--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Cao Xuân Dục- một nhà văn hóa lớn

04:02 01/01/2018

Cao Xuân Dục không chỉ là một quan đại thần của triều Nguyễn, đứng đầu bộ Học và Quốc sử quán, ông còn là một nhà văn hóa lớn, để lại cho đời sau hàng loạt các công trình đồ sộ, có giá trị lớn về học thuật.

Nhà văn hóa Cao Xuân Dục

33 tuổi mới đỗ cử nhân

Cao Xuân Dục, tự là Tử Phát, hiệu Long Cương, người làng Thịnh Mỹ, tổng Cao Xá, phủ Diễn Châu (nay là xã Diễn Thịnh, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An). Ông sinh ngày mùng 5 tháng 11 năm Quý Mão (1843).

Xuất thân từ một gia tộc lớn có truyền thống khoa bảng ở Thịnh Mỹ, Cao Xuân Dục là học trò của Nguyễn Đức Đạt, đỗ Tiến sĩ cập đệ tam danh (Thám hoa thứ nhất) khoa Quý Sửu, niên hiệu Tự Đức 6 (1853).

Từ nhỏ, Cao Xuân Dục đã nổi tiếng thông minh, học giỏi, được thầy yêu mến và gả con gái cho. Tuy học giỏi, song cuộc đời thi cử hết sức lận đận, mãi đến tận khoa Bính Tý, Tự Đức 29 (1876), Cao Xuân Dục mới đỗ cử nhân.

Năm sau lại bị đánh hỏng ở khoa thi Hội năm Đinh Sửu (1877) nên buộc lòng phải nhận chức Hậu bổ ở Quảng Ngãi. Con đường sự nghiệp của Cao Xuân Dục bắt đầu từ đây.

Tháng 4 năm Tự Đức thứ 31 (1878), Cao Xuân Dục được bổ làm Kinh lịch ở Niết ty Quảng Ngãi, rồi đến tháng 9 năm đó nhận chức Tri huyện Bình Sơn. Năm Tự Đức thứ 32 (1879) lại được bổ làm tri huyện Mộ Đức. Đến tháng 4 năm Tự Đức thứ 33 (1880) ông được thăng làm Hàn lâm viện Biên tu.

Tháng 4 năm Tự Đức thứ 34 (1881) Cao Xuân Dục được điều về Kinh làm việc, giữ nguyên hàm tri huyện, làm việc ở bộ Hình, sau đó lại được lĩnh thêm chức Bắc điển ty chủ sự.

Năm Tự Đức thứ 35 (1882), ông tham gia phái bộ do Trần Đình Túc dẫn đầu ra Hà Nội thương thuyết. Cuối năm ấy, Cao Xuân Dục lại được cử làm Tri phủ Ứng Hòa tỉnh Hà Nội.

Xin khắc văn thề trường thi

Tháng 7 năm Kiến Phúc thứ nhất (1884), Cao Xuân Dục được thăng hàm Hồng lô tự Thiếu khanh, Biện lý bộ Hình và cuối năm được đổi ra làm Án sát Hà Nội.

Năm Hàm Nghi nguyên niên Ất Dậu (1885) khi làm Tuần phủ Thường Tín, Cao Xuân Dục đã đích thân chỉ huy quân giao chiến với “giặc Sậy” (bãi Sậy, giáp giới Bắc Ninh- Hưng Yên) thu được thắng lợi cùng nhiều vũ khí. Nhân việc này, Cao Xuân Dục được nghị thưởng kỷ lục quân công hai bậc và sau đó được gia thưởng một chiếc Kim khánh có chữ “Nhung Công”, có tua buông xuống.

Năm Đồng Khánh thứ 2 (1887), Cao Xuân Dục được phong Quang lộc Tự khanh, lĩnh Bố chánh Hà Nội, thăng thụ Thị lang, sang Hải Phòng sứ.

Năm Thành Thái nguyên niên (1889), Cao Xuân Dục nhận chức Tán lý quân vụ, theo Khâm sai Đại thần Hoàng Cao Khải đàn áp các nhóm nghĩa quân chống Pháp ở vùng Hải Dương.

Tuy vậy, ông không dùng hành động quân sự mà với thái độ mềm mỏng để thu phục nghĩa quân, đêm ngày 12/8/1889, Cao Xuân Dục đã dụ hàng được Đốc Tứ và Đốc Lạng cùng nhiều nghĩa quân. Sau đó, ông được vua Thành Thái thăng chức Tuần phủ Hưng Yên, ban thưởng một đồng Phi Long đại hạng kim tiền, một chiếc áo bát tỷ ống hẹp màu xanh, 1 chiếc quần sa tanh màu đỏ.

Năm Thành Thái thứ 2 (1890), Cao Xuân Dục lĩnh chức Tổng đốc Định- Ninh, xung hàm Thượng tá nha Kinh lược Bắc kỳ.

Cuối năm đó, ông được bổ làm Tổng đốc Sơn- Hưng- Tuyên. Tháng 9 năm Tân Mão (1891), Tổng đốc Sơn- Hưng- Tuyên Cao Xuân Dục xin ban khắc văn thề trường thi để sĩ tử tuân hành.

(còn nữa)

Dương Tuấn


(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Tổng bí thư: Chọn người thực sự xứng đáng để bầu đại biểu Quốc hội
Thời sự- Hoài Thu - 11:13 21/01/2021
Tổng bí thư lưu ý cần chọn người thực sự xứng đáng để bầu đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp. Đó phải là những người đủ đức, đủ tài, đủ trình độ, phẩm chất và năng lực.
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
  • Hội chứng khuỷu tay tennis
    Bác sĩ của bạn- PT (ghi) - 11:18 21/01/2021
    (khoahocdoisong.vn) - Mê chơi tenis, nên tuần nào anh Hoàng Văn Tuấn cũng ra sân làm vài trận. Gần đây anh thấy đau ngoài cẳng tay, xung quanh phần xương khuỷu tay, khó cử động. Anh đã đi khám, các bác sĩ kết luận anh bị hội chứng khuỷu tay tennis.
  • Cây thuần chủng sẽ sinh trưởng tốt hơn
    Hỏi đáp- Hà Bình (ghi) - 11:00 21/01/2021
    (khoahocdoisong.vn) - Cùng là cây phong trồng ở Hà Nội nhưng có nơi cây xanh tốt, có cây lại bị chết, xin hỏi vì sao?
  • Mang thai thèm ăn đồ sống
    Bác sĩ của bạn- Khánh Thủy (ghi) - 10:28 21/01/2021
    (khoahocdoisong.vn) - Khi mang thai, phụ nữ tuyệt đối không nên những thực phẩm sống, tái như gia cầm sống, sushi, các loại gỏi, thịt tái, trứng tái sống… vì những thực phẩm sống, tái này có chứa rất nhiều loại vi khuẩn gây bệnh có thể là tác nhân gây nên các biến chứng thai kỳ.
  • Các loại tinh dầu kích thích tiêu hóa
    Dinh dưỡng học đường- Lương y Nguyễn Văn Phúc - 09:57 21/01/2021
    (khoahocdoisong.vn) - Tinh dầu có trong rau củ quả nhất là các loại rau thơm. Nói chung các loại tinh dầu đều có vị cay ấm tác dụng giải cảm, thông kinh lạc giảm đau, đặc biệt có khả năng diệt vi khuẩn virus, giống như kháng sinh thực vật.
  • Doanh nghiệp Trung Quốc trúng gói thầu mới tại đường sắt Cát Linh - Hà Đông
    Thời sự- Châu Như Quỳnh - 09:44 21/01/2021
    Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội đã tổ chức đấu thầu gói Tư vấn hỗ trợ quản lý, vận hành khai thác tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, doanh nghiệp trúng thầu là Metro Bắc Kinh - Trung Quốc.
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO