Thứ 6, 19/04/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Con lợn trong các nghi lễ tín ngưỡng

Thu Hiền - Đời sống - 04/02/2019 07:36
Con lợn trong các nghi lễ tín ngưỡng
(khoahocdoisong.vn) - Trong các nghi lễ quan trọng, mâm lễ với thủ lợn, cộng thêm chiếc đuôi, có thể thêm ít tiết, đĩa lòng được bày trịnh trọng với mong muốn nhận được sự phù hộ đầy đủ, vẹn tròn của thần linh.

Lợn biểu tượng cho phồn thực

Lợn là loài vật duy nhất được nuôi nhốt trong chuồng, đến bữa (thường gần trùng với bữa ăn của chủ nhà) thì được chủ cho ăn. Chế độ nuôi này tạo cho con lợn bản tính hiền lành, cũng chính vì thế mà lợn biểu tượng cho bình yên, bình ổn và đều đặn hay điều độ (“Lợn ăn xong lợn nằm thì béo; lợn ăn xong lợn réo thì gầy”).

 Thức ăn chính của lợn là cám - sản phẩm phụ từ nghề trồng lúa cùng các loại hoa màu, như ngô, khoai, sắn và các loại rau trồng trong vườn nhà hay ở các ao ngòi, cùng một số loài rau cỏ tự nhiên. Các loại thức ăn này đều sạch sẽ.

Lợn chính là vật nuôi biểu tượng cho sự kết hợp chặt chẽ giữa trồng trọt - chăn nuôi và khai thác các sản vật tự nhiên. Cách nuôi trên đây làm cho lợn là biểu trưng của sự phồn thực (no đủ) và nhàn nhã sung túc.

Rước ra đình, dâng tế thành hoàng

Văn hóa phương Đông, lợn  (Hợi) đứng cuối cùng trong 12 con giáp - ngụ ý mong muốn sự đầy đủ sau 12 năm làm việc để bước vào một giáp mới. Dân gian quan niệm, người nào sinh tuổi Hợi bất kể nam hay nữ thường được nhàn nhã và no đủ. Về sau, người ta còn dùng hình ảnh con lợn đất tượng trưng cho sự dư đủ về tiền bạc. Trong tranh dân gian cũng như điêu khắc dân gian, lợn được khắc họa với hình ảnh lợn mẹ - lợn con tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, sung túc và quây quần, đoàn tụ.

Trong đời sống tín ngưỡng của người Trung Hoa và người Việt xưa kia, lễ tam sinh gồm thịt của ba loài vật: trâu/bò - dê - lợn thường được dùng trong các lễ tiết lớn của triều đình, cộng đồng và các gia đình giàu có, quyền quý. 

Trước Cách mạng tháng Tám 1945, rất nhiều làng Việt có tục mỗi năm phân công mỗi giáp (thiết chế của nam giới trong làng) phải nuôi một ông ỷ (lợn) với chuồng trại và chế độ ăn khác biệt với nuôi lợn thường, nhìn chung cầu kỳ và tốn kém. Đến ngày hội, ông ỷ này được mổ cẩn thận và trang hoàng, rồi rước ra đình, dâng lên tế thành hoàng, cầu mong thần phù hộ dân làng một năm “nhân khang vật thịnh”.

Trong nhiều lễ lạt, nếu thông gia chết, phải có cỗ xôi thủ lợn để thể hiện sự vẹn tình.

Thủ lợn biểu thị đủ ngũ giác

Tuy nhiên, trong các nghi lễ quan trọng (cưới xin, tang ma, giỗ cha mẹ, lễ thành hoàng), người ta ít dâng lên cả con lợn. Cũng ít dâng lên cúng tế một khổ thịt (miếng thịt) vì làm như vậy sẽ không vẹn tròn với thần linh và không được thần phù hộ đầy đủ.

Trong trường hợp đó, giải pháp tốt nhất là dùng thủ lợn, bởi thủ lợn có đủ ngũ giác - các bộ phận có tác dụng cảm nhận các kích thích của môi trường bên ngoài cơ thể, gồm thị giác (mắt), thính giác (tai), vị giác (lưỡi), khứu giác (mũi) và xúc giác (da). Hơn nữa, còn có bộ óc - cơ quan điều khiển các hoạt động của con vật. Thủ lợn cùng với một ít tiết và một đĩa lòng (có đủ các bộ phận nội tạng), cùng chiếc đuôi được cài ngang miệng lợn được coi là một con lợn hoàn chỉnh để dâng lên làm lễ.

Tóm lại, dùng thủ lợn cộng thêm chiếc đuôi, có thể thêm ít tiết, đĩa lòng thay cho cả con lợn trong các lễ thức, phong tục thể hiện ước vọng có cuộc sống ổn định, bình yên, no đủ; còn trong nghi lễ thờ cúng, dùng thủ lợn nhằm mong muốn nhận được sự phù hộ đầy đủ, vẹn tròn của thần linh.

Khi bày thủ lợn để cúng tế, cần để đầu thủ lợn quay ra phía ngoài (“Lợn quay ra, gà quay vào”).  Khi chọn thủ lợn để cúng tế, cần chọn thủ có mặt to, cân xứng chiều dọc - bề ngang, tai to, không bị rách, mõm dài vừa phải, mắt hơi híp.

PGS.TS Bùi Xuân Đính (Viện Dân tộc học)

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Đại biểu Quốc hội: Phải đình chỉ chức vụ bố mẹ có con được nâng điểm

Nói về danh sách phụ huynh thí sinh được nâng điểm ở Sơn La, đại biểu Lê Thanh Vân đề nghị công khai đích danh, nếu xác định có vi phạm thì phải đình chỉ chức vụ để điều tra.

Bấm huyệt trị ăn không ngon

(khoahocdoisong.vn) - Kích thích huyệt vùng: Tỳ - vị - đại trường khu, thủ tâm sẽ có tác dụng nâng cao công năng tiêu hóa giúp ăn ngon miệng.

Hộp từ bã mía không “thần kỳ”

(khoahocdoisong.vn) - Hộp từ bã mía thay thế hộp xốp gần đây xuất hiện như một giải pháp bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, hộp bã mía cũng có những yếu điểm.

Luộc sắn còn vỏ dễ ngộ độc hôn mê

(khoahocdoisong.vn) - Độc tính của sắn chủ yếu là do axit cyanhydric. Việc chuẩn bị sắn không đúng cách có thể gây hại cho sức khỏe, thậm chí tử vong.

Ngành thuế rà soát để chặn mua, bán hoá đơn

(khoahocdoisong.vn) - Tổng cục Thuế vừa có văn bản gửi cục thuế các địa phương, yêu cầu kiểm tra, rà soát việc cấp lẻ, bán hóa đơn lẻ để ngăn chặn tình trạng mua, bán hóa đơn bất hợp pháp.

“Né” phí trước bạ tăng, ồ ạt nhập xe bán tải

(khoahocdoisong.vn) - Theo Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hiệp Phước - Cục Hải quan TPHCM, hơn 3 tháng đầu năm 2019, có gần 4.000 xe bán tải (Pick-up) các loại đã làm thủ tục thông quan qua Chi cục này.

Một doanh nghiệp xin làm BOT đường vành đai 4 TP.HCM trị giá 7.000 tỷ

Công ty Cửu Long đề nghị được đầu tư dự án đường vành đai 4 TP.HCM đoạn từ Bến Lức đến Hiệp Phước với số vốn 7.000 tỷ đồng theo hình thức BOT.

Mới nhất

Đại biểu Quốc hội: Phải đình chỉ chức vụ bố mẹ có con được nâng điểm

Thời sự - Hoài Thu - 16:09 18/04/2019
Nói về danh sách phụ huynh thí sinh được nâng điểm ở Sơn La, đại biểu Lê Thanh Vân đề nghị công khai đích danh, nếu xác định có vi phạm thì phải đình chỉ chức vụ để điều tra.

Luộc sắn còn vỏ dễ ngộ độc hôn mê

Y học và đời sống - Thúy Nga - 08:54 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Độc tính của sắn chủ yếu là do axit cyanhydric. Việc chuẩn bị sắn không đúng cách có thể gây hại cho sức khỏe, thậm chí tử vong.

Ngành thuế rà soát để chặn mua, bán hoá đơn

Kinh tế - Đức Vinh - 08:54 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tổng cục Thuế vừa có văn bản gửi cục thuế các địa phương, yêu cầu kiểm tra, rà soát việc cấp lẻ, bán hóa đơn lẻ để ngăn chặn tình trạng mua, bán hóa đơn bất hợp pháp.

Các cấp độ rủi ro thiên tai

Hỏi đáp - Hà Bình - 08:53 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Trong cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai có 5 cấp. Cấp 1 là mức độ nhỏ, có màu cảnh báo là xanh dương.

“Né” phí trước bạ tăng, ồ ạt nhập xe bán tải

Kinh tế - Đức Vinh - 08:52 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Theo Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Hiệp Phước - Cục Hải quan TPHCM, hơn 3 tháng đầu năm 2019, có gần 4.000 xe bán tải (Pick-up) các loại đã làm thủ tục thông quan qua Chi cục này.

Bắc Ninh được nâng lên đơn vị hành chính cấp tỉnh loại II

Bất động sản - Thái Bình - 08:50 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định điều chỉnh phân loại đơn vị hành chính tỉnh Bắc Ninh từ đơn vị hành chính cấp tỉnh từ loại III lên loại II.

Tây Ninh đầu tư 200 tỷ đồng nâng cấp tuyến đường cửa ngõ thành phố

Bất động sản - Thái Bình - 08:49 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tuyến đường Trần Phú sẽ được nâng cấp có chiều dài 6,9km, 4 làn xe, chiều rộng mặt đường 14m và nền đường 40m, với mức vốn đầu tư gần 200 tỷ đồng.

Quốc lộ 57 Bến Tre đi Vĩnh Long sắp được nâng cấp

Bất động sản - Thái Bình - 08:49 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thủ tướng Chính phủ vừa có văn bản về việc phê duyệt Khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 57.

Công ty Cổ phần Anvy tiếp thị quảng cáo sản phẩm trái quy định

Bạn đọc - Quách Dương - 08:44 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hàng loạt sản phẩm là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ (TPBVSK) do Công ty Cổ phần Anvy tiếp thị quảng cáo trái luật.

Bấm huyệt trị ăn không ngon

Gia truyền trị bệnh - Thúy Nga - 08:43 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Kích thích huyệt vùng: Tỳ - vị - đại trường khu, thủ tâm sẽ có tác dụng nâng cao công năng tiêu hóa giúp ăn ngon miệng.

Thí sinh gian lận thi cử Hòa Bình, Sơn La... vẫn được đăng ký dự thi THPTQG 2019

Thời sự - Mai Loan - 08:42 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bộ GD&ĐT cho biết, các thí sinh liên quan đến vi phạm trong kỳ thi THPTQG ở Hòa Bình, Sơn La vẫn có thể được đăng ký dự thi THPTQG 2019 cho đến khi có kết quả điều tra xác định được thí sinh nào sai phạm.

Quan sát mưa sao băng Thiên Cầm

Hỏi đáp - Hà Bình - 08:42 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đêm 22 rạng sáng ngày 23/4 tới, người yêu thiên văn sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng mưa sao băng Thiên Cầm (Lyrids).

Chụp được ảnh hố đen vũ trụ rộng 38 tỷ km?

Khoa học - Tô Hội - 08:28 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Một nhóm nhà khoa học quốc tế hôm 10/4 công bố một thành tựu mang tính bước ngoặt trong ngành vật lý thiên văn: bức ảnh chụp hố đen đầu tiên.

Hộp từ bã mía không “thần kỳ”

Khoa học - Hà Bình - 08:27 18/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hộp từ bã mía thay thế hộp xốp gần đây xuất hiện như một giải pháp bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, hộp bã mía cũng có những yếu điểm.

Điểm danh lãnh đạo có con được nâng điểm

Thời sự - N.V.HẢI - 20:33 17/04/2019
(khoahocdoisong.vn) - Những trường hợp thí sinh được nâng điểm thi ở Sơn La đang dần lộ diện. Hiện dư luận quan tâm phụ huynh các em là ai, họ sẽ bị xử lý thế nào - đặc biệt những trường hợp là cán bộ, đảng viên?
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO