực này.

Hóa giá bèo 'đất vàng', quan chức ngã ngựa

Thời sự - Nhóm PV - 15:14 20/09/2019
Không chỉ ông Tất Thành Cang, nhiều vị cựu quan chức của TPHCM đang vướng lao lý bởi đã giao đất vàng cho nhiều doanh nghiệp trái luật.

Bộ trưởng Y tế: 'Tôi phát biểu đúng. Đại học Y dược TP.HCM phải đổi tên'

Thời sự - LAN ANH - 14:21 20/09/2019
Phát biểu gây bão của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cách đây 5 ngày về việc đổi tên ĐH YdDược TP.HCM sang ĐH Khoa học sức khỏe đã gây bão dư luận vì cái tên trường đã gắn bó nhiều thế hệ. Nhưng bà Tiến nói bà phát biểu đúng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO