Thứ 7, 15/12/2018
Đường dây nóng: 0327 216 216

An toàn thực phẩm: cần đẩy mạnh vai trò của truyền thông khoa học

Tuyết Vân - Nhịp sống doanh nghiệp - 08/12/2018 09:13
An toàn thực phẩm: cần đẩy mạnh vai trò của truyền thông khoa học
(khoahocdoisong.vn) - Thực phẩm hữu cơ (organic) có thật sự là an toàn không và thực phẩm biển đổi gen tại sao đã được chứng minh an toàn vẫn bị tẩy chay?

Do những lo lắng về an toàn thực phẩm ngày càng nhiều người tiêu dùng tìm đến thực phẩm hữu cơ. Tuy nhiên, thực phẩm hữu cơ (organic) có thật sự là an toàn không và thực phẩm biển đổi gen tại sao đã được chứng minh an toàn vẫn bị tẩy chay? Cuộc chiến này tạo nên nhiều tranh luận trên khắp thế giới. Và người ta đặt câu hỏi, vai trò của truyền thông khoa học ở đâu?

Đánh vào nỗi sợ để bán hàng

Trước những tranh luận không hồi kết, nhằm làm rõ vai trò của truyền thông khoa học trong việc thông tin về an toàn thực phẩm, Hội Nhà báo Việt Nam đã phối hợp với Hiệp hội Ngành thúc đẩy ứng dụng khoa học nông nghiệp (CropLife) Việt Nam tổ chức hội thảo về vấn đề này. Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu về truyền thông và nông nghiệp trong nước cũng như quốc tế.

TS David Zaruk là giảng viên bộ môn Truyền thông, Marketing, Quan hệ Công chúng và Quan hệ Chính phủ tại Đại học Odisee (Brussel, Vương Quốc Bỉ). Ông cũng là chuyên gia về Truyền thông Khoa học và rủi ro tại Liên minh Châu Âu từ năm 2000. Zaruk cũng là thành viên sáng lập ra GreenFacts - Tổ chức khuyến khích phổ biến cách tiếp cận thông tin và đưa ra các quyết định dựa trên căn cứ khoa học đối với các vấn đề về sức khỏe và môi trường Châu Âu. TS David dùng câu chuyện một quả táo để tranh luận về vai trò của khoa học công nghệ trong nông nghiệp hiện đại, những vấn đề về truyền thông “bẩn”.

Theo David, quả táo ngọt và sâu rất thích ăn chúng. Để có táo ăn, người ta phải dùng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) theo quy trình sản xuất nhưng lại tuyên truyền rằng, quả táo này được trồng hữu cơ (organic) rất an toàn. Thực chất, nếu trồng hữu cơ đúng nghĩa, cây táo rất nhiều sâu bệnh và cho năng suất thấp, chất lượng kém. Để bán giá cao và thu nhiều lợi nhuận người ta thường thích gắn mác organic.

Trong khi thực tế không ai kiểm chứng được những thứ trồng organic đó có an toàn hay không. Và nhờ nỗi sợ về an toàn thực phẩm, lo ngại về sức khỏe mà phe bán sản phẩm hữu cơ thu được lợi nhuận cao hơn thông thường rất nhiều. Trong khi đó, hơn một thập kỷ, các nhà khoa học đã dùng hàng nghìn nghiên cứu để chứng minh thực phẩm biến đổi gen an toàn cho sức khỏe, đảm bảo mẫu mã đẹp, không bị sâu bệnh, tăng thu nhập cho người nông dân, giảm phát thải CO2, tốt cho môi trường thì luôn bị tẩy chay.

Cách đây không lâu, hơn 107 học giả đạt giải Nobel đã ký tên viết thư ủng hộ cây trồng đổi gen và thực phẩm biến đổi gen. Bởi hơn ai hết, họ là những nhà khoa học chân chính hiểu rõ ích lợi của cây trồng sinh học với đời sống nông dân và xã hội. TS David cũng cho biết, sự thật là sản xuất hữu cơ có sử dụng thuốc trừ sâu, gây hại tới loài ong, làm tăng phát thải CO2 ra môi trường và tạo nên nỗi sợ hãi không có thật về cây trồng biến đổi gen. Sản xuất hữu cơ chi phí cao, sản lượng thấp, nông dân khó cạnh tranh, chưa có căn cứ khẳng định hữu cơ là an toàn. Hữu cơ chỉ đơn thuần là một khái niệm truyền thông tiếp thị để thu lợi từ việc gắn mác organic xa xỉ cho sản phẩm.

Vai trò của truyền thông chân chính

Vậy vấn đề vai trò của truyền thông khoa học chân chính ở đâu? Khi hỏi google về gạo Việt Nam, TS David nhận được cả loạt thông tin thiếu tích cực từ những trang mạng không chính thống, lấn át các nguồn tin khoa học. Vậy đâu là nguồn tin đúng, khoa học và chân thực mà mọi người có thể tham khảo, tin cậy?

Báo chí truyền thống chịu nhiều áp lực, tin tức giả lan tràn trên mạng xã hội, tốc độ lan tỏa thông tin khó kiểm soát, nhiều nhóm truyền thông tự phát dẫn dắt các chiến dịch, vận động hành lang ủng hộ sản phẩm hữu cơ, cổ súy cho “sản xuất hữu cơ quy mô lớn”... Nhiều đơn vị, tổ chức, quốc gia bỏ ra nhiều tiền để ủng hộ phe hữu cơ. Thậm chí dùng các ma trận, thuật toán để tăng lượng like, tăng lượng người truy cập, bình luận... Chiến dịch này tạo ra những nhãn hiệu thực phẩm xa xỉ mà ngành bán lẻ ưa chuộng (vì cho lợi nhuận cao) trong khi nông dân không thể trồng đủ thực phẩm hữu cơ. Họ kiện công ty cung cấp thuốc BVTV glyphosate vì cho rằng không tốt cho môi trường và sức khỏe. Trong khi đó, Glyphosate đã có mặt trên thị trường 40 năm, được xem là thuốc trừ cỏ của thế kỷ. 3000 nghiên cứu khoa học từ nhiều nước trên thế giới đã chứng minh glyphosate an toàn. Cơ quan An toàn thực phẩm Châu Âu (EFSA), Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA) và Viện Quốc gia Đức về đánh giá rủi ro (BfR) công nhận glyphosate là an toàn. Tuy nhiên, chỉ 1 nghiên cứu của Cơ quan Ung thư quốc tế với hướng tiếp cận nguy cơ cho rằng không an toàn (theo cách “giết nhầm còn hơn bỏ sót” – TS David hóm hỉnh nói) đã làm ảnh hưởng tới hàng tỷ nông dân trên thế giới. Mặc dù đông đảo các nhà khoa học chân chính đã vào cuộc nhưng một số nhà khoa học bị mua chuộc bởi danh tiếng và những khoản chi trả lớn đã gây nên nhiều tranh luận, nhiễu thông tin.  

Cẩn trọng trong truyền thông

Các nhà khoa học, các chuyên gia truyền thông tham dự hội thảo "An toàn thực phẩm và vai trò của truyền thông khoa học".

Làm thế nào để biết được đâu là nhà khoa học thực sự? Một nhà khoa học uy tín bắt đầu với bằng chứng và khớp nối các kết luận, đưa ra bằng chứng, quay lại phòng thí nghiệm, để người khác lan tỏa các khám phá, họ chấp nhận thách thức và luôn hoài nghi. Một nhà khoa học hoạt động thường bắt đầu với kết luận và khớp nối với các bằng chứng, có nhà quản lý PR, sử dụng phòng thí nghiệm cho các cuộc phỏng vấn truyền thông. Tìm kiếm sự đồng thuận với các chính sách, chỉ trích các thử thách. Theo TS David, phân biệt được các nhà khoa học sẽ cho ta định hướng được đâu là nguồn thông tin đáng tin cậy. Và giới truyền thông cần đảm bảo việc đưa tin có trách nhiệm, cẩn trọng.

Chia sẻ về vấn đề này, Tiến sỹ Jason Sandahl, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cũng cho rằng, sử dụng các giải pháp BVTV tiên tiến nhằm đảm bảo đủ lương thực cho dân số toàn cầu như hiện nay. Vấn đề mấu chốt là cần có một nền tảng pháp lý chuẩn khoa học và có sự tham gia của nhiều bên trong việc thực thi các phương thức thực hành nông  nghiệp bền vững.

Tiến sĩ Trần Bá Dung – Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng cần nâng cao tính chuyên nghiệp của báo chí về khoa học công nghệ (KH-CN). Đưa tin về lĩnh vực KH-CN, an toàn thực phẩm (ATTP) cần chính xác, cụ thể, kịp thời, có phân tích, có định hướng. Đặc biệt, cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, kiến thức KH-CN cho các nhà báo viết về KH-CN, ATTP; Coi trọng đạo đức nghề nghiệp trong đưa tin KH-CN, ATTP.

 

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

10 căn bệnh của mùa đông mà ai cũng có thể mắc phải

Những căn bệnh như hen suyễn, viêm họng sẽ bị nặng hơn khi trời trở lạnh. Những người đã có sẵn bệnh cần chuẩn bị để đối phó với mùa đông.

Những lưu ý thời tiết Hà Nội ngày diễn ra chung kết AFF Cup

Theo thông tin từ Phòng dự báo Khí tượng Thủy văn của Đài Khí tượng Thủy văn đồng bằng Bắc bộ, ngày mai, 15/12, đội tuyển Việt Nam sẽ thi đấu với tuyển Malaysia trên sân Mỹ Đình dưới thời tiết không mưa dù trời rét.

Từ năm 2019, người hiến máu sẽ được tặng phiếu xét nghiệm

Từ năm 2019, người hiến máu tình nguyện sẽ được tặng phiếu xét nghiệm thay vì nhận gấu bông, quà lưu niệm như trước đây.

Dậy thì muộn, ảnh hưởng thế nào?

Trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, không ít phụ huynh lo con mình dậy thì sớm. Bên cạnh đó thì cũng có không ít bạn trẻ lại dậy thì muộn.

9 thực phẩm bạn đang rửa không đúng cách

Rửa và sơ chế thực phẩm là mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

3 lý do tại sao bạn phải ăn nhiều trái cây khi giữ dáng

Nếu bạn muốn giữ được vóc dáng mảnh mai nhưng vẫn khỏe mạnh, bạn phải tập luyện và xem xét kỹ lưỡng thực đơn ăn uống.

Thế giới đang đọc sách như thế nào?

Trang FeelGood tổng kết cho chúng ta những con số thú vị về chuyện đọc sách trên khắp thế giới hiện nay.

Mới nhất

Tập luyện phòng tránh bệnh hô hấp ở trẻ em

Sức khỏe A-Z - 19:56 14/12/2018
Việc tập luyện thể lực theo chương trình hoặc có tổ chức hay đơn giản chỉ là những hoạt động thể lực mang tính chất tự phát khi vui chơi, chạy nhảy của trẻ nhưng được lặp đi lặp lại và diễn ra hàng ngày đã có ảnh hưởng rất tốt đối với thể chất chung của trẻ, trong đó có hệ hô hấp.

Ngất có phải do tim?

Sức khỏe A-Z - 19:52 14/12/2018
Có khá nhiều bệnh nhân trong đời đã từng bị ngất. Có người ngất xảy ra liên tục và họ rất lo sợ cũng như không biết phải làm thế nào để phòng và điều trị ngất

Dậy thì muộn, ảnh hưởng thế nào?

Sức khỏe A-Z - 19:49 14/12/2018
Trong điều kiện dinh dưỡng đầy đủ, không ít phụ huynh lo con mình dậy thì sớm. Bên cạnh đó thì cũng có không ít bạn trẻ lại dậy thì muộn.

9 thực phẩm bạn đang rửa không đúng cách

Tư vấn - 19:46 14/12/2018
Rửa và sơ chế thực phẩm là mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

Robot trục trặc, xiên 10 đinh thép qua người công nhân Trung Quốc

Nóng - 19:42 14/12/2018
Một công nhân nhà máy ở Trung Quốc bị đâm 10 mũi đinh lớn bằng thép sau khi con robot gặp sự cố và rơi mất kiểm soát.

3 lý do tại sao bạn phải ăn nhiều trái cây khi giữ dáng

Sức khỏe A-Z - 19:37 14/12/2018
Nếu bạn muốn giữ được vóc dáng mảnh mai nhưng vẫn khỏe mạnh, bạn phải tập luyện và xem xét kỹ lưỡng thực đơn ăn uống.

Những lưu ý thời tiết Hà Nội ngày diễn ra chung kết AFF Cup

Đời sống - 19:29 14/12/2018
Theo thông tin từ Phòng dự báo Khí tượng Thủy văn của Đài Khí tượng Thủy văn đồng bằng Bắc bộ, ngày mai, 15/12, đội tuyển Việt Nam sẽ thi đấu với tuyển Malaysia trên sân Mỹ Đình dưới thời tiết không mưa dù trời rét.

Thế giới đang đọc sách như thế nào?

Đời sống - 19:26 14/12/2018
Trang FeelGood tổng kết cho chúng ta những con số thú vị về chuyện đọc sách trên khắp thế giới hiện nay.

Bé gái 5 tuổi bị hạt cườm rơi vào tai

Sức khỏe A-Z - 19:22 14/12/2018
Trong lúc chơi tại nhà bà ngoại, bé gái cho hạt cườm vào trong tai. Bệnh nhi hoảng hốt dùng tay ngoáy, vô tình đẩy dị vật chui sâu hơn.

10 căn bệnh của mùa đông mà ai cũng có thể mắc phải

Sức khỏe A-Z - 19:18 14/12/2018
Những căn bệnh như hen suyễn, viêm họng sẽ bị nặng hơn khi trời trở lạnh. Những người đã có sẵn bệnh cần chuẩn bị để đối phó với mùa đông.

Trước trận chung kết lượt về AFF Cup 2018, tuyển Việt Nam được “tiếp sức” ra sao?

Nhịp sống doanh nghiệp - 16:53 14/12/2018
(khoahocdoisong.vn) - Sau kết quả hòa 2-2 trên sân vận động Bukit Jalil, trận chung kết lượt về diễn ra giữa tuyển Việt Nam và Malaysia hứa hẹn sẽ rất gay cấn. Hàng triệu trái tim người hâm mộ đang hướng về đội quân áo đỏ của HLV Park Hang-seo và tiếp tục đồng hành, “truyền lửa” tinh thần cho các cầu thủ trẻ.

Chuyên gia cảnh báo: Sai lầm khi ăn cá chép có thể gây ngộ độc, hại gan

Sức khỏe A-Z - 15:38 14/12/2018
Cá chép là thực phẩm dinh dưỡng và thuốc chữa bệnh của người Việt. Trong thịt cá chép có rất nhiều dưỡng quý tốt cho sức khỏe, phòng chống rất nhiều chứng bệnh khác nhau.

Xử trí các bất lợi thường gặp do thuốc kháng sinh

Sức khỏe A-Z - 14:34 14/12/2018
Kháng sinh là loại thuốc được dùng phổ biến trong điều trị nhiều bệnh lý nhiễm trùng, nhưng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn.

Từ năm 2019, người hiến máu sẽ được tặng phiếu xét nghiệm

Sức khỏe A-Z - 14:29 14/12/2018
Từ năm 2019, người hiến máu tình nguyện sẽ được tặng phiếu xét nghiệm thay vì nhận gấu bông, quà lưu niệm như trước đây.

Bệnh sán lá gan lớn có lây từ người sang người?

Sức khỏe A-Z - 14:24 14/12/2018
Ở Việt Nam, số các trường hợp mắc bệnh sán lá gan lớn đã tăng lên đáng kể trong 10 năm qua. Người bị nhiễm bệnh do ăn sống các loại rau mọc dưới nước hoặc uống nước có ấu trùng sán chưa nấu chín. Hiểu thông tin về bệnh sẽ giúp chúng ta phòng bệnh hiệu quả.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO