Thứ 4, 17/10/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

Chóng mặt do hẹp động mạch cảnh dễ tai biến

Y học và đời sống - 27/01/2018 18:55
Chóng mặt do hẹp động mạch cảnh dễ tai biến
Hẹp động mạch cảnh < 50% thường chưa có biểu hiện lâm sàng. Còn hẹp động mạch cảnh có triệu chứng là biểu hiện của thiếu máu não hay nặng hơn là tai biến mạch máu não (đột quỵ thiếu máu não). Đột quỵ thiếu máu cục bộ là kết quả của tình trạng thiếu oxy trong một phần của não.

Ảnh minh họa.

Ca lâm sàng chóng mặt mạn tính khó tìm nguyên nhân

Bệnh nhân (BN) Trần Văn H. (54 tuổi (Hòa Bình), có tiền sử khỏe mạnh nhưng hơn 2 năm nay thường bị chóng mặt, đi lại chếch choáng, đau đầu nhẹ, không đứng được lâu, giảm sút nghiêm trọng sức lao động. BN đã đi khám ở nhiều nơi, điều trị cả Đông và Tây y đều không tìm ra nguyên nhân, chỉ kết luận rối loạn tiền đình do thiếu máu não, điều trị ít hiệu quả.

BN đến khám tại Bệnh viện Quân y 103, được xác định hội chứng tiền đình trung ương. Truy tìm nguyên nhân, siêu âm động mạch cảnh phát hiện hẹp gần hoàn toàn động mạch cảnh trong trái. Chụp cộng hưởng từ mạch thấy mất dòng chảy động mạch cảnh trong bên trái, có nhồi máu nhỏ trong não chưa dẫn tới liệt chi.

Ca hẹp động mạch cảnh trong ngoài sọ bên trái gây nhồi máu não.

Hậu quả của hẹp động mạch cảnh?

Hẹp động mạch cảnh là bệnh thường gặp, chiếm 2 – 8% dân số, đặc biệt nhiều ở người > 50 tuổi kết hợp với các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch chung, tuổi cao, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, nghiện thuốc lá…

Động mạch cảnh xuất phát từ động mạch chủ ở trong ngực đi lên 2 bên cổ và sau đó cho nhánh vào não nằm trong sọ. Chức năng của động mạch cảnh là cung cấp máu cho não. Khi động mạch cảnh trở nên hẹp hoặc tắc nghẽn thì có thể gây đột quỵ nhồi máu não.

Hẹp động mạch cảnh < 50% thường chưa có biểu hiện lâm sàng. Còn hẹp động mạch cảnh có triệu chứng là biểu hiện của thiếu máu não hay nặng hơn là tai biến mạch máu não (đột quỵ thiếu máu não).

Đột quỵ thiếu máu cục bộ là kết quả của tình trạng thiếu oxy trong một phần của não. Nó có thể do huyết khối (thrombosis) của động mạch cảnh trong hoặc tắc mạch (di cư của một cục máu đông hoặc mảnh xơ vữa) từ hẹp động mạch cảnh lên động mạch não.

Trong cả hai trường hợp, một phần của não ít được tưới máu sẽ có tổn hại thần kinh, gây nên triệu chứng thần kinh khu trú tương ứng với vùng não bị thiếu máu.

Các triệu chứng đột quỵ có thể gặp là chóng mặt, mất thăng bằng, liệt nửa người, liệt mặt, rối loạn cảm giác nửa người, mờ mắt hoặc rối loạn ngôn ngữ. Đa phần tắc động mạch cảnh trong có bệnh cảnh lâm sàng nặng (nếu tuần hoàn bên kém), người bệnh đi vào rối loạn ý thức rồi hôn mê.

Hẹp động mạch cảnh có triệu chứng lâm sàng khi hẹp > 70%, nếu chưa bị đột quỵ thì các triệu chứng mơ hồ và không đặc hiệu. Biểu hiện chủ yếu là các triệu chứng thiếu máu não như đau đầu nhẹ, chóng mặt, hoa mắt khi thay đổi tư thế, nhanh mệt mỏi, ngủ không sâu giấc, khả năng lao động giảm, trí nhớ giảm.

Ngoài ra, một số người có biểu hiện báo hiệu xắp đột quỵ xảy ra, đó là những cơ thiếu máu não cục bộ thoảng qua (TIA).

Phát hiện sớm để tránh đột quỵ

Các nghiên cứu đã cho thấy, tỷ lệ nhồi máu não do hẹp động mạch nội sọ ở người châu Á là 30 – 50%, trong đó nhồi máu do hẹp động mạch cảnh chiếm 5 – 10% số bệnh nhân đột quỵ não. Tuy nhiên, bệnh hẹp động mạch cảnh ít khi được phát hiện sớm, khi tai biến mạch máu não xảy ra thì đã quá trễ khiến cho việc điều trị gặp nhiều khó khăn.

Trên thực tế, rất nhiều BN đột quỵ do hẹp động mạch cảnh bị tàn phế suốt đời. Điều này có thể tránh được nếu bệnh được phát hiện sớm. Do đó, những BN có các yếu tố nguy cơ cao như tuổi > 50, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, đái tháo đường, béo phì, lối sống ít vận động… không có triệu chứng vẫn cần thường xuyên khám định kỳ.

Phương pháp phát hiện bệnh đơn giản nhất là siêu âm Doppler có thể phát hiện và đánh giá được mức độ hẹp động mạch cảnh ngoài sọ khá chính xác.

Chụp cộng hưởng từ mạch máu (MRA) hoặc chụp CT đa lớp cắt (MSCT) để đánh giá toàn thể hệ thống động mạch trong và ngoài sọ. Phương pháp chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) sọ não thường sử dụng trong can thiệp điều trị. Đây là phương pháp đưa ra chẩn đoán chính xác nhất về tình trạng lòng mạch, được coi là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán bệnh mạch máu.

Khi bệnh nhân phát hiện hẹp động mạch < 50% mà chưa có triệu chứng lâm sàng đột quỵ não, cần được điều trị và theo dõi định kỳ bằng siêu âm động mạch cảnh.

Trường hợp BN hẹp động mạch cảnh đột nhiên xuất hiện triệu chứng như méo miệng, liệt nửa người hoặc chỉ một bên tay/chân, khó nói hoặc không nói được, mất thị lực một bên, rối loạn thăng bằng thì nhiều khả năng BN bị đột quỵ nhồi máu não… thì cần nhập viện cấp cứu sớm nhất, tốt nhất là trước 3 giờ đến cơ sở điều trị đột quỵ chuyên khoa có can thiệp mạch và dùng thuốc tiêu sợi huyết.

Theo hướng dẫn của Hội đột quỵ Mỹ, khi hẹp >50% động mạch cảnh có triệu chứng đột quỵ hoặc hẹp > 70% động mạch cảnh mà không có triệu chứng tai biến mạch máu não thì có chỉ định điều trị tích cực chỗ hẹp.

Hiện nay có hai phương pháp chính là phẫu thuật bóc tách nội mạc động mạch cảnh bị xơ vữa và đặt stent động mạch cảnh ngoài sọ. Điều trị nội khoa hẹp động mạch cảnh bằng việc kiểm soát huyết áp, kiểm soát tốt đường máu, giảm mỡ máu mức cho phép; không hút thuốc lá, kiểm soát cân nặng, tăng tập thể dục.

Nếu mảng xơ vữa động mạch cảnh bị sùi, loét thì phải dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu (Aspirin, Clopidogrel, Cilostazol) và theo dõi tích cực.

TS.BS Nguyễn Văn Tuấn

(Khoa Đột quỵ, Bệnh viện Quân y 103)


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Lý giải nặng mùi mồ hôi khi tập yoga

(khoahocdoisong.vn) - Sau khi tập yoga, nhiều người cho hay mùi mồ hôi khác thường. Tại sao lại có mùi này?

Dùng giấm để xả sạch xà phòng trên quần áo

(khoahocdoisong.vn) - Nếu quần áo bạn vẫn còn phảng phất tồn dư xà phòng, hãy nghĩ ngay đến giấm.

Sự biến đổi sinh hóa của gạo lứt nảy mầm

(khoahocdoisong.vn) - Khi nảy mầm, gạo lứt có sự biến đổi sinh hóa do đó các hoạt chất dinh dưỡng như tinh bột được xúc tác enzym chuyển hóa sang dạng dễ tan.

Màng bọc thực phẩm bảo quản giày dép xăng đan

(khoahocdoisong.vn) - Dùng màng bọc thực phẩm quấn ra ngoài giày dép để bảo quản qua mùa là cách các chị nên áp dụng.

Khai mạc giải bóng đá học sinh THPT Hà Nội 2018 tranh Cup Number 1 Active

(khoahocdoisong.vn) - Ngày 14/10, Giải bóng đá học sinh THPT Hà Nội - Báo An ninh Thủ đô lần thứ XVIII tranh Cup Number 1 Active đã chính thức khai mạc tại sân vận động Tây Hồ.

Hai mặt của việc làm đẹp từ đắp mặt nạ

(Khoahocdoisong.vn) - Mặt nạ được bào chế với các hoạt chất có công dụng cải thiện một số vấn đề cho da.

Hay so sánh

(khoahocdoisong.vn) - Không phải lúc nào so sánh cũng tốt bởi so sánh đôi khi khập khiễng.

Mới nhất

8 loại thực phẩm không nên bỏ vào tủ lạnh

Sức khỏe A-Z - 20:30 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Cà chua, hành, tỏi, các loại tương, cà phê... là những loại thực phẩm không nên bỏ trong tủ lạnh nếu bạn không muốn nó nhanh hỏng hơn.

Ăn rau muống chưa chín sẽ bị xơ gan?

Sức khỏe A-Z - Thanh Loan - 20:26 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Gần đây xuất hiện thông tin ăn rau muống chưa chín kỹ dẫn đến xơ gan. Thông tin này khiến nhiều người lo lắng.

Những bộ phận của cá có thể gây nguy hiểm

Đông y - 20:13 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Cá là thực phẩm dinh dưỡng tốt cho sức khỏe, tuy nhiên 3 bộ phận dưới đây nếu không ăn đúng cách có thể gây hại cho sức khỏe.

Lý giải nặng mùi mồ hôi khi tập yoga

Khoa học thường thức - Hiền Dung - 20:00 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sau khi tập yoga, nhiều người cho hay mùi mồ hôi khác thường. Tại sao lại có mùi này?

Dùng giấm để xả sạch xà phòng trên quần áo

Mẹo vặt - V.Đài - 20:00 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nếu quần áo bạn vẫn còn phảng phất tồn dư xà phòng, hãy nghĩ ngay đến giấm.

Màng bọc thực phẩm bảo quản giày dép xăng đan

Mẹo vặt - V.Đài - 20:00 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Dùng màng bọc thực phẩm quấn ra ngoài giày dép để bảo quản qua mùa là cách các chị nên áp dụng.

Sự thực về tập yoga giảm cân

Khoa học thường thức - Hiền Dung - 14:00 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Nhiều người nôn nóng đi tập yoga với mong muốn giảm cân nhanh chóng, lấy lại cơ thể săn chắc, dẻo dai cũng như một sức khỏe không bệnh tật.

Sự biến đổi sinh hóa của gạo lứt nảy mầm

Hỏi đáp - PV - 14:00 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Khi nảy mầm, gạo lứt có sự biến đổi sinh hóa do đó các hoạt chất dinh dưỡng như tinh bột được xúc tác enzym chuyển hóa sang dạng dễ tan.

Rán thức ăn bằng bếp từ thường khô hơn bếp gas

Tư vấn - PV - 14:00 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Rán thức ăn bằng bếp từ nhiều thực phẩm sẽ không ngon bằng dùng bếp gas, tất cả đều có lý do từ... nhiệt.

Nên phun diệt muỗi sốt xuất huyết vào buổi sáng

Hỏi đáp - PV - 11:06 16/10/2018
(khoahocdoisong.vn) - Phun thuốc muỗi đúng thời điểm sẽ khiến số lượng muỗi bị nhiễm độc cao dẫn đến bị tiêu diệt nhiều hơn.

Hai mặt của việc làm đẹp từ đắp mặt nạ

Sức khỏe A-Z - 10:51 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Mặt nạ được bào chế với các hoạt chất có công dụng cải thiện một số vấn đề cho da.

Đợt không khí lạnh duy trì bao lâu?

Cánh cửa tri thức - Nguyễn Hoài - 10:48 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, các đợt không khí lạnh sẽ liên tiếp tràn xuống trong những ngày tới.

Chuyên gia chỉ cách dự phòng hen phế quản khi thời tiết thay đổi

Sức khỏe A-Z - M.H (th) - 10:42 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Thời tiết thay đổi, nhiệt độ lên cao, xuống thấp đột ngột dễ gây bệnh hô hấp, đặc biệt là hen phế quản. Nếu dự phòng hen không tốt, có thể làm khởi phát các cơn hen ác tính, xử lý chậm trễ có thể gây nguy hiểm tính mạng.

Loại lá dân dã công dụng không kém trà xanh: Việt Nam có nhiều nhưng còn bị bỏ phí

Đông y - 09:56 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Trà lá ổi từ lâu đã phổ biến ở Mexico và các quốc gia khác ở vùng Nam Mỹ. Tại các nước Châu Âu và Châu Á thì đây vẫn còn là một thức trà tương đối mới mẻ.

Cải xanh trị ho tiêu đờm, giảm đau

Sức khỏe A-Z - TS. Nguyễn Đức Quang - 09:46 16/10/2018
(Khoahocdoisong.vn) - Theo Đông y, cải xanh vị cay, ôn; vào kinh phế. Có tác dụng ôn hoá hàn đàm, chữa các chứng hàn đàm ủng phế, đàm ẩm khí nghịch, đàm thấp kinh lạc, loa lịch đàm hạch...
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO