--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Cái “được” của học chuyên là khả năng tư duy và vượt khó

MAI LOAN - AN QUÝ - 06:37 13/07/2020

(khoahocdoisong.vn) -Ngay cả những tài năng thể thao, văn hóa nghệ thuật… được rèn luyện căng thẳng từ khi còn nhỏ, sau này mới đạt được thành tựu.

Có thể thí điểm xã hội hóa trường chuyên

Trao đổi với phóng viên KH&ĐS về vai trò của trường chuyên, PGS.TS Nguyễn Hội Nghĩa, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM cho biết, nước nào cũng cần và phải bồi dưỡng nhân tài.

Mà bồi dưỡng nhân tài là việc khó, cần có chính sách, quy hoạch, hệ thống trường lớp, thầy cô, tài chính - cơ sở vật chất, chương trình tốt, không thể chỉ toàn các trường đại trà ở khắp cả nước và học sinh học thêm vài tiếng 1 tuần mà thành.

Các nước tiên tiến cũng có hệ thống trường học sinh năng khiếu. Tương tự như bóng đá vậy, muốn có đội tuyển quốc gia mạnh, cần có hệ thống rộng lớn nhiều đơn vị, địa phương, độ tuổi, các giải đấu… làm nền tảng, từ đó tạo nên hình tháp, rút cục mới lọc ra được 30 cầu thủ tốt nhất.

Bỏ trường chuyên nghĩa là bỏ nền tảng rộng, là chưa chú trọng bồi dưỡng và phát triển nhân tài từ khi còn nhỏ, vậy làm sao có những nhân vật lớn? Tất nhiên vẫn có thể có, nhưng xác suất không cao, có tính ngẫu nhiên, số lượng ít, không chủ động.

Là cựu học sinh chuyên Toán của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 (Vĩnh Phú – cũ), ông Nghĩa cho rằng, cái “được” khi học chuyên đó là khả năng tư duy và vượt khó. Và điều này xuất phát từ việc được rèn luyện làm những bài toán khó.

“Cuối 1972 đế quốc Mỹ ném bom Hà Nội, cả lớp gồm 13 người phải đi sơ tán lên Vĩnh Tường, Vĩnh Phú, hằng tuần vẫn phải làm bài kiểm tra với những bài toán phổ thông rất khó (được điểm 5/10 là vui lắm).

Sau này, cả lớp đều thành đạt cả. Những bài toán khó ngày học chuyên đã giúp chúng tôi rèn ý chí và sự nhẫn nại, có được tư duy tốt áp dụng vào trong mọi việc cuộc sống, vượt qua khó khăn, thử thách sau này. nếu không có những năm chuyên ấy, có lẽ lớp tôi sẽ không thể đóng góp (mới chỉ nói về lĩnh vực khoa học) hai Giải thưởng Tạ Quang Bửu: GS.TSKH Nguyễn Đông Yên (2015) và GS.TSKH Phạm Đức Chính (2019)”, ông Nghĩa chia sẻ.

Với ý kiến cho rằng, nên bỏ hết các bài tập khó ở phổ thông, mà nên dạy dỗ, rèn luyện toàn diện, ông Nghĩa cho rằng, điều đó đúng. Tuy nhiên, là với giáo dục phổ thông đại trà. Còn học sinh chuyên thì cần phải tiếp cận với mức độ cao, thậm chí mức độ  quốc tế cao nhất.

Ngay cả những tài năng thể thao, văn hóa nghệ thuật… được rèn luyện căng thẳng từ khi còn nhỏ, sau này mới đạt được thành tựu. Ví dụ như Đặng Thái Sơn, phải học đàn khổ luyện trong điều kiện vô cùng khó khăn từ khi 7 tuổi, mới được như ngày nay.

Về quan điểm có nên xã hội hóa trường chuyên hay không, PGS.TS Nguyễn Hội Nghĩa cho rằng, có những lĩnh vực mà bất cứ nhà nước nào cũng phải kiểm soát, quản lý, chẳng hạn quốc phòng, an ninh, giáo dục. Bồi dưỡng nhân tài cho đất nước lại càng cần thiết, không thể lĩnh vực nào cũng xã hội hóa được. 

Nếu hệ thống này có những tồn tại, thì cần đánh giá và có phương hướng cải tiến, chứ không thể xóa bỏ, xã hội hóa hết. Nhà nước cần có chính sách, để mọi học sinh, dù ở đâu, hoàn cảnh gia đình thế nào, nếu có năng khiếu đều được tạo cơ hội phát huy tối đa, thành tài, đóng góp cho đất nước.

Có thể thí điểm xã hội hóa trường chuyên, tương tự như Việt Nam đã có nhiều trường đại học tư thục ngày càng phát triển. Các trường chuyên tư thục nếu có, cũng cần thực hiện chính sách ưu tiên, khuyến khích cho những học sinh khó khăn. Thí điểm hết sức thận trọng, từ đó sẽ có chính sách tiếp theo phù hợp hơn. Tuy nhiên, không thể tư thục hóa tất cả các trường chuyên được.

Phải tuyển đúng người có năng khiếu thực sự

Đồng quan điểm với PGS.TS Nguyễn Hội Nghĩa về việc học sinh được rèn tư duy từ môi trường học chuyên, ThS Hồ Sỹ Anh, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển Giáo dục – Viện Nghiên cứu Giáo dục – Trường Đại học Sư phạm TPHCM cho rằng, trường chuyên tập trung đào tạo những học sinh có năng lực ở một số môn học, từ đó biết vận dụng kiến thức, tư duy có được từ môn học đó để học tập các môn học khác hay vận dụng giải quyết vấn đề cuộc sống; không phải học chỉ để đi thi học sinh giỏi để lấy thành tích.

Thực tế mấy chục năm qua, nhiều thế hệ học sinh chuyên đã thành công ở nhiều lĩnh vực khác nhau, chứ không chỉ là lĩnh vực các môn chuyên. Họ trở thành những nhà khoa học đầu ngành cũng như các nhà kỹ thuật, nhà kinh doanh, nhà quản lý… 

Và không phải những người đạt giải cao mới thành đạt. Mà kể cả những người không đạt giải, hay không dự thi học sinh giỏi sau này vẫn trở thành người tài. Ví dụ như GS Lê Tuấn Hoa, ở Viện Toán. GS.Hoa là người không được dự thi IMO quốc tế tại Đức năm 1974 nhưng sau này trở thành nhà Toán học nổi tiếng Việt Nam và quốc tế.

“Viện sĩ A. Markushavitch, phó chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô trước đây đã từng phát biểu: "Kinh nghiệm mấy chục năm tổ chức Olympic Toán ở Liên Xô cho thấy nhiều người đoạt giải về sau đã trở thành những nhà bác học lỗi lạc. Tuy nhiên, thật là sai lầm nếu tưởng rằng những ai không đoạt giải đều là những người không có khả năng trở thành thiên tài...".

Ngôi trường THPT chuyên Quốc học Huế với hơn 120 năm tuổi đã đào tạo nhiều thế hệ tài năng cho đất nước. Ảnh: Kênh 14.

Cũng không phải sau sau này cứ phải làm đúng môn chuyên thì mới là không bị lãng phí trong đào tạo nhân tài. Thực tế, trong thời gian dạy Trường THPT chuyên Quốc học Huế, ông Anh thấy rằng, nhiều em chuyên Toán nhưng đỗ vào đại học Y khoa và trờ thành những nhà khoa học về Y học, hay là học sinh chuyên Lý nhưng ít em trở thành nhà vật lý mà trở thành những nhà kỹ thuật, kinh doanh (vì đa số vào trường Bách khoa hay Kinh tế)… Họ  giỏi và vẫn có đóng góp cho xã hội ở những lĩnh vực mà mình theo đuổi.

Tuy nhiên, một trong những hạn chế của trường chuyên hiện nay là vào trường do luyện thi. Vì vậy, để trường chuyên phát triển đúng như mục đích của nó, cần nghiên cứu phương thức tuyển sinh khoa học, đa dạng các hình thức… để tuyển đúng những học sinh có năng khiếu thực sự.

Cũng cần tuyên truyền cho phụ huynh nhận thức được rằng, con người nói chung và lứa tuổi học sinh nói riêng có nhiều cơ hội khác nhau để phát triển tài năng chưa không chỉ có trường chuyên. Nếu không có năng lực thực sự thì vào chuyên sẽ là có hại.

  • Trường chuyên chỉ để đào tạo 'gà nòi'?
    Giáo dục- Thúy Nga (ghi) - 12:16 25/06/2020
    Theo Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), đầu tư vào trường chuyên cũng như câu chuyện về đầu tư kinh tế, phải có những “đầu tàu” mới tạo ra sự đột phá.

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO