Chủ nhật, 24/03/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Bí mật Nhà nước

Nguyễn Khắc Giang - Phản biện - 01/03/2019 07:44
Bí mật Nhà nước
Từ lâu, suy nghĩ phổ biến của cả công chúng lẫn cán bộ là tất cả hoạt động của nhà nước đều có thể đóng dấu hay gắn nhãn “mật”.

Lý do “bí mật nhà nước” có thể được sử dụng để một nhân viên địa chính từ chối cung cấp thông tin đất đai, một tổ chức không minh bạch ngân sách chi tiêu. Vụ án mua lại AVG của Mobifone khiến hai cựu bộ trưởng vướng vào vòng lao lý cũng liên quan đến sự tùy tiện đó, khi một thương vụ đầu tư công được “mật hóa”.

Quốc Hội vào tháng 11-2018 đã thông qua Luật Bảo vệ Bí mật Nhà nước - Bộ luật sẽ hiệu lực toàn phần từ năm 2020 -  khiến tôi hồi hộp. Luật quy định cụ thể về yêu cầu "giải mật". Theo đó, đa số thông tin của nhà nước sẽ có thể được công bố sau muộn nhất 30 năm.

Với chúng ta, "giải mật" thông tin vẫn còn là điều xa lạ. Những vấn đề liên quan đến hoạt động của nhà nước vẫn được coi là những điều dân không nên biết. Ngay chính Luật Bảo vệ Bí mật nhà nước mới được thông qua cũng có phạm vi điều chỉnh rất rộng, gồm cả những lĩnh vực tưởng bình thường.

Ví dụ, nếu luật và nghị định về bảo mật ban hành sớm hơn, những bài báo kể về hành trình đưa ông Park Hang-seo đến với tuyển Việt Nam liệu có bị xử phạt? Vì "phương pháp, bí quyết tuyển chọn huấn luyện viên, vận động viên các môn thể thao thành tích cao" cũng nằm trong số các thông tin được bảo mật.

Ai cũng đồng ý rằng bí mật nhà nước không phải là chuyện lựa chọn giữa trắng và đen: nhu cầu giữ kín một số thông tin hệ trọng của nhà nước là có thật. Bộ trưởng Công an Tô Lâm cho biết từ năm 2001 đến nay đã phát hiện hơn 840 vụ lộ, mất bí mật nhà nước. Năm ngoái, một công an viên bị bắt và xét xử vì tội gián điệp, sau khi đe dọa bán tài liệu mật để đánh bạc ở Campuchia. Vụ án Vũ "nhôm" cũng xoay quanh nhiều sai phạm liên quan đến hành vi này. Lộ bí mật không chỉ làm ảnh hưởng đến an ninh - quốc phòng mà còn khiến các quyết sách trở nên vô hiệu.

Nhưng người dân cũng có quyền giám sát, được biết nhà nước làm gì và có hiệu quả hay không với tiền thuế họ đã đóng góp. Giải quyết tình trạng lưỡng nan giữa "bí mật nhà nước" và quyền biết của người dân, bởi thế, không phải là điều dễ dàng.

Việc xác định phạm vi điều chỉnh là yêu cầu trước tiên để kẻ đường ranh giới giữa bí mật và quyền biết. Nhìn vào 15 nhóm thông tin thuộc bí mật nhà nước theo luật, có thể thấy ưu tiên vẫn nghiêng về phía "giữ mật" hơn là "giải mật".

Nhưng đó dù sao cũng chỉ là vấn đề kĩ thuật. Người dân thậm chí vẫn có thể hài lòng với phạm vi "giải mật" hẹp, miễn thông tin được công bố chính xác và dễ tiếp cận. Điều quan trọng hơn là thái độ: liệu nhà nước và cán bộ thừa hành có thực sự mong muốn người dân tiếp cận dễ dàng các thông tin đó hay không?

Thái độ sẽ quyết định cách thực thi. Bởi nếu chỉ tuyên bố giải mật thông tin, nhưng lại không có cơ quan phụ trách, không công bố qua các kênh dễ tiếp cận (như mạng Internet) hay yêu cầu dân thực hiện nhiều thủ tục nhiêu khê, thì không khác nào rào thêm một lớp mới với thông tin "mật".

Những ai nghiên cứu lịch sử có liên quan đến nước Mỹ có lẽ đều quen với các văn bản được giải mật, công bố bởi các cơ quan khác nhau như Thư viện Tổng thống hay Cục Lưu trữ Văn khố Quốc gia. Số tài liệu được công bố lên tới hàng tỷ trang giấy, dữ liệu ghi âm, hình ảnh, và là nguồn thông tin quý giá để công chúng tìm hiểu các thông tin không chỉ liên quan đến Mỹ mà còn nhiều nước khác. Phần lớn các thông tin này đã được số hóa, sắp xếp gọn gàng và dễ tìm kiếm chỉ qua một vài cú nhấp chuột. Nhiều dữ liệu quan trọng về lịch sử Việt Nam cũng được tìm thấy trong những tài liệu này.

Với Việt Nam thì chưa dễ dàng như vậy. Khi chưa có thông tin giải mật công khai, nếu không có công sức của cánh báo chí vật lộn trong các thư viện và kho lưu trữ, những độc giả như tôi thậm chí sẽ "hổng" cả kiến thức về lịch sử dân tộc mình, như về cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979, chứ chưa nói đến những chuyện thời sự đang diễn ra.

Một đất nước muốn dân chủ và thịnh vượng không thể có quá nhiều vùng cấm thông tin. Đó vừa là kẽ hở để một số cán bộ tha hóa lợi dụng, vừa làm suy giảm tính minh bạch của bộ máy, đồng thời bào mòn niềm tin của người dân. Nhưng quyền tiếp cận thông tin, muốn được thực hiện đầy đủ, phải được đi kèm với những hỗ trợ thích đáng. Không thể cho ai đó quyền được bay nhưng ngăn họ tiếp cận bầu trời.

 

Theo vnexpress.net


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

44 thí sinh ở Sơn La được nâng điểm là con cháu của ai?

Theo phụ huynh ở Sơn La, trong top những thí sinh có điểm thi cao bất thường của tỉnh, có không ít em là con, cháu của các cán bộ, lãnh đạo phòng, ban của tỉnh này.

Vì sao Hiệp hội Taxi Đà Nẵng quyết khởi kiện Grab?

(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, đại diện Hiệp hội Taxi TP.Đà Nẵng cho hay, đơn vị này đang làm hồ sơ thủ tục pháp lý để khởi kiện Grab Việt Nam.

Cô Yến 'giải vong' không còn xuất hiện ở chùa Ba Vàng

Bà Phạm Thị Yến, người gieo rắc chuyện vong báo oán, ma quỷ ở chùa Ba Vàng (TP.Uông Bí, Quảng Ninh) vốn là một thợ may, hiện 'bỗng dưng' vắng mặt ở chùa.

Những công viên ở Hà Nội bị 'xén đất' làm nhà hàng, quán cà phê

Đất nhiều công viên ở Hà Nội bị biến tướng sai mục đích, thành các nhà hàng, quán nhậu, quán cà phê, thậm chí là bãi trông giữ xe.

Gian lận điểm thi ở Sơn La: 97 bài điểm chấm thẩm định thấp hơn điểm công bố

Theo Bộ GD&ĐT, kết quả chấm thẩm định cho thấy có 44 thí sinh với 95 bài thi trắc nghiệm và 2 bài thi ngữ văn có điểm thấp hơn điểm đã công bố.

Chùa Ba Vàng đột ngột ngừng 'gọi vong, cúng oan gia trái chủ'

(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, chùa Ba Vàng thông báo với các phật tử về việc tạm thời dừng các hoạt động ‘gọi vong’ để cúng ‘oan gia trái chủ’.

Chuyên gia dinh dưỡng: Trứng là thực phẩm tốt hàng đầu, đừng để 10 'lời dọa' này đánh lừa

Theo chuyên gia dinh dưỡng, đây là 10 suy nghĩ sai lầm lớn nhất khi ăn trứng mà nhiều người tin rằng đúng. Điều này vô tình khiến cho bạn bị hoang mang và bỏ qua món ăn tuyệt vời.

Mới nhất

Vì sao cựu bí thư Bến Cát và giám đốc ngân hàng bị bắt?

Thời sự - 09:49 24/03/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Cựu bí thư thị xã Bến Cát (Bình Dương) "bắt tay" với chủ đất và giám đốc chi nhánh ngân hàng bán tài sản đang thế chấp làm thất thoát gần 37 tỉ đồng.

44 thí sinh ở Sơn La được nâng điểm là con cháu của ai?

Thời sự - 09:38 24/03/2019
Theo phụ huynh ở Sơn La, trong top những thí sinh có điểm thi cao bất thường của tỉnh, có không ít em là con, cháu của các cán bộ, lãnh đạo phòng, ban của tỉnh này.

Trụ trì chùa Ba Vàng từng nhiều lần bị nhắc nhở

Thời sự - 09:18 24/03/2019
Giáo hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh nhắc nhở trụ trì chùa Ba Vàng thực hiện đúng giới luật và pháp luật, nhưng không tiến triển.

Vì sao Hiệp hội Taxi Đà Nẵng quyết khởi kiện Grab?

Thời sự - 09:08 24/03/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, đại diện Hiệp hội Taxi TP.Đà Nẵng cho hay, đơn vị này đang làm hồ sơ thủ tục pháp lý để khởi kiện Grab Việt Nam.

Vì sao ông Nguyễn Đức Tài thôi ghế Tổng giám đốc Thế Giới Di Động?

Doanh nghiệp - 09:06 24/03/2019
Theo Nghị định 71/2017/NĐ-CP, từ 1/8/2020, Chủ tịch hội đồng quản trị các công ty đại chúng không được phép kiêm nhiệm chức danh Tổng giám đốc.

Từ 1/4 Tổng cục Hải quan thực hiện nhiều khoản thu không dùng tiền mặt

Thời sự - 09:02 24/03/2019
Theo đó, các khoản tiền như tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt, tiền phí, lệ phí và các khoản thu khác… sẽ được ủy thác và hướng dẫn nộp qua Kho bạc Nhà nước.

Tranh cãi thông tin uống trà quá nóng tăng gấp đôi nguy cơ ung thư

Thời sự - 08:58 24/03/2019
Nhiều người thường bắt đầu ngày mới bằng một ly trà. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho biết nếu bạn uống trà quá nóng, có thể tăng nguy cơ bị ung thư thực quản

Những công viên ở Hà Nội bị 'xén đất' làm nhà hàng, quán cà phê

Thời sự - 08:49 24/03/2019
Đất nhiều công viên ở Hà Nội bị biến tướng sai mục đích, thành các nhà hàng, quán nhậu, quán cà phê, thậm chí là bãi trông giữ xe.

Gian lận điểm thi ở Sơn La: 97 bài điểm chấm thẩm định thấp hơn điểm công bố

Thời sự - 08:42 24/03/2019
Theo Bộ GD&ĐT, kết quả chấm thẩm định cho thấy có 44 thí sinh với 95 bài thi trắc nghiệm và 2 bài thi ngữ văn có điểm thấp hơn điểm đã công bố.

Hội thảo phân biệt hàng thật - hàng giả của các nhãn hiệu lớn

Thời sự - 08:35 24/03/2019
Sáng 22/3, Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) phối hợp với REACT tổ chức “Hội thảo phân biệt hàng thật - hàng giả và chiến dịch phối hợp từ biên giới tới thủ đô".

Nguyên bí thư huyện phản ánh chuyện mất thuế, ô nhiễm tại mỏ vàng với Thủ tướng

Chuyển động - 08:32 24/03/2019
Tại buổi gặp mặt với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, một nguyên bí thư huyện ủy đã bày tỏ nỗi lo lắng về tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là tại mỏ vàng Bồng Miêu ở Quảng Nam.

'BS Phong phát ngôn cá nhân nhưng sẽ ảnh hưởng lớn đến người bệnh'

Thời sự - 08:24 24/03/2019
Theo các chuyên gia, BS Phong chia sẻ việc bệnh nhân khỏi bệnh sau khi đến chùa Ba Vàng là vô căn cứ, có thể khiến một số người lầm lạc, không còn tin vào y học hiện đại.

Chùa Ba Vàng đột ngột ngừng 'gọi vong, cúng oan gia trái chủ'

Thời sự - 08:21 24/03/2019
(Khoahocdoisong.vn) - Ngày 23/3, chùa Ba Vàng thông báo với các phật tử về việc tạm thời dừng các hoạt động ‘gọi vong’ để cúng ‘oan gia trái chủ’.

Cô Yến 'giải vong' không còn xuất hiện ở chùa Ba Vàng

Thời sự - 08:18 24/03/2019
Bà Phạm Thị Yến, người gieo rắc chuyện vong báo oán, ma quỷ ở chùa Ba Vàng (TP.Uông Bí, Quảng Ninh) vốn là một thợ may, hiện 'bỗng dưng' vắng mặt ở chùa.

Lùm xùm về ‘món quà’ của ông Huỳnh Uy Dũng tặng Đà Nẵng, ông Huỳnh Đức Thơ lên tiếng

Thời sự - 20:17 23/03/2019
Ông Huỳnh Uy Dũng (còn gọi là Dũng "lò vôi") dự định thực hiện thí điểm dự án xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học tại khu vực hồ Vĩnh Trung như một món quà cho TP.Đà Nẵng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO