Chủ nhật, 20/01/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Bí ẩn giống chè cổ Tây Yên Tử

Dọc đường - 13/12/2018 09:41
Bí ẩn giống chè cổ Tây Yên Tử
Khu bảo tồn thiên nhiên Khe Rỗ, xã An Lạc, huyện Sơn Động (Bắc Giang) tưởng chừng đã được con người khám phá hết. Nhưng núi rừng tự nhiên luôn ẩn giấu những điều kỳ thú mà nếu có cơ duyên sẽ biết được một phần rất nhỏ bí mật của đại ngàn. Chỉ từ một mẩu thông tin trong câu chuyện tưởng chừng như vu vơ, chúng tôi liền lên đường, bắt đầu hành trình đi tìm loài chè cổ thụ đang còn tồn tại ở rừng nguyên sinh Tây Yên Tử.

Ngược suối, ngủ rừng săn chè cổ

Trong một lần trò chuyện với anh Nguyễn Quang Bách, Phó trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Sơn Động, anh rủ tôi: "Ở xã An Lạc còn mấy vạt chè cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm.

Thầy và trò Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS An Lạc đang khảo sát để làm đề tài nghiên cứu khoa học. Anh có thời gian thì đi cùng nhé". Không suy nghĩ nhiều, tôi liền xách ba lô tham gia hành trình khám phá thú vị đó.

Bí ẩn giống chè cổ Tây Yên Tử - Ảnh 1.

Ông Vi Văn Tằng (trái) kể về những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi.

Vừa ăn xong bữa trưa, các thành viên trong đoàn đều là những thầy giáo có sức khỏe tốt vội vàng giục tôi: "Khẩn trương thì mới kịp anh ạ, mùa này trong rừng tối nhanh lắm. Nếu không xuất phát sớm sợ đêm không vào được đến nơi".

Tập kết ở Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS An Lạc, đoàn có thêm một nhân vật dẫn đường được các thầy giáo gọi vui là "thần rừng" vì ông thuộc rừng Khe Rỗ như lòng bàn tay. Dáng người gầy nhưng rắn chắc, "thần rừng" có tên là Vi Văn Tằng, dân tộc Tày, năm nay suýt soát 60 tuổi.

Gia đình ông Tằng ở thôn Biểng, xã An Lạc nhưng có lẽ thời gian ông gắn bó với rừng còn nhiều hơn những lúc ở nhà.

Bí ẩn giống chè cổ Tây Yên Tử - Ảnh 2.

Rừng Tây Yên Tử còn sót lại rất ít những cây chè cổ.

Nai nịt gọn gàng, chúng tôi bắt đầu cuốc bộ, bám ngược dọc theo suối Khe Rỗ để xuyên rừng. Không phải lúc nào ven con suối cũng có đường để đi, nhiều đoạn chúng tôi tách khỏi dòng nước, leo lưng chừng núi hoặc cắt ngang lòng suối trèo qua những tảng đá trơn nhẫy để đến điểm dự định hạ trại.

Rừng Khe Rỗ biến ảo qua từng đoạn, có khoảng cây lá rậm rạp, nắng không lọt qua; giữa trưa mùa hanh khô mà tầng lá thấp ướt đẫm hơi nước, chỉ lơ đãng một chút là mất dấu của người đi trước.

Chúng tôi phải nhận biết đường đi bằng những vệt cây loang loáng, dưới chân là thảm lá rụng dày cả gang tay, không biết bước tiếp theo sẽ là đá tảng hay những bó rễ cây ngoằn nghoèo. Có đoạn thì rừng thưa, nắng bất chợt vỡ òa, nhảy nhót trên đường.

Đánh vật 4-5 tiếng đồng hồ xuyên rừng, lúc nhập nhoạng tối, cuối cùng chúng tôi cũng đến chỗ ông Tằng đã chọn trước để làm nơi nghỉ đêm.

Đó là đoạn lòng suối có nhiều tảng đá to, hai bên là hai cây si cổ thụ, một cây được cánh thợ sơn tràng gọi là cây si mặt quỷ vì đoạn dưới gốc có hàng trăm u bướu xù xì, nhìn rất đáng sợ.

Cây này còn được gọi bằng một cái tên khác là cây si 30-4 vì hằng năm, đúng ngày 30-4, quả si chín đồng loạt, các loài chim và sóc, cầy, lợn rừng… kéo hàng đàn về ăn.

Vừa tắt nắng, trong rừng đã lạnh buốt, tiếng suối ầm ì và những âm thanh lạ lùng của rừng già trong màn đêm làm bất cứ ai cũng thấy rờn rợn.

Mỗi người một cái đèn pin gắn trên trán, chúng tôi bắt tay vào sắp xếp đồ đạc, chỗ nghỉ tạm và quan trọng nhất là nấu bữa cơm giữa thiên nhiên hoang dã. Gạo và thực phẩm đã được chuẩn bị trước.

Với những đôi bàn tay tháo vát, nhanh nhẹn của ông Tằng và các thầy giáo, chỉ bằng hai cái xoong bé tẹo cùng những đôi đũa, ống nứa chặt vội trên rừng, bữa cơm đã nhanh chóng được bày ra.

Thậm chí, trong "thực đơn" còn có cả rau càng cua, lõi cây chuối rừng và ít tôm cá bắt ngay từ con suối chảy bên cạnh chỗ chúng tôi ngồi. Bên đống lửa hồng rực, câu chuyện về những cây chè cổ thụ dần hiện ra.

Chè cổ ở Khe Rỗ có vị đặc biệt, thơm hơn hẳn chè nơi khác, nước pha có màu vàng ánh xanh rất đẹp. Một ấm chè có thể thêm nước sôi 6-7 lần mà vẫn giữ được vị đậm đà, ngọt hậu. Dấu vết còn sót lại đến ngày nay là một vài vạt chè ở những khu vực như Pò Thác, Cáng Cai, Vệ Cường, Khe Lọ Mè Keo…

Không rõ từ bao giờ và cũng không ai nhớ chính xác đã bao nhiêu thời gian trôi qua, chỉ biết rằng thời loạn lạc từ hàng trăm năm trước, người dân nhiều nơi kéo lên rừng Khe Rỗ ẩn cư. Họ cứ đi ngược theo dòng suối lên tận vùng thâm sơn cùng cốc.

Điều này chúng tôi nhận rõ qua những mảnh bát đĩa cổ bị vỡ nằm rải rác dọc suối Khe Rỗ. Trong hành trang của họ ngoài lương thực, thực phẩm, đồ dùng thiết yếu có lẽ có cả những cây chè quý.

Dấu vết còn sót lại đến ngày nay là những vạt chè ở khu vực Pò Thác, Cáng Cai, Vệ Cường, Khe Lọ Mè Keo… Không như những giống chè thông thường, chè cổ có những cây đường kính một, hai người ôm, cao cả chục mét.

Sau này một số người hay lên chăm sóc, thu hái nên người dân quen gọi là vườn ông Pán, ông Tính, ông Kim… nhưng những người này và con cái của họ cũng đã mất từ mấy chục năm trước rồi.

Những thế hệ như ông Tằng, 30-40 năm trước vẫn mang túi vào hái chè mỗi khi xuân về. Khoảng thời gian từ tháng Giêng đến tháng Ba âm lịch hằng năm, theo kinh nghiệm của nhiều người thì chè được xem là ngon nhất.

Khi đi hái phải mang theo dây thừng để leo lên cao, mỗi cây cho hàng chục ki lô gam búp tươi. Hái xong mang về sao chè bằng tay không trong chảo gang.

Nỗ lực gìn giữ

Sau một đêm mắc võng nằm giữa rừng, chống chọi với cái lạnh thấu xương và đủ loại âm thanh huyền bí, có lúc mưa rả rích, tôi gần như không ngủ được. Sáng sớm, sương theo tán lá rơi lộp bộp vào mặt khiến tôi tỉnh hẳn.

Hít thở bầu không khí trong lành rồi ăn vội bát cơm nguội, chúng tôi lên đường đến với những cây chè còn lại trong rừng. Đi thêm khoảng hai tiếng nữa, chúng tôi thấy một gốc chè được ông Tằng "trinh sát" từ chiều hôm trước.

Giữa bạt ngàn cây lá, cây chè hiện ra cường tráng, cao gần chục mét và đang ở độ sung mãn nhất. Tầng lá xanh thẫm, bóng loáng, nổi bật trên nền rừng, thân cây căng phẳng, vài chỗ bám địa y mốc trắng.

Bí ẩn giống chè cổ Tây Yên Tử - Ảnh 4.

Nhóm tác giả đề tài bảo tồn, nhân giống cây chè cổ thụ Tây Yên Tử và thầy giáo Hoàng Công Thắng tại khu vực vườn ươm của nhà trường.

Đưa tay vuốt dọc thân cây, ông Tằng bảo: "Khoảng vài chục năm nay, gần như không còn ai vào chăm sóc, thu hoạch chè nữa nên những cây chè cổ quý hiếm cứ chết dần.

Có những cây to hai, ba vòng tay người lớn mà chỉ sau vài năm tôi quay trở lại đã thấy bị lụi hết. Tiếc lắm nhưng không biết làm thế nào".

Thấy được nguy cơ có thể mất giống cây quý hiếm, các thầy cô giáo và học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS An Lạc đã đăng ký thực hiện đề tài "Bảo tồn và nhân giống cây chè cổ thụ Tây Yên Tử - Khu bảo tồn thiên nhiên Khe Rỗ".

Hai tác giả là Dương Thị Quyên, học sinh lớp 9A và Nguyễn Thị Thu Hà, lớp 9B với sự hướng dẫn của cô giáo Hoàng Mỹ Hạnh, giáo viên môn Ngữ văn và thầy Chu Văn Dương, giáo viên môn Toán.

Trò chuyện với chúng tôi, em Dương Thị Quyên nói: "Qua những câu chuyện ông bà, bố mẹ kể lại chúng em biết trong rừng Khe Rỗ có giống chè cổ.

Nhưng gần đây vào rừng, chúng em thấy nhiều cây đã bị chết, với mong muốn bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên quý hiếm của quê hương, chúng em nảy sinh ý tưởng muốn bảo tồn và nhân giống chè cổ thụ này".

Được các thầy cô hướng dẫn, nhóm học sinh đã nêu được đặc điểm sinh trưởng của loài chè này là thường mọc trên những đỉnh núi cao, nhiệt độ thấp, quanh năm sương mù, mây phủ.

Cây có tán rộng, lá màu xanh, nhiều răng cưa, hoa màu trắng, cánh kép... Các em đưa ra hai phương pháp bảo tồn, nhân giống là gieo hạt và giâm cành.

Thầy giáo Hoàng Công Thắng, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS An Lạc trao đổi thêm: "Nhà trường luôn tạo điều kiện để nhóm tác giả và các thầy cô giáo hướng dẫn thực hiện thành công đề tài.

Trường dành một phần diện tích của vườn thuốc nam để triển khai một số phần việc như gieo hạt, giâm cành, theo dõi quá trình phát triển của những cây chè giống…

Trước mắt là giữ gìn nguồn gien quý hiếm của rừng Khe Rỗ, xa hơn nữa, chúng tôi mong muốn mang đến cho người dân xã An Lạc một loại cây trồng mới, có giá trị, hiệu quả kinh tế cao.

Góp sức hình thành một sản phẩm nông nghiệp độc đáo, thu hút sự chú ý của các cấp chính quyền và những nhà khoa học, quảng bá hơn nữa cho du lịch Bắc Giang".

Theo soha.vn


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Tránh hại sức khỏe vì dược liệu dởm

(khoahocdoisong.vn) - Dược liệu dởm, thuốc bắc đã bị chiết xuất hết hoạt chất, thậm chí bị ngâm tẩm hóa chất… đe dọa sức khỏe người dùng. Bởi thế, hãy cẩn trọng khi sử dụng bất cứ loại thuốc bắc, dược liệu nào.

Sai lầm khi gội đầu mùa đông

(khoahocdoisong.vn) - Thấy lạnh nên lười không gội đầu, chỉ gội bằng nước cho nhanh, gội xong sấy ở mức to nhất để tóc nhanh khô... là những thói quen sai lầm của nhiều người vào mùa đông.

Vì sao mua hàng trên Lazada thường xuyên bị lỗi?

Khi giao dịch trên Lazada, không chỉ người mua dính phải hàng giả, hàng kém chất lượng, mà ngay cả người bán cũng có thể gặp nhiều rủi ro như bị tráo hàng, mất hàng… Vậy nguyên nhân do đâu?

Bí quyết thuyết trình: Càng đơn giản, càng thuyết phục

Những nhà lãnh đạo thông minh truyền tải thông điệp đơn giản đến mức học sinh lớp 3 cũng có thể đọc và hiểu được.

Kích thích huyệt chữa vai đau mỏi

(khoahocdoisong.vn) - Đau mỏi cổ vai là triệu chứng rất thường gặp trong cuộc sống. Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp chúng ta phòng trị bệnh và nâng cao sức khỏe.

Bắt quả tang 2 ghe máy khai thác cát trái phép trên sông Thu Bồn

Sáng 19/1, Phòng Cảnh sát đường thủy Công an tỉnh Quảng Nam xác nhận, vừa bắt quả tang 2 ghe máy khai thác cát trái phép trên sông Thu Bồn.

Bụp giấm chữa bệnh gan mật, cao huyết áp

(khoahocdoisong.vn) - Bụp giấm vị chua, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, lợi tiểu, lợi mật, giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch, tăng cường chức năng tiêu hoá, hạ huyết áp, chống xơ vữa động mạch, bảo vệ tế bào gan...

Mới nhất

Đình chỉ lưu hành dung dịch vệ sinh Gynophaco

Khỏe - 09:32 20/01/2019
(Khoahocdoisong.vn - Cục Quản lý Dược vừa ra công văn đình chỉ lưu hành trên toàn quốc lô sản phẩm Dung dịch vệ sinh Gynophaco.

Sai lầm khi gội đầu mùa đông

Khoa học - Sơn Hà - 09:31 20/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thấy lạnh nên lười không gội đầu, chỉ gội bằng nước cho nhanh, gội xong sấy ở mức to nhất để tóc nhanh khô... là những thói quen sai lầm của nhiều người vào mùa đông.

Tránh hại sức khỏe vì dược liệu dởm

Khoa học - Bảo Khánh - 09:30 20/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Dược liệu dởm, thuốc bắc đã bị chiết xuất hết hoạt chất, thậm chí bị ngâm tẩm hóa chất… đe dọa sức khỏe người dùng. Bởi thế, hãy cẩn trọng khi sử dụng bất cứ loại thuốc bắc, dược liệu nào.

Vì sao mua hàng trên Lazada thường xuyên bị lỗi?

Thời sự - 09:25 20/01/2019
Khi giao dịch trên Lazada, không chỉ người mua dính phải hàng giả, hàng kém chất lượng, mà ngay cả người bán cũng có thể gặp nhiều rủi ro như bị tráo hàng, mất hàng… Vậy nguyên nhân do đâu?

Bí quyết thuyết trình: Càng đơn giản, càng thuyết phục

Kinh tế - 09:18 20/01/2019
Những nhà lãnh đạo thông minh truyền tải thông điệp đơn giản đến mức học sinh lớp 3 cũng có thể đọc và hiểu được.

Cách phòng tránh bệnh ung thư xương

Khỏe - Thúy Nga - 08:23 20/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ung thư xương phát sinh tại chỗ hoặc di căn từ nơi khác đến. Chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa nó.

Kích thích huyệt chữa vai đau mỏi

Gia truyền trị bệnh - Thúy Nga - 08:20 20/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đau mỏi cổ vai là triệu chứng rất thường gặp trong cuộc sống. Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp chúng ta phòng trị bệnh và nâng cao sức khỏe.

Yên Bái: Người dân Giới Phiên khốn khổ vì dự án treo

Kinh tế - 19:05 19/01/2019
Giai đoạn 2 Dự án đầu tư xây dựng công trình nâng cấp Quốc lộ 32C đoạn Hiền Lương – thành phố Yên Bái được triển khai thực hiện từ năm 2016.

Giảm hóa đơn điện cho thiết bị điện dân dụng

Tư vấn - Thu Hà - 19:00 19/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Trong cuộc sống hiện đại, các thiết bị điện dân dụng ngày càng nhiều và “ngốn” khá nhiều điện. Phải làm thế nào để tiết kiệm điện?

Rượu vang từ nước lọc và hóa chất độc thế nào?

Khoa học - Bảo Khánh - 19:00 19/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Một cơ sở sản xuất rượu vang bằng pha chế siêu tốc chỉ bằng một chút phẩm màu và nước khiến dư luận không khỏi hoang mang. Làm thế nào để nhận biết loại rượu vang rởm này, tránh rước họa cho sức khỏe?

Bụp giấm chữa bệnh gan mật, cao huyết áp

Gia truyền trị bệnh - Thúy Nga - 19:00 19/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bụp giấm vị chua, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, lợi tiểu, lợi mật, giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch, tăng cường chức năng tiêu hoá, hạ huyết áp, chống xơ vữa động mạch, bảo vệ tế bào gan...

Sáng tạo đồ chơi từ giấy

Công nghệ - Thu Hà - 19:00 19/01/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sáng tạo đồ chơi từ giấy là ý tưởng của Nguyễn Thành Đạt, Nguyễn Thị Anh Thư, học sinh trường tiểu học Long Hưng, Tân Châu, An Giang.

Ập vào vũ trường Đông Kinh, phát hiện 27 dân chơi dương tính ma túy

Pháp luật - 19:00 19/01/2019
Rạng sáng 19/1, Đội quản lý hành chính về trật tự xã hội phối hợp với Đoàn kiểm tra liên ngành văn hóa xã hội quận 5 (TP.HCM) kiểm tra hành chính khách sạn, vũ trường Đông Kinh trên đường Trần Tuấn Khải, (phường 5).

Đám cưới con cán bộ trong sân UBND xã: Đình chỉ công tác Chủ tịch xã

Pháp luật - 19:00 19/01/2019
Liên quan đến việc tổ chức đám cưới tại trụ sở UBND xã làm “tê liệt” việc công, ông Trần Quang Vũ - Chủ tịch UBND huyện Bố Trạch (Quảng Bình) vừa ký công văn báo cáo kết quả vi phạm.

Đây là chìa khóa thành công của Branson và Buffett

Doanh nghiệp - 19:00 19/01/2019
Ngày nay, một doanh nhân thành công phải là một người kể chuyện. Tạo ra một sản phẩm tuyệt vời thôi chưa đủ, bạn còn phải biết cách làm sao để mọi người biết về nó nữa.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO