--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Chứng vị nhiệt trong Đông y

09:16 18/02/2019

(khoahocdoisong.vn) - Đông y cho rằng: “ Khi nhiệt tích ở vị (dạ dày) thì môi lưỡi đỏ, miệng hôi, ăn nhiều, tiêu hóa nhanh, chóng đói nhưng cơ thể gầy, dạ dày đau liên miên.

Đông y cho rằng: “Khi nhiệt tích ở vị (dạ dày) thì môi lưỡi đỏ, miệng hôi, ăn nhiều, tiêu hóa nhanh, chóng đói nhưng cơ thể gầy, dạ dày đau liên miên cả khi no và đói, mạch hữu quan hồng sác”.

Nguyên nhân sinh bệnh: Chứng vị nhiệt thường gọi là chứng vị hỏa, bệnh sinh ra do ăn nhiều thức ăn cay nóng, hoặc do suy nghĩ quá nhiều hóa hỏa mà sinh nhiệt, hoặc do ngoại tà hóa nhiệt (vi khuẩn) xâm phạm vào làm vị khí nhiệt, tiêu hóa thức ăn quá nhanh, sinh ra chứng viêm loét hang vị (dạ dày).

Triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân ăn nhiều chóng đói, thích ăn các thức ăn mát, đau vùng thượng vị nóng rát, miệng hôi, đại tiện táo bón, chân răng sưng đau, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch sác mà hữu lực.

Cơ chế bệnh: Nhiệt với hỏa đều thuộc dương tà, khi nhiệt cực thì sinh hỏa, đặc điểm của hỏa là phát bệnh nhanh, dễ làm tổn thương vị âm (dịch vị). Vị là táo thổ nhưng lại ưa nhuận mà ghét táo. Kinh túc dương minh vị lại là kinh chứa nhiều khí, huyết. Khi kinh dương minh bị tà khí xâm nhập thì sinh ra chứng vị nhiệt (viêm dạ dày), trên lâm sàng xuất hiện các triệu chứng thuộc lý nhiệt. Chứng vị nhiệt quá thịnh thường làm tổn thương tân dịch, làm tân dịch trong vị bị thiếu hụt mà sinh ra chứng hư thực lẫn lộn, bệnh thuộc loại đau lâu dài, khó điều trị, bệnh hay tái phát, nếu ăn uống không biết kiêng dè.

Điều trị:

+ Vị nhiệt sinh chứng vị quản thống: Tà khí làm tổn thương vị, vị hỏa thịnh một phía làm cho khí không lưu thông tân dịch bị tiêu hao mất đi sự nhu nhuận mà sinh bệnh. Triệu chứng: đau từng cơn ở vùng thượng vị, có trường hợp còn nóng rát, khát nước, đại tiện táo bón, tiểu tiện đỏ. Điều trị: Thanh nhiệt bình vị. Bài thuốc: “Tiểu hãm hung thang”. Hoàng liên 12g, qua lâu thực 20g, bán hạ chế 12g có thể gia thêm: Bồ công anh 12g, hoàng cầm 8g. thiên hoa phấn 12g. Cách dùng: Ngày uống một thang sắc uống 3 lần trong ngày, uống trước khi ăn hoặc lúc đói.

+ Do vị nhiệt sinh chứng tiêu khát (bệnh tiểu đường). Ăn uống không giữ gìn, ăn nhiều thức ăn cay nóng, béo ngọt, uống nhiều rượu bia làm tỳ vị tổn thương mất chức năng vận hóa, nung nấu uẩn tích lâu ngày thành nội nhiệt, nhiệt tích lại ở trung tiêu (tỳ vị). Ban đầu bệnh nhân thường chóng đói thèm ăn, hỏa nhiệt làm tổn hao huyết và tân dịch mà sinh bệnh. Triệu chứng: Bệnh nhân ăn nhiều, chóng đói sút cân, khát nước, uống nhiều, tiểu tiện nhiều, đại tiện táo bón, cơ thể mệt mỏi, cơ bắp không được nuôi dưỡng sút cân người ngày càng gầy khô đét, đường máu cao. Điều trị: Thanh vị tả hỏa, dưỡng âm sinh tân. Bài thuốc: “Ngọc nữ tiễn phối  hợp bài tiêu khát”. Thạch cao 20g, mạch môn 8g, ngưu tất 6g, thục địa 40g, tri mẫu  6g, hoàng liên 6g, sinh địa 10g, liên ngẫu 16g, thiên hoa phấn 12g, sinh khương 3 lát, nhân nhũ 10ml. Cách dùng ngày uống một thang sắc uống 3 lần trong ngày, uống lúc đói.

+ Vị nhiệt sinh chứng đau răng, sưng lợi đau. Vị hỏa đi theo đường kinh dương minh hỏa bốc lên mà sinh bệnh. Triệu chứng: Chân răng sưng đau, có khi loét cả lợi, khát nước, miệng hôi. Điều trị: Thanh nhiệt tả hỏa. Bài thuốc: “Thanh vị tán”: Đương qui 12g, thăng ma 8g, đan bì 6g, sinh địa 12g, hoàng liên 4g. Gia thêm cốt toái bổ 12g, cam thảo  4g. Cách dùng: Ngày uống một thang, sắc uống 3 lần trong ngày. Dùng lá cây lấu phơi khô 20g, đun với 350ml nước để nguội súc miệng ngày 3-4 lần.

+ Do vị nhiệt sinh chứng Ẩu thổ (nôn mửa). Do vị hỏa cang thịnh, vị mất đi sự hòa giáng vị khí theo hỏa nghịch lên bệnh này thường sinh ra ở người nghiện rượu và thuốc lá. Triệu chứng: Bệnh phát đột ngột đau vùng thượng vị, ăn vào thì nôn ra, đại tiện táo bón, tiểu tiện đỏ. Điều trị: Tả hỏa giáng nghịch chỉ ẩu. Bài thuốc: “Trúc diệp thạch cao thang”. Trúc diệp 20g, cánh mễ 30g, mạch môn 8g, đại giả thạch 16g, thạch cao 20g, bán hạ chế 12g, Cam thảo 6g, Cách dùng: Ngày uống một thang, sắc uống 3 lần trong ngày, uống sau khi ăn.

TTND.BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng (Nguyên Chủ tịch Hội Đông y VN)

 

 

 


(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Ngày 18/2 sẽ có thêm 6 trường hợp mắc COVID-19 được xuất viện
Thời sự- Tạ Nguyên - 21:05 17/02/2020
Ngày 18/2, sẽ có thêm 6 trường hợp mắc COVID-19 được xuất viện. Kể từ ngày 14/2 đến nay, Việt Nam chưa phát hiện thêm trường hợp nào mắc dịch.
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO