Thứ 3, 21/05/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Chụp được ảnh hố đen vũ trụ rộng 38 tỷ km?

Tô Hội - Khoa học - 18/04/2019 08:28
Chụp được ảnh hố đen vũ trụ rộng 38 tỷ km?
(khoahocdoisong.vn) - Một nhóm nhà khoa học quốc tế hôm 10/4 công bố một thành tựu mang tính bước ngoặt trong ngành vật lý thiên văn: bức ảnh chụp hố đen đầu tiên.

Nhìn thấy thứ không thể nhìn thấy

Nghiên cứu được thực hiện bởi EHT, một chương trình hợp tác quốc tế có sự tham gia của 200 nhà khoa học từ năm 2012 để quan sát trực tiếp môi trường của một hố đen. Kết quả vừa qua được đưa ra tại các cuộc cuộc họp báo diễn ra đồng loạt ở các thành phố Washington, Brussels, Santiago, Thượng Hải, Đài Bắc và Tokyo hôm 10/4. Hình ảnh thu được là nhờ dữ liệu được tập hợp vào tháng 4/2017 từ 8 kính viễn vọng radio đặt tại 6 địa điểm để tạo nên mạng lưới quan sát lớn tương đương 1 hành tinh.

“Chúng tôi đã làm được điều mà thế hệ trước cho là không thể. Chúng tôi nhìn thấy thứ không thể nhìn thấy”, nhà khoa học vũ trụ Sheperd Doeleman, Giám đốc dự án EHT tại Trung tâm vật lý thiên văn Harvard & Smithsonian, nói. Hố đen M87 mà các nhà hoa học quan sát được nằm cách Trái đất khoảng 54 triệu năm ánh sáng và có kích thước lớn hơn Mặt trời khoảng 6,5 tỷ lần. Một năm ánh sáng tương đương 9,5 nghìn tỷ kilomet.

Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Hội Thiên văn học trẻ Việt Nam cho biết, dù đã được dự đoán từ hơn 100 năm trước bởi Karrl Schwarzschild dựa trên phương trình trường Einstein, nhưng lỗ đen vẫn chưa từng được quan sát trực tiếp cho tới nay. Lý do là vì các lỗ đen không phát ra ánh sáng và thậm chí không thể phản xạ ánh sáng, bởi mọi tia sáng đều không thể thoát ra khỏi nó.

Tất cả những hình ảnh về lỗ đen mà chúng ta từng thấy trước đây chỉ là mô phỏng trên máy tính. Nhưng lần này là ảnh thật hoàn toàn. Bức ảnh này có được qua việc lọc và kết hợp dữ liệu của nhiều kính thiên văn cùng tham gia dự án EHT. Với khả năng quan sát hiện nay của các kính thiên văn, không có bất cứ kính nào có khả năng quan sát sâu vào trung tâm của một thiên hà khác. Nhưng khi kết hợp lại thành một hệ thống giao thoa, các nhà khoa học đã có được một khả năng quan sát hoàn toàn mới.

Không phải ảnh chụp trực tiếp

Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn cho biết, theo công bố của dự án, các kính và đài thiên văn đóng góp dữ liệu vào hình ảnh này gồm  ALMA, APEX, kính thiên văn IRAM 30m, kính thiên văn James Clerk Maxwell, kính thiên văn lớn Alfonso Serrano, Submillimeter Array (tổ hợp kính thu bước sóng hạ milimet), Submillimeter Telescope (kính thiên văn hạ milimet) và kính thiên văn Nam Cực. Dữ liệu sau đó đã được xử lý tại Viện thiên văn vô tuyến Max Planck ở Đức và Đài quan sát Haystack của MIT. Sự kết hợp của các kính này cho phép các nhà thiên văn có được một cái nhìn vào lỗ đen ở trung tâm của thiên hà M87.

Mặc dù có nhiều ý nghĩa song đây không phải hình ảnh chụp trực tiếp một lỗ đen. Không có bất cứ công nghệ nào có thể chụp ảnh được lỗ đen một cách thực sự vì đơn giản là không có ánh sáng phát ra hay phản xạ từ nó - dù ở bất cứ bước sóng nào. 

Trung tâm của các thiên hà đều rất giàu khí và bụi. Lượng khí và bụi khổng lồ này tạo thành một đĩa quay quanh và bồi tụ dần vào lỗ đen siêu nặng ở trung tâm. Trong quá trình bị cuốn vào lỗ đen, khí và bụi được gia tốc rất mạnh khiến chúng nóng lên và phát sáng ở nhiều bước sóng. Những gì mà EHT đã quan sát được là bước sóng vô tuyến được phát ra từ khí bồi tụ ở ngay phía ngoài của lỗ đen khổng lồ này.

Bảo Khánh

Theo ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, việc quan sát được khu vực lân cận của lỗ đen siêu nặng trung tâm một thiên hà và theo dõi các quá trình diễn ra ở đó sẽ cho phép các nhà khoa học kiểm chứng được nhiều mô hình lý thuyết và hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của các thiên hà theo thời gian.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Hai luồng ý kiến về giữ, bỏ kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng cho biết, một số ý kiến đại biểu đề nghị bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT, chỉ thực hiện kỳ thi tuyển sinh vào cao đẳng, đại học; cũng có ý kiến đề nghị vẫn giữ kỳ tốt nghiệp THPT và giao các địa phương thực hiện.

Ông Đặng Vương Hạnh làm Tổng biên tập Báo KH&ĐS

(khoahocdoisong.vn) - Ngày 21/5, lãnh đạo Liên Hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHH) đã trao quyết định bổ nhiệm Tổng Biên tập Báo Khoa học và Đời sống (KH&ĐS) cho nhà báo Đặng Vương Hạnh (tức Đặng Mạnh Hùng).

Thí điểm "trường học không sử dụng tiền mặt"

(khoahocdoisong.vn) - Thí điểm "trường học không sử dụng tiền mặt", học sinh TPHCM sử dụng thẻ học đường thông minh để đóng học phí, các khoản phí khác và chi trả các dịch vụ phục vụ học sinh học tập…

Bí thư Hà Nội nói gì việc Nhật Cường "bao thầu" dịch vụ công trực tuyến?

Bí thư Hà Nội Hoàng Trung Hải lên tiếng việc Công ty Nhật Cường được chỉ định thầu nhiều dự án cung cấp dịch vụ công trực tuyến của thành phố.

ĐBQH đề xuất Chính phủ nghiên cứu sau này có thể bỏ thi THPT

Đồng tình việc trước mắt vẫn quy định thi THPT nhưng ĐBQH đề nghị cần có khoản giao Chính phủ nghiên cứu để sau này tuỳ thực tế có thể bỏ thi.

Tiền 'bẩn' đi qua ngân hàng 'rửa' vào đâu?

Sau gần 2 năm chuẩn bị, lần đầu tiên Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền và tài trợ khủng bố tại Việt Nam.

30/31 Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước được kiểm toán kinh doanh có lãi

Tuy nhiên, hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trực thuộc Tập đoàn, Tổng công ty (TĐ, TCT) nhà nước không hiệu quả, thua lỗ lớn, mất vốn chủ sở hữu, phải giải thể; nhiều khoản đầu tư, góp vốn của các TĐ, TCT không đúng quy định, thua lỗ.

Mới nhất

Ông Đặng Vương Hạnh làm Tổng biên tập Báo KH&ĐS

Thời sự - Tô Hội - 18:30 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ngày 21/5, lãnh đạo Liên Hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHH) đã trao quyết định bổ nhiệm Tổng Biên tập Báo Khoa học và Đời sống (KH&ĐS) cho nhà báo Đặng Vương Hạnh (tức Đặng Mạnh Hùng).

Hội chứng ngừng thở khi ngủ: “Sát thủ thầm lặng”

Nhịp sống doanh nghiệp - QD - 15:53 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - “Ngừng thở khi ngủ” là hội chứng ngày càng phổ biến và khá nguy hiểm hiện nay. Chẩn đoán, theo dõi và điều trị sớm sẽ loại bỏ nguy cơ tăng huyết áp, các bệnh tim mạch, bệnh lý mạch máu não giảm thiểu khả năng tử vong đột ngột.

Hai luồng ý kiến về giữ, bỏ kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Giáo dục - Luân Dũng - 14:24 21/05/2019
Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng cho biết, một số ý kiến đại biểu đề nghị bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT, chỉ thực hiện kỳ thi tuyển sinh vào cao đẳng, đại học; cũng có ý kiến đề nghị vẫn giữ kỳ tốt nghiệp THPT và giao các địa phương thực hiện.

Ngân hàng Nhà nước sẵn sàng bán ngoại tệ khi cần thiết

Ngân hàng - Thùy Dương - 14:20 21/05/2019
Liên quan đến diễn biến tỷ giá tăng trong những ngày qua, ngày 21/5, ông Phạm Thanh Hà, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, qua theo dõi của Ngân hàng Nhà nước, thanh khoản thị trường vẫn ổn định và cân đối cung cầu ngoại tệ cũng khá thuận lợi.

Nội soi cứu bệnh nhân đái tháo đường bị sỏi niệu quản

Y học và đời sống - Thúy Nga - 14:18 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Phương pháp tán sỏi niệu quản nội soi bằng lasrer rất tốt cho bệnh nhân bị đái tháo đường kèm suy tuyến thượng thận.

Tưởng con béo nào ngờ u buồng trứng kích thước lớn

Y học và đời sống - Nhật Hà - 14:17 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Mới 10 tuổi nhưng bệnh nhi đã mang khối u buồng trứng kích kích thước 107x204x263mm, thể tích 2870ml. Do biểu hiện khá mơ hồ, nhiều trẻ em bị u buồng trứng dễ bị lầm tưởng là rối loạn tiêu hóa, dẫn tới nhiều trường hợp phải cắt bỏ một bên buồng trứng do hoại tử.

Dạy học 2 buổi/ngày tạo thách thức với nhiều địa phương

Giáo dục - Mai Nguyễn - 14:17 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tại Hội thảo lấy ý kiến góp ý hướng dẫn dạy học lớp 1 từ năm học 2020-2021, quyền Vụ trưởng Vụ Tiểu học chia sẻ, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tạo ra thách thức đối với một số địa phương.

Giấy chống thấm từ bã mía, vỏ tôm

Khoa học - Hà Bình - 14:16 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Mất một năm nghiên cứu với hàng chục lần thất bại, hai nữ sinh Thừa Thiên Huế tạo ra giấy chống thấm, có thể thay thế bao bì nylon, nhựa.

Pin năng lượng mặt trời gây ô nhiễm?

Hỏi đáp - Hà Bình - 14:15 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sau khi được sử dụng trong 2-3 thập niên, số lượng tấm pin năng lượng Mặt trời thải ra môi trường sẽ tích lũy theo thời gian và gây hại cho môi trường.

Môn tiếng Nhật hướng tới việc triển khai đại trà

Giáo dục - Cát Cát - 14:14 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tại Bộ GD&ĐT, Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ đã chủ trì Hội nghị Tổng kết dạy học thí điểm môn tiếng Nhật – Ngoại ngữ 1 cấp Tiểu học.

Mệt vì nhà gần trạm thu phát sóng

Tư vấn - Hà Bình - 14:14 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thiết bị không dây, trạm thu phát sóng… có ảnh hưởng đế sức khỏe hay không phụ thuộc vào tần số và cường độ sóng phát ra.

Rùa đầu to cần được bảo vệ

Hỏi đáp - Hà Bình - 14:14 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đây là loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm được liệt kê tại Phụ lục I – Công ước về Buôn bán quốc tế các loài động vật và thực vật hoang dã nguy cấp (CITES).

Tác hại khi sử dụng tinh dầu sai cách

Khoa học - Hà Bình - 14:13 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sử dụng tinh dầu không đúng cách có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe mà ít người biết.

Hạt dẻ trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ độc hại

Khoa học - Hà Bình - 14:13 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đội Quản lý thị trường số 1 tỉnh Lào Cai vừa phát hiện và thu giữ 440 tấn hạt dẻ các loại không có hóa đơn chứng từ kèm theo. Đây là loại đặc sản mà nhiều du khách ưa thích mỗi khi đến Sa Pa.

Mất chi vì biến chứng tiểu đường lại điều trị xương khớp

Y học và đời sống - NHật Hà - 14:13 21/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Rất nhiều bệnh nhân bị tiểu đường thiếu kiến thức, điều trị sai khi thấy chân bị tê bì không biết đó là biến chứng của bệnh tiểu đường, tự ý điều trị hay tìm đến thầy lang hoặc các cơ sở y tế không đúng chuyên khoa dẫn đến chân hoại tử...
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO