Thứ 4, 21/11/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Chuyện chưa kể về nhà tù Sơn La – Kỳ 4: Xóa “Cấm vượt ngục”

Dọc đường - 11/04/2018 17:05
Chuyện chưa kể về nhà tù Sơn La – Kỳ 4: Xóa “Cấm vượt ngục”
Cấm vượt ngục” là một chủ trương của chi bộ nhà tù Sơn La đề ra sau cuộc vượt ngục bất thành của 2 người tù chính trị. Thế nhưng, đồng chí Tô Hiệu đã dũng cảm xóa bỏ chủ trương này.

Có lẽ, không chỉ với riêng tôi mà với tất cả những ai đến thăm nhà tù Sơn La khi lướt qua cánh cổng Giám binh Pháp rồi vào khuôn viên nhà tù xưa, ngoài những thứ đá tảng, gạch vỡ lẫn với cùm sắt thì thứ đầu tiên nhìn thấy là cây đào Tô Hiệu.

Cây đào Tô Hiệu.

“Cây đào Tô Hiệu” đã trở thành một thuật ngữ, một thành ngữ không phải để chỉ về một giống cây thường tình. Đó là máu, là hình ảnh, là ý chí của anh Tô Hiệu gầy còm, lao phổi ngày nào đang lê lết bên bức tường nhà lao trên đồi Khau Cả.

Chuyện về anh Tô Hiệu thì nhiều người đã viết, người ta gọi đấy là “tinh thần Tô Hiệu”. Nhưng quả thật, tinh thần của anh không chỉ gói gọn ở phạm trù cây đào kia. Tinh thần của anh còn là tinh thần tập thể, dám nói dám làm và làm thật quyết liệt.

Chuyện cũ nhắc lại

Lặng ngồi bên gốc cây đào cạnh bức tường đá cao của ngục Sơn La, tôi không khỏi băn khoăn về những tranh luận trước đây, rằng đó có thực sự là cây đào do anh Tô Hiệu trồng hay không? Nhưng không quan trọng lắm về chi tiết ấy. Chỉ biết rằng, ngay kề bên gốc đào là phòng giam anh Tô Hiệu.

“Mình biết chắc mình sẽ chết sớm hơn mọi người, vì vậy mình phải tranh thủ thời gian để chiến đấu phục cụ cho Đảng”, lời anh Tô Hiệu nói với các đồng chí trong chi bộ nhà tù Sơn La.

Phòng giam thiết kế lạ. Lạ mà tàn ác. Lạ mà ghê tởm. Phòng giam ấy thực chất là một xà lim có hình tam giác, rộng chưa đầy 4m2. Xà lim kiên cố, bức tường nặng chình chịch những đá với gạch. Gờ cánh cửa sắt vẫn còn đấy, bệ xí nổi cũng vẫn còn như xưa. Nhìn thế, tận mắt thấy chẳng ai không lặng đi về những gì anh đã phải chịu đựng khi bệnh tật.

Đây chính là phòng giam anh Tô Hiệu.

Chuyện về anh, ở nhà ngục Sơn La này chẳng ai rõ hơn cụ Lò Văn Sôn. Cụ Sôn biết rõ những tháng ngày anh Tô Hiệu chịu giam cầm vì khi ấy, cụ là lính cai ngục nhà tù Sơn La. Cụ là người Thái, vẫn nằm trong kế hoạch “lấy người Việt trị người Việt” của thực dân nên cụ được sung vào đội quân cai tù.

Có những buổi, cai Sôn được lệnh thượng cấp đưa anh Tô Hiệu ra ngoài phơi nắng. Từ đây, những buổi chuyện trò dù đứt quãng hay liền mạch cũng được cai Sôn nhớ rõ.

Cai Sôn biết rõ người tù mà mình đang canh giữ kia hơn mình chục tuổi, từng bị kết án khổ sai 4 năm ở Côn Đảo. Từng bị giam cầm trong hầm xay lúa với một người cũng nổi tiếng không kém là Tôn Đức Thắng. Chính tại thời gian ở Côn Đảo, anh Tô Hiệu đã bị nhiễm bệnh lao phổi.

Mãn hạn 4 năm trở về quê hương. Thực dân Pháp những tưởng người thanh niên trẻ tuổi đã không còn ý chí tranh đấu. Nhưng không, anh vẫn tiếp tục hoạt động khắp nơi. Khi bị bắt, Pháp mới tá hỏa khi biết anh đang giữ chức Bí thư thành ủy Hải Phòng và là Xứ ủy viên Bắc Kỳ.

Chúng kết án anh 5 năm khổ sai và chọn ngục Sơn La để quyết tâm thủ tiêu mọi ý chí đấu tranh của một người cộng sản kiên trung nhất.

Xóa “Cấm vượt ngục”

Chủ trương “Cấm vượt ngục” do chi bộ nhà tù Sơn La đưa ra sau một sự kiện gây chấn động lúc bấy giờ. Đó là sự kiện vượt ngục không thành công của hai người tù chính trị người tỉnh Cao Bằng là Đàm Văn Lý và Đàm Văn Sàng.

Nhớ lại lời của Công sứ Sơn La Xanh Pu Lốp nói với những người tù cộng sản: “Đừng tìm cách trốn thoát, bởi thổ dân sẽ đem đầu các anh về để đổi lấy muối” và chúng treo giải cho người địa phương rằng, ai lấy được đầu một tù nhân cộng sản trốn thoát sẽ được thưởng 20 đồng bạc trắng và 5 tạ muối.

Tấm bia đá mang tên anh Tô Hiệu do các tù chính trị khắc năm 1944.

Thủ đoạn mị dân tàn bạo này của chúng đã có tác dụng khi hai tù chính trị vượt ngục. Sau khi vượt ra khỏi ngục Sơn La, anh Đàm Văn Sàng mất tích, anh Đàm Văn Lý bị chúng bắt đem về chặt đầu và để 3 ngày trên một cái hòm hòng làm nhụt chí những tù nhân chính trị đang bị giam hãm trong tù.

Nhận thấy chủ trương “Cấm vượt ngục” mà chi bộ đề ra không hợp lý lại có phần “dính bẫy” thủ đoạn của thực dân nên anh Tô Hiệu đã xóa bỏ chủ trương này.

Anh Tô Hiệu nói với mọi người: “Vượt ngục là điều rất cần, không đưa được ra nhiều thì đưa ra ít, có thất bại thì ta làm lại, còn hơn là ngồi im, biến nhà tù Sơn La thành trường học, nhưng cung cấp cán bộ cho phong trào lúc này là rất cấp bách…”

Từ khi chủ trương “Cấm vượt ngục” được xóa bỏ, các anh em tù chính trị không ngừng tìm khe hở và những cách tốt nhất, hiệu quả nhất để có thể vượt ngục thành công. Đó cũng là tiền đề cho một cuộc vượt ngục huyền thoại sau này mà tôi sẽ kể sau.

10 giờ sáng 7/3

Dù thân mang bệnh nặng nhưng anh Tô Hiệu vẫn không nề hà bất cứ một trọng trách nào mà chi bộ nhà tù Sơn La giao phó. Đối với anh em tù chính trị lúc bấy giờ, anh Tô Hiệu gần như thủ lĩnh tinh thần. Anh giúp đồng đội vực dậy tinh thần và ý chí chiến đấu.

Từ tháp canh, lính coi ngục bao quát toàn bộ nhà tù để kiểm soát tù nhân.

Qua lời kể của cụ Lò Văn Sôn, dù anh Tô Hiệu bị bệnh nặng nhưng anh vẫn đấu tranh đến cùng mà không sợ đòn roi của cai ngục. Một con người gầy còm, thân mang bệnh, nhiều khi lết đi không nổi lại khiến chính những người lính canh ngục phải nể phục.

Tháng 2/1944 sức khỏe của anh quá yếu nên chi bộ đã đấu tranh đưa anh vào trong một kho xép gần trại ba gian để tiện chăm sóc và để anh gần gũi đồng đội trong những ngày cuối đời.

Đúng 10 giờ ngày 7/3/1944, anh Tô Hiệu trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay của những người đồng chí. Những giọt nước mắt tiễn đưa anh về nơi an nghỉ khiến chính những lính ngục người Việt cũng phải xúc động rưng rưng. Họ biết rằng, người tù trọng bệnh đã ra đi nhưng tinh thần sáng chói ấy vẫn còn mãi mãi trong địa ngục tăm tối này.

Chế độ ăn uống của tù nhân do Thống sứ Bắc Kỳ quy định một ngày là 2 lạng thịt; 7,5 lạng gạo nhưng chế độ này bị bớt từ nhà thầu bớt xuống, đến tù nhân chỉ còn một nắm cơm nếp nấu nhão lẫn trấu và sạn. Ngày lễ, Tết mỗi người được vài miếng thịt lợn luộc chấm muối, không có bát đũa nên anh em phải bốc để ăn.

Trần Hòa


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Âm thầm rước bệnh đường tiêu hóa vào cơ thể vì dùng khăn giấy lau bát đũa thìa

Khăn giấy là vật dụng rất phổ biến nhưng lại ít ai quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm, dân ta vẫn vô tư sử dụng khăn giấy như một vật thiết yếu trong cuộc sống mà không đoái hoài gây ảnh hưởng đến sức khỏe từ khăn giấy.

Ngọc trai dưỡng da và trị sẹo thủy đậu

Hỗn hợp bột ngọc trai với chuối giã nhuyễn, sữa, trà xanh đắp mặt giúp loại trừ nếp nhăn và giúp da sáng rạng rỡ.

Hiểu được hậu quả của chấn thương đầu đối với các bệnh thần kinh

Theo Eurek Alert, các nhà sinh học ở Đại học California, Mỹ, đã xác định chính xác ảnh hưởng của chấn thương đầu đến các tế bào và các gen riêng lẻ và cách các chấn thương đó có thể dẫn đến các bệnh nghiêm trọng cho não.

Lại xuất hiện áp thấp nhiệt đới mới gần biển Đông có thể mạnh lên thành bão

Một áp thấp mới vừa xuất hiện gần biển Đông, cách bờ biển miền Trung Phi-líp-pin khoảng 300km về phía Đông Đông Nam, với sức gió giật cấp 9 và có khả năng mạnh lên thành bão.

Phát hiện sinh vật kì lạ dưới biển sâu 1.300m

Một máy ảnh đặc biệt đã được các nhà khoa học đưa xuống độ sâu 1.300m dưới bề mặt đại dương và phát hiện ra một sinh vật kì lạ.

Những "cô giáo" chưa bao giờ đứng trên bục giảng

Việc đứng lớp giảng dạy đối với các cô giáo trong ngành giáo dục là rất vất vả, thế nhưng đối với những “cô giáo” mang trên mình màu áo blouse trắng thì vất vả đó dường như tăng lên gấp bội.

Các bệnh có thể dự phòng bằng vắc-xin: Bệnh uốn ván

Bệnh uốn ván là một bệnh cấp tính do ngoại độc tố (tetanus exotoxin) của vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) phát triển tại vết thương trong điều kiện yếm khí. Các triệu chứng của bệnh được biểu hiện là những cơn co cứng cơ kèm theo đau, trước tiên là các cơ nhai, cơ mặt, cơ gáy và sau đó là cơ toàn thân.

Mới nhất

Thầy giáo cùng 7 người thân trong gia đình đăng ký hiến tạng

Tuổi gặt hái - 19:53 20/11/2018
Cả gia đình 10 người của thầy Phạm Phúc Thịnh đều đồng lòng đăng ký hiến tạng để sự sống cứ thế được tiếp nối.

Mùa lạnh, đau nhức xương dễ tái phát

Sức khỏe A-Z - 19:48 20/11/2018
Đau nhức xương khớp là triệu chứng thường gặp. Bệnh dễ tái phát và đau tăng khi trời lạnh có thể dẫn đến tình trạng biến dạng khớp, làm hạn chế vận động, đôi khi làm cứng khớp.

4 căn bệnh ung thư có mối liên quan mật thiết đến lạm dụng rượu bia

Sức khỏe A-Z - 19:45 20/11/2018
Lạm dụng rượu bia có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe. Con người sẽ dễ dàng mắc các bệnh lý nghiêm trọng hơn trong đó có bệnh ung thư.

Ngọc trai dưỡng da và trị sẹo thủy đậu

Mẹo làm đẹp - 19:41 20/11/2018
Hỗn hợp bột ngọc trai với chuối giã nhuyễn, sữa, trà xanh đắp mặt giúp loại trừ nếp nhăn và giúp da sáng rạng rỡ.

Bọ cạp làm thuốc

Đông y - 19:35 20/11/2018
Bọ cạp còn gọi toàn yết, yết tử, toàn trùng, yết vĩ. Tên khoa học: Buthus ps., họ Bọ cạp (Buthidae).

Lại xuất hiện áp thấp nhiệt đới mới gần biển Đông có thể mạnh lên thành bão

Sức khỏe A-Z - 19:32 20/11/2018
Một áp thấp mới vừa xuất hiện gần biển Đông, cách bờ biển miền Trung Phi-líp-pin khoảng 300km về phía Đông Đông Nam, với sức gió giật cấp 9 và có khả năng mạnh lên thành bão.

Phát hiện sinh vật kì lạ dưới biển sâu 1.300m

Khám phá - 19:22 20/11/2018
Một máy ảnh đặc biệt đã được các nhà khoa học đưa xuống độ sâu 1.300m dưới bề mặt đại dương và phát hiện ra một sinh vật kì lạ.

Âm thầm rước bệnh đường tiêu hóa vào cơ thể vì dùng khăn giấy lau bát đũa thìa

Khoa học thường thức - 19:19 20/11/2018
Khăn giấy là vật dụng rất phổ biến nhưng lại ít ai quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ, chất lượng sản phẩm, dân ta vẫn vô tư sử dụng khăn giấy như một vật thiết yếu trong cuộc sống mà không đoái hoài gây ảnh hưởng đến sức khỏe từ khăn giấy.

Hiểu được hậu quả của chấn thương đầu đối với các bệnh thần kinh

Cánh cửa tri thức - 19:11 20/11/2018
Theo Eurek Alert, các nhà sinh học ở Đại học California, Mỹ, đã xác định chính xác ảnh hưởng của chấn thương đầu đến các tế bào và các gen riêng lẻ và cách các chấn thương đó có thể dẫn đến các bệnh nghiêm trọng cho não.

Những "cô giáo" chưa bao giờ đứng trên bục giảng

Đi và suy ngẫm - 16:13 20/11/2018
Việc đứng lớp giảng dạy đối với các cô giáo trong ngành giáo dục là rất vất vả, thế nhưng đối với những “cô giáo” mang trên mình màu áo blouse trắng thì vất vả đó dường như tăng lên gấp bội.

Cách phân biệt nấm linh chi thật hay giả

Tư vấn - 16:08 20/11/2018
Thị trường nấm linh chi ở Việt Nam như trận đồ bát quái với đủ các loại nấm linh chi và nhiều mức giá khác nhau. Nếu mua phải nấm linh chi không đảm bảo có thể ảnh hưởng tới sức khỏe.

Các bệnh có thể dự phòng bằng vắc-xin: Bệnh uốn ván

Sức khỏe A-Z - 15:10 20/11/2018
Bệnh uốn ván là một bệnh cấp tính do ngoại độc tố (tetanus exotoxin) của vi khuẩn uốn ván (Clostridium tetani) phát triển tại vết thương trong điều kiện yếm khí. Các triệu chứng của bệnh được biểu hiện là những cơn co cứng cơ kèm theo đau, trước tiên là các cơ nhai, cơ mặt, cơ gáy và sau đó là cơ toàn thân.

Sức khỏe tâm thần và sử dụng ma túy trong thanh thiếu niên

Sức khỏe A-Z - 14:31 20/11/2018
Ước tính tại Việt Nam, ít nhất 3 triệu thanh thiếu niên có các vấn đề về tâm lý, tâm thần nhưng chỉ khoảng 20% trong đó nhận được các hỗ trợ y tế và điều trị cần thiết, khiến một bộ phận các bạn tìm kiếm và sử dụng rượu, thuốc lá và ma túy để “tự chữa”, xoa dịu các triệu chứng của rối loạn tâm thần.

Sợ tuyệt chủng như khủng long, con người phải lên sao Hỏa?

Khám phá - 14:16 20/11/2018
Nhân loại cần có kế hoạch lên sinh sống trên sao Hỏa để tránh bị tuyệt chủng như khủng long không?

Gần 3.000 dân vùng cao Điện Biên dùng nước xử lý từ hang đá vôi

Khoa học thường thức - 14:12 20/11/2018
Nước được hút từ khoảng cách 500m, lên độ cao 20m qua bộ phận lọc, khử trùng đảm bảo đúng tiêu chuẩn nước sinh hoạt.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO