Thứ 7, 23/02/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Chuyện chưa kể về nhà tù Sơn La – Kỳ 6: Suối Reo giữa kìm kẹp

Dọc đường - 20/04/2018 17:30
Chuyện chưa kể về nhà tù Sơn La – Kỳ 6: Suối Reo giữa kìm kẹp
Ngục Sơn La – nỗi kinh hoàng với bất cứ ai bị giam cầm. Ở trong ngục, tù nhân phải đối phó với đòn roi, sốt rét… Nhưng với những người tù cộng sản, trong “máu có hoa”, và “hoa của máu” ấy chính là tờ báo Suối Reo. Báo được xuất bản trong tù – một chuyện lạ!

Nhà tù Sơn La cũng là “trụ sở” của báo Suối Reo.

Cảm hứng Nậm La

Bà Vũ Thị Linh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Sơn La lần giở cuốn sử viết riêng về nhà tù Sơn La. Người tinh ý nhìn cuốn sử cũng thấy độ dày đễ cũng đến trăm trang. Trong đó có đoạn viết về việc tù nhân thành lập tờ báo Suối Reo. Nhưng hiềm nỗi, người viết sử quá ít tư liệu nên đoạn về tờ Suối Reo chỉ vỏn vẹn nửa trang ngắn ngủi.

Hơn chục năm nay, tạp chí Văn nghệ Sơn La của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Sơn La cũng được đổi tên thành tạp chí Suối Reo. Đó là sự kế thừa những tinh hoa cùng bản lĩnh của các nhà hoạt động cách mạng hơn 70 năm về trước trong nhà tù tàn bạo nhất.

Phải qua rất nhiều nguồn thẩm định từ Hội Nhà báo tỉnh Sơn La đến cựu cai ngục Lò Văn Sôn và cả đến cựu tù nhân Nguyễn Văn Trân mới thật hiện ra một thời đáng nhớ và đáng trọng của các tù chính trị nhà ngục .

Ông Trân nói về bối cảnh ra tờ báo Suối Reo thế này, cuối năm 1940 chi bộ nhà tù Sơn La được thành lập do đồng chí Tô Hiệu làm Bí thư đầu tiên đề ra nhiều hoạt động và hình thức đấu tranh nhằm đoàn kết, động viên anh em vững bước.

Mô phỏng biên tập tờ báo Suối Reo.

Một trong những công việc quan trọng đó là xác định phải xuất bản một tờ báo. Nhưng tờ báo phải có một cái tên không chỉ hay mà còn đúng. Vậy là những ý tưởng được đưa ra.

“Sau này, tôi có hỏi các anh em sao lại lấy tên báo là Suối Reo? Các anh em giải thích dưới chân đồi Khau Cả có con suối Nậm La quanh năm réo rắt chảy ra sông Đà về hướng Đông Bắc, thế là anh em quyết lấy tên là Suối Reo, cũng là tinh thần yêu đời của các anh em trong tù”, ông Sôn cho hay.

Chi bộ quyết định giao cho đồng chí Xuân Thủy (tức Nguyễn Trọng Nhâm) là người đã từng viết báo từ 10 năm trước đó. Đồng chí Xuân Thủy phụ trách tờ báo và là chủ bút. Báo xuất bản mỗi tháng 2 kỳ, mỗi kỳ nhiều nhất là 2 bản, khổ rộng  20 x 14 cm. Chữ trên báo Suối Reo được viết tay bằng mực tím trên giấy viết thư về nhà của các bạn tù gom lại.

Phóng viên là tù nhân

Theo ông Nguyễn Văn Trân, thực hiện nghị quyết của chi bộ nhà tù Sơn La, cứ sau 2 buổi đi lao động khổ sai trở về cơm nước xong, cánh cửa sắt đóng lại thì cũng là lúc các biên tập viên làm báo Suối Reo mở các đồ nghề ra để “tác nghiệp”.

Đồng chí Xuân Thủy, Chủ bút tờ Suối Reo năm 1941.

Tờ báo hoạt động bí mật nhưng mỗi khi có chuyện phật ý bọn cai ngục, chúng sẽ vào thu hết mọi giấy tờ, bút, mực đem đi đốt. Sau mỗi lần như thế, các anh em tù nhân lại phải đi gom cho đủ những vật dụng cần thiết chuẩn bị cho số ra đầu tiên của tờ Suối Reo.

Dịp tết Quý Mùi năm 1943 sắp đến, cũng là dịp kỷ niệm 13 năm thành lập Đảng ở Việt Nam. Ban biên tập báo Suối Reo quyết tâm phải xuất bản ra mắt bạn đọc trong dịp này thật phong phú, khác với báo ra các ngày thường.

Từ khi được thành lập, dưới sự chỉ đạo của cơ quan chủ quản là chi bộ nhà tù Sơn La, báo Suối Reo có khá nhiều bài viết hay và sắc bén của các cộng tác viên là những tù nhân gửi về. Chủ bút Xuân Thủy đã phải tranh thủ đọc trước vào buổi trưa để chọn bài hay.

Có một bài thơ ngắn đầy ý nghĩa: “Tiếng Đảng ta nghe gọi/Cờ Đảng ta đi theo/Muôn năm ta chúc Đảng/Muôn năm chúc Suối Reo”.

Tập thể Ban biên tập nhận xét đánh giá chất lượng: Hai câu trên thì được, còn câu thứ tư thì dứt khoát phải sửa với lý do tác giả nhìn nhận vấn đề quá tĩnh, không phù hợp. Báo Suối Reo không thể tồn tại muôn năm, cũng giống như không có gì có thể tồn tại mãi mãi. Một khi ngục Sơn La không còn, thì báo Suối Reo cũng không tồn tại.

Chủ bút Xuân Thủy sửa lại 2 câu cuối của bài thơ cho hoàn chỉnh: “Tiếng Đảng ta nghe gọi/Cờ Đảng ta đi theo/Chúc mừng ngày sinh Đảng/Lòng ta như Suối Reo”.

Đọc đến bài thơ thứ hai, có 2 câu kết cũng hay hay, nhưng người viết lại tạo cho độc giả một suy nghĩ thiên về cá nhân, rất ủy mị và nhớ nhung:“Em ơi có biết Sơn La/Ở đây có Đảng sao mà vắng em?”

Mọi người nhất trí phải sửa, vì làm sao mà lại muốn cả vợ vào đây? Vợ nó có tội gì đâu, phải để mẹ cu tăng gia nuôi con, nuôi các cố già. Vậy là chủ bút Xuân Thủy nêu ra chính kiến của mình và sửa lại: “Em ơi có biết Sơn La/Xa em – có Đảng như là có em”.

Một tờ báo hiếm hoi của năm 1945 còn sót lại.

Theo quy định của giám ngục nhà tù Sơn La lúc bấy giờ, cứ đến 20 giờ là tắt điện đi ngủ. Những anh em nào không có đề tài để viết thì nằm yên trên sàn xi măng. Các nhà báo đang có hứng thì tiếp tục viết lách qua ánh sáng của ngọn đèn nơi xó tường.

Ban biên tập cử một vài anh em canh chừng, thấy có bóng dáng lính canh là tắt ngay đèn và giấu mọi đồ nghề trong nhà vệ sinh. Có tác giả vui miệng bảo: “Đi theo ánh sáng vào trong ấy/Chớ để văn phong phải nặng mùi”.

Hoàn thành sứ mệnh

Sau bao ngày đêm miệt mài, cuối cùng báo Suối Reo mừng Xuân Quý Mùi và chào mừng ngày sinh Đảng đã được xuất bản đúng kỳ hạn. Số báo đặc biệt này dày đến 60 trang được trình bày bắt mắt với những hình vẽ minh họa thú vị và những nét chữ ngay ngắn thẳng hàng.

Trong khi làm báo Suối Reo, các tù chính trị phải canh chừng bọn lính cai ngục.

Những tờ báo này được các tù nhân truyền tay nhau đọc giống như truyền nhau tiếng hát. Dù ngục tù tăm tối nhưng tinh thần và ý chí của anh em cộng sản chẳng khác nào khúc hoan ca như suối Nậm La kia chảy miết đến tận bến bờ.

Đúng như đánh giá của những người làm báo Suối Reo trong ngục Sơn La, báo Suối Reo không “tồn tại muôn năm” và nó chỉ tồn tại thêm hai mùa xuân sau đó. Ngày 9/3/1945  khi mùa ban trắng nợ rộ khắp núi rừng Tây Bắc cũng là thời khắc bọn thực dân Pháp phải kéo cờ trắng đầu hàng lũ giặc lùn Nhật Bản.

Ngày 18/3/1945 hàng trăm tù chính trị thoát khỏi địa ngục trần gian Sơn La. Cả chủ bút Xuân Thủy, ban biên tập và anh em phóng viên – tù nhân vui vẻ “đóng cửa” tờ Suối Reo. Chủ bút Xuân Thủy tuyên bố: Tờ Suối Reo đã hoàn thành sứ mệnh cách mạng trong lao tù.

Một số anh em tù chính trị từ nhà tù Sơn La trở về chiến khu Hiền Lương (Phú Thọ) sau hàng tuần lễ đi bộ trên các con đường mòn để tiếp dấn thân vào những nhiệm vụ cao cả khác.

“Lúc đầu, đồng chí Trần Huy Liệu được cử làm chủ bút, sau đó đến đồng chí Xuân Thủy. Số báo đầu tiên ra vào tháng 5/1941. Chủ bút Xuân Thủy đã viết 4 câu thơ làm lời tựa: “Thu sang hoa cỏ già rồi/Suối reo lên để cho đời trẻ trung/Thu sang non nước lạnh lùng/Suối reo lên để cho lòng ta reo”, Bà Vũ Thị Linh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Sơn La.

(Còn nữa)

Trần Hòa


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Thượng đỉnh Mỹ-Triều lần 2: Cơ hội ghi dấu ấn Việt Nam vào lịch sử

Với vai trò nước tổ chức, Việt Nam không chỉ tạo điều kiện cho hai bên trao đổi, mà qua đó còn có cơ hội thúc đẩy quan hệ với hai nước, đóng góp vào duy trì hòa bình thế giới.

Tự làm bác sĩ - Nguy hiểm cận kề

Theo thống kê chưa đầy đủ, hàng năm có hàng trăm ca dị ứng thuốc với những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Lương cán bộ, công chức cấp xã năm 2019 tính như thế nào

Cùng với việc tăng lương cơ sở lên 1,49 triệu đồng/tháng (áp dụng từ ngày 1/7/2019), mức lương của cán bộ, công viên chức cũng sẽ được điều chỉnh, trong đó có các cán bộ và công chức cấp xã.

Vụ cô gái giao gà bị giết, Giám đốc CA tỉnh nói 'dư luận đừng đánh bùn sang ao'

Thiếu tướng Sùng A Hồng - Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên cho biết: Bí thư Tỉnh ủy đã đề nghị Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy kiến nghị Ban Tuyên giáo Trung ương,...

Bảng chỉ số thai nhi cân nặng chiều dài chuẩn theo tuần tuổi

Khi mẹ bầu đi siêu âm bác sĩ thường trả phiếu kết quả với những chỉ số như chiều dài đầu mông, chiều dài xương đùi, đường kính lưỡng đỉnh, cân nặng thai nhi...

Chủ tọa khuyên vợ 'vua cà phê' về nuôi con có thiên vị, trái luật?

Khoahocdoisong.vn) - "Lời của vị chủ tọa chưa được khéo nhưng cuối cùng đã làm thay đổi quyết định của bà Thảo là rút đơn ly hôn, xem như lời khuyên này có hiệu quả",

Bất động sản 2019: Hà Nội, Đà Nẵng và Tp.HCM vẫn là tâm điểm

(khoahocdoisong.vn) - Hà Nội, Đà Nẵng và Tp.HCM tiếp tục được kỳ vọng sẽ là những "điểm nóng" của thị trường bất động sản trong năm 2019.

Mới nhất

Vụ cô gái giao gà bị giết, Giám đốc CA tỉnh nói 'dư luận đừng đánh bùn sang ao'

Pháp luật - Tiến Anh - 07:43 23/02/2019
Thiếu tướng Sùng A Hồng - Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên cho biết: Bí thư Tỉnh ủy đã đề nghị Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy kiến nghị Ban Tuyên giáo Trung ương,...

Tự làm bác sĩ - Nguy hiểm cận kề

Khỏe - Minh Khoa - 07:39 23/02/2019
Theo thống kê chưa đầy đủ, hàng năm có hàng trăm ca dị ứng thuốc với những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh.

Bảng chỉ số thai nhi cân nặng chiều dài chuẩn theo tuần tuổi

Khỏe - 07:36 23/02/2019
Khi mẹ bầu đi siêu âm bác sĩ thường trả phiếu kết quả với những chỉ số như chiều dài đầu mông, chiều dài xương đùi, đường kính lưỡng đỉnh, cân nặng thai nhi...

Lương cán bộ, công chức cấp xã năm 2019 tính như thế nào

Kinh tế - 07:33 23/02/2019
Cùng với việc tăng lương cơ sở lên 1,49 triệu đồng/tháng (áp dụng từ ngày 1/7/2019), mức lương của cán bộ, công viên chức cũng sẽ được điều chỉnh, trong đó có các cán bộ và công chức cấp xã.

Thượng đỉnh Mỹ-Triều lần 2: Cơ hội ghi dấu ấn Việt Nam vào lịch sử

Thời sự - 07:30 23/02/2019
Với vai trò nước tổ chức, Việt Nam không chỉ tạo điều kiện cho hai bên trao đổi, mà qua đó còn có cơ hội thúc đẩy quan hệ với hai nước, đóng góp vào duy trì hòa bình thế giới.

Cứu bệnh nhân u trung thất xâm lấn tim, phổi

Y học và đời sống - Thúy Nga - 15:43 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Nhờ sự kết hợp nhiều chuyên khoa các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đã cứu bệnh nhân có khối u trung thất lớn xâm lấn tim, phổi, làm tắc mạch...

Đau bụng, buồn nôn sau uống rượu

Khỏe - Phạm Hằng - 15:42 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đối với những người thường xuyên uống rượu biểu hiện người mệt mỏi, buồn nôn, đau bụng… thì cần thăm khám bác sĩ.

Cẩn trọng khi chơi tàu lượn cao tốc

Khoa học - Bảo Khánh - 15:42 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tàu lượn cao tốc là trò chơi phổ biến tại các khu vui chơi. Không ít vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra, song vẫn thu hút sự hiếu kỳ của không ít bạn trẻ.

Bài thuốc nam chữa bệnh thận

Khỏe - Phạm Hằng - 15:41 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bài thuốc nam này đã cứu mạng được rất nhiều người do mắc chứng nan y về thận, suy thận, thận hư nhễm mỡ...

Phương pháp điều trị xẹp đốt sống nặng do loãng xương

Y học và đời sống - Mai Nguyễn - 14:15 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vít nở rỗng nòng có thể bơm xi măng qua thân vít, vừa làm chắc vít, vừa bổ sung xi măng vào trong thân đốt “xi măng cốt sắt” điều trị xẹp đốt sống nặng.

Người sau khi đặt stent tim nên ăn gì?

Khỏe - Nguyễn Mai - 14:14 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sau khi đặt stent tim, người bệnh nên ăn cá ít nhất hai lần mỗi tuần, giữ cân nặng lý tưởng, tránh hút thuốc lá.

Để máy phát điện ở khu riêng

Hỏi đáp - PV - 14:14 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Khi vận hành, máy phát điện phải được đặt ở vị trí thoáng, không ẩm ướt.

Làm đồ chơi sáng tạo an toàn

Hỏi đáp - PV - 14:14 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Có nhiều cách để tự làm đồ chơi sáng tạo nhưng cũng rất an toàn, không nhất thiết phải sử dụng các linh kiện điện tử như pin hay các hóa chất.

-Ung thư đại tràng di căn có phẫu thuật

Bác sĩ của bạn - NHật Hà - 14:13 22/02/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ung thư đại tràng có di căn một ổ, nếu phẫu thuật cắt đại tràng và cắt nhân di căn vẫn cho kết quả khả quan, chỉ định phẫu thuật cho các di căn hạ vùng.

Trung tâm báo chí gấp rút hoàn thiện trước thềm Hội nghị Mỹ - Triều

Thời sự - 14:13 22/02/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Trung tâm báo chí được thiết lập tại Cung văn hóa Hữu nghị Việt - Xô (Hà Nội) sẽ là nơi diễn ra các hoạt động đưa tin về Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO