Thứ 2, 20/05/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Bí mật Nhà nước

Nguyễn Khắc Giang - Phản biện - 01/03/2019 07:44
Bí mật Nhà nước
Từ lâu, suy nghĩ phổ biến của cả công chúng lẫn cán bộ là tất cả hoạt động của nhà nước đều có thể đóng dấu hay gắn nhãn “mật”.

Lý do “bí mật nhà nước” có thể được sử dụng để một nhân viên địa chính từ chối cung cấp thông tin đất đai, một tổ chức không minh bạch ngân sách chi tiêu. Vụ án mua lại AVG của Mobifone khiến hai cựu bộ trưởng vướng vào vòng lao lý cũng liên quan đến sự tùy tiện đó, khi một thương vụ đầu tư công được “mật hóa”.

Quốc Hội vào tháng 11-2018 đã thông qua Luật Bảo vệ Bí mật Nhà nước - Bộ luật sẽ hiệu lực toàn phần từ năm 2020 -  khiến tôi hồi hộp. Luật quy định cụ thể về yêu cầu "giải mật". Theo đó, đa số thông tin của nhà nước sẽ có thể được công bố sau muộn nhất 30 năm.

Với chúng ta, "giải mật" thông tin vẫn còn là điều xa lạ. Những vấn đề liên quan đến hoạt động của nhà nước vẫn được coi là những điều dân không nên biết. Ngay chính Luật Bảo vệ Bí mật nhà nước mới được thông qua cũng có phạm vi điều chỉnh rất rộng, gồm cả những lĩnh vực tưởng bình thường.

Ví dụ, nếu luật và nghị định về bảo mật ban hành sớm hơn, những bài báo kể về hành trình đưa ông Park Hang-seo đến với tuyển Việt Nam liệu có bị xử phạt? Vì "phương pháp, bí quyết tuyển chọn huấn luyện viên, vận động viên các môn thể thao thành tích cao" cũng nằm trong số các thông tin được bảo mật.

Ai cũng đồng ý rằng bí mật nhà nước không phải là chuyện lựa chọn giữa trắng và đen: nhu cầu giữ kín một số thông tin hệ trọng của nhà nước là có thật. Bộ trưởng Công an Tô Lâm cho biết từ năm 2001 đến nay đã phát hiện hơn 840 vụ lộ, mất bí mật nhà nước. Năm ngoái, một công an viên bị bắt và xét xử vì tội gián điệp, sau khi đe dọa bán tài liệu mật để đánh bạc ở Campuchia. Vụ án Vũ "nhôm" cũng xoay quanh nhiều sai phạm liên quan đến hành vi này. Lộ bí mật không chỉ làm ảnh hưởng đến an ninh - quốc phòng mà còn khiến các quyết sách trở nên vô hiệu.

Nhưng người dân cũng có quyền giám sát, được biết nhà nước làm gì và có hiệu quả hay không với tiền thuế họ đã đóng góp. Giải quyết tình trạng lưỡng nan giữa "bí mật nhà nước" và quyền biết của người dân, bởi thế, không phải là điều dễ dàng.

Việc xác định phạm vi điều chỉnh là yêu cầu trước tiên để kẻ đường ranh giới giữa bí mật và quyền biết. Nhìn vào 15 nhóm thông tin thuộc bí mật nhà nước theo luật, có thể thấy ưu tiên vẫn nghiêng về phía "giữ mật" hơn là "giải mật".

Nhưng đó dù sao cũng chỉ là vấn đề kĩ thuật. Người dân thậm chí vẫn có thể hài lòng với phạm vi "giải mật" hẹp, miễn thông tin được công bố chính xác và dễ tiếp cận. Điều quan trọng hơn là thái độ: liệu nhà nước và cán bộ thừa hành có thực sự mong muốn người dân tiếp cận dễ dàng các thông tin đó hay không?

Thái độ sẽ quyết định cách thực thi. Bởi nếu chỉ tuyên bố giải mật thông tin, nhưng lại không có cơ quan phụ trách, không công bố qua các kênh dễ tiếp cận (như mạng Internet) hay yêu cầu dân thực hiện nhiều thủ tục nhiêu khê, thì không khác nào rào thêm một lớp mới với thông tin "mật".

Những ai nghiên cứu lịch sử có liên quan đến nước Mỹ có lẽ đều quen với các văn bản được giải mật, công bố bởi các cơ quan khác nhau như Thư viện Tổng thống hay Cục Lưu trữ Văn khố Quốc gia. Số tài liệu được công bố lên tới hàng tỷ trang giấy, dữ liệu ghi âm, hình ảnh, và là nguồn thông tin quý giá để công chúng tìm hiểu các thông tin không chỉ liên quan đến Mỹ mà còn nhiều nước khác. Phần lớn các thông tin này đã được số hóa, sắp xếp gọn gàng và dễ tìm kiếm chỉ qua một vài cú nhấp chuột. Nhiều dữ liệu quan trọng về lịch sử Việt Nam cũng được tìm thấy trong những tài liệu này.

Với Việt Nam thì chưa dễ dàng như vậy. Khi chưa có thông tin giải mật công khai, nếu không có công sức của cánh báo chí vật lộn trong các thư viện và kho lưu trữ, những độc giả như tôi thậm chí sẽ "hổng" cả kiến thức về lịch sử dân tộc mình, như về cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc năm 1979, chứ chưa nói đến những chuyện thời sự đang diễn ra.

Một đất nước muốn dân chủ và thịnh vượng không thể có quá nhiều vùng cấm thông tin. Đó vừa là kẽ hở để một số cán bộ tha hóa lợi dụng, vừa làm suy giảm tính minh bạch của bộ máy, đồng thời bào mòn niềm tin của người dân. Nhưng quyền tiếp cận thông tin, muốn được thực hiện đầy đủ, phải được đi kèm với những hỗ trợ thích đáng. Không thể cho ai đó quyền được bay nhưng ngăn họ tiếp cận bầu trời.

 

Theo vnexpress.net


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Bộ Công an truy nã ông chủ Nhật Cường Mobile

Bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và giải ông Bùi Quang Huy đến cơ quan công an gần nhất.

Bắc và Trung Bộ sẽ đón cơn mưa giải nhiệt vào đêm nay

Từ gần sáng mai (20/5), Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông diện rộng, có nơi mưa to đến rất to, chấm dứt đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt.

Hóa đơn tiền điện tăng cao, Bộ Công Thương báo cáo gì với Thủ tướng?

Bộ Công Thương vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về phương án tăng giá điện theo Nghị quyết số 30/NQ-CP.

Khoán kinh phí sử dụng ôtô công theo số km di chuyển

Kinh phí sử dụng ôtô công phục vụ đưa đón và đi công tác đều được xác định bằng hai hình thức, khoán theo km thực tế hoặc khoán gọn.

Bộ Lao động lo 'gây sốc' thị trường khi nâng nhanh tuổi nghỉ hưu

Chốt việc nâng tuổi nghỉ hưu lên lần lượt 62 với nam và 60 cho nữ, Bộ Lao động đưa ra hai lộ trình đồng thời đề xuất chọn phương án nâng với tốc độ chậm hơn.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: Nếu bổ sung thêm chi phí, giá điện tăng 9,26%

Bộ Công Thương cho biết nếu bổ sung đủ chi phí, giá điện đã tăng 9,26%. Bộ này cũng cho biết sẽ xem xét lại thang bậc tính giá điện.

Các hệ thống bán lẻ chính hãng sẽ hưởng lợi sau vụ việc của Nhật Cường?

Việc xử lý nghiêm tình trạng xách tay luồng lách theo nhiều ý kiến sẽ tác động khiến cuộc chơi với các đơn vị phân phối chính hãng sẽ công bằng hơn.

Mới nhất

Khoán kinh phí sử dụng ôtô công theo số km di chuyển

Thời sự - Quang Thắng - 19:28 19/05/2019
Kinh phí sử dụng ôtô công phục vụ đưa đón và đi công tác đều được xác định bằng hai hình thức, khoán theo km thực tế hoặc khoán gọn.

Bộ Lao động lo 'gây sốc' thị trường khi nâng nhanh tuổi nghỉ hưu

Thời sự - Hoài Thu - 19:25 19/05/2019
Chốt việc nâng tuổi nghỉ hưu lên lần lượt 62 với nam và 60 cho nữ, Bộ Lao động đưa ra hai lộ trình đồng thời đề xuất chọn phương án nâng với tốc độ chậm hơn.

Bắc và Trung Bộ sẽ đón cơn mưa giải nhiệt vào đêm nay

Thời sự - Hồng Quang - 19:21 19/05/2019
Từ gần sáng mai (20/5), Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông diện rộng, có nơi mưa to đến rất to, chấm dứt đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh: Nếu bổ sung thêm chi phí, giá điện tăng 9,26%

Thời sự - Hiếu Công - 19:19 19/05/2019
Bộ Công Thương cho biết nếu bổ sung đủ chi phí, giá điện đã tăng 9,26%. Bộ này cũng cho biết sẽ xem xét lại thang bậc tính giá điện.

Hóa đơn tiền điện tăng cao, Bộ Công Thương báo cáo gì với Thủ tướng?

Thời sự - Phương Dung - 19:13 19/05/2019
Bộ Công Thương vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về phương án tăng giá điện theo Nghị quyết số 30/NQ-CP.

Các hệ thống bán lẻ chính hãng sẽ hưởng lợi sau vụ việc của Nhật Cường?

Thời sự - Tri Túc - 19:00 19/05/2019
Việc xử lý nghiêm tình trạng xách tay luồng lách theo nhiều ý kiến sẽ tác động khiến cuộc chơi với các đơn vị phân phối chính hãng sẽ công bằng hơn.

Bộ Công an truy nã ông chủ Nhật Cường Mobile

Thời sự - Bá Đô - 19:00 19/05/2019
Bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và giải ông Bùi Quang Huy đến cơ quan công an gần nhất.

Bất ổn gây bất lực

Bác sĩ của bạn - LY hoài vũ - 19:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Khi gặp vấn đề trong cuộc sống, đời sống sinh hoạt sẽ bị ảnh hưởng. Đây là vấn đề tế nhị và nhạy cảm nên đàn ông thường giấu kín và âm thầm chịu đựng.

Ôn kinh nhiếp huyết

Khỏe - TTND.BSCC Nguyễn Xuân Hướng - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Khi phụ nữ không phải hành kinh mà huyết ra nhiều, ra liên tục, gọi là băng huyết, hoặc rong huyết. Xin giới thiệu một số bài thuốc áp dụng cho những trường hợp này hiệu quả.

Khó kiểm soát cân nặng

Bác sĩ của bạn - Khánh Thủy - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Không có cách điều trị đặc hiệu bệnh đái tháo đường tuýp 2 nhưng có thể quản lý hoặc thậm chí ngăn chặn các vấn đề bắt đầu bằng cách ăn các loại thực phẩm lành mạnh, tập thể dục và duy trì trọng lượng cơ thể cho phép.

Đeo găng tay khi dùng hóa chất tẩy rửa

Tư vấn - Hà Bình - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Lau dọn nhà cửa, làm sạch bếp nấu ăn, nhà vệ sinh… đều cần đến các loại hóa chất tẩy rửa. Khi làm những công việc này, tốt nhất là sử dụng găng tay, khẩu trang.

Phòng ngừa bị rạn da

Hỏi đáp - Hà Bình - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Rạn da không chỉ gặp ở phụ nữ sau thời kì thai nghén mà bất kỳ ai, từ những cô gái mới lớn đến những phụ nữ trung niên đều có nguy cơ mắc phải chứng bệnh khó chịu này.

Kim cương đo chiều sâu của Trái Đất

Hỏi đáp - Hà Bình - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Những phát hiện mới cho thấy kim cương lớn (LIPPIR) có thể đã phát triển từ một chất lỏng kim loại trong lớp manti.

Nghệ đen, mật ong chữa viêm đại tràng

Bác sĩ của bạn - Thúy Nga - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - Mật ong và nghệ đen đều có lợi cho các bệnh lý đường tiêu hoá, trong đó đặc biệt là công dụng kháng khuẩn, giảm đau, chống co thắt, nhuận tràng và kích thích tiêu hoá, rất có lợi cho các bệnh đường tiêu hoá nói chung và bệnh lý đại tràng nói riêng.

Biểu hiện của u xương sụn

Bác sĩ của bạn - Thúy Nga - 14:00 19/05/2019
(khoahocdoisong.vn) - U xương sụn là tổn thương lành tính thường gặp nhất của các xương đang phát triển, tức là lứa tuổi từ 10 đến 25 tuổi. Biểu hiện của bệnh bao gồm: Một tổ chức cứng (u), sờ rõ, liền với xương và không đau...
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO