Trang Chủ » Phản biện » Trò chuyện » Thảm án vì 3 chân kiềng lung lay

Thảm án vì 3 chân kiềng lung lay

25/06/2018

Theo PGS.TS Đặng Ngọc Dinh, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Hỗ trợ cộng đồng, những vụ án rúng động giết người, phân xác xảy ra ngày càng nhiều hơn chứng tỏ rằng nền tảng giáo dục bị thiếu khuyết, thực thi pháp luật còn lỏng lẻo và quan trọng nhất, trong mỗi con người không có một đức tin về lòng tốt để nhân lên những điều tử tế.

Cái ác xuất hiện khi lòng tốt bị ngủ quên

Những vụ giết người xảy ra thời gian qua tại nhiều địa phương trong cả nước khiến dư luận xã hội không khỏi bất an. Nếu như trước đây, những vụ án man rợ là hy hữu thì nay nó xuất hiện nhiều hơn. Ông có thể lý giải vì đâu dẫn đến thực trạng ấy?

Những vụ giết người man rợ xảy ra liên tiếp cùng thời điểm trước hết xuất phát bởi mâu thuẫn, xung đột xảy ra từ những va chạm hàng ngày trong sinh hoạt, công việc, làm ăn, quan hệ tình cảm. Khi những xung đột tích tụ, dồn nén lâu ngày, khi có điều kiện rất dễ dẫn đến những hành vi nguy hiểm. Bên cạnh đó, áp lực cuộc sống hiện nay tác động vào xã hội, vào mỗi con người rất quyết liệt. Sức ép về việc làm, về mưu sinh, tranh chấp, tiền bạc… cũng chi phối giá trị sống của một bộ phận người dân, dẫn đến lối sống thực dụng, ích kỷ, vô cảm.

Trong xã hội có nhiều người phải sống khó khăn, chịu nhiều áp lực, nhưng đâu phải ai cũng man rợ?

Tất nhiên, đó là một trong những nguyên nhân. Trong sự biến động mạnh mẽ của thời kỳ hội nhập, quán tính của lối sống cũ, tư duy cũ còn khá phổ biến, chưa thích nghi được với môi trường mới. Trong văn hóa đạo đức, con người ta thiếu một phần kỹ năng sống… nên dễ tạo sự xung đột, thay đổi giá trị sống, dẫn tới vụ án nhiều hơn trước đây.

Thiếu hụt kỹ năng sống, có người nói rằng do giáo dục bị hổng, ông có nghĩ vậy?

Bản thân tôi khi đọc về những vụ án đó cũng thấy rất hoang mang. Đang có chuyện gì xảy ra vậy? Giáo dục của ta hổng ở chỗ nào. Tôi tự trả lời rằng chắc có lẽ những kẻ phạm tội là kẻ không được giáo dục đến nơi đến chốn, không có nền tảng tốt từ gia đình và nhà trường. Từ nhỏ đã không được dạy rằng con người sống phải hướng đến cái thiện lương, đến những điều tốt đẹp.

Nhưng giáo dục thì có nhiều kiểu?

Đúng thế, nhưng khi lòng tốt không có đất sống, họ không được dạy rằng phải làm việc tốt, làm người tốt, chịu thiệt thòi một chút cũng không sao… thì cái ác sẽ chiếm lĩnh. Cộng với những áp lực cuộc sống, tâm lý đè nặng, dễ dẫn đến hành vi thủ ác.

Còn pháp luật, chúng ta đã có chế tài xử lý thích đáng, vì sao những con người tưởng như sẽ có thể là người tử tế lại ra tay tàn ác với đồng loại của mình?

Hệ thống pháp luật Việt Nam có nhiều quy định xử lý tội phạm nhưng khó có thể đánh giá là đã hoàn thiện, đồng bộ đủ sức hạn chế được tình trạng tội phạm, nhất là tội phạm đặc biệt nguy hiểm. Chúng ta cần nhìn nhận tội phạm hình thành phát triển đồng hành với mọi hình thái xã hội. Giáo dục giúp giảm đi tội phạm chứ không ngăn chặn được.

Hãy tạo thói quen làm việc tốt

Ông vừa nói đến giáo dục, làm thế nào để giáo dục đóng vai trò quyết định, tạo ra con người tốt, lương thiện?

Đó là nền tảng giáo dục trong gia đình, nhà trường. Ngay từ nhỏ, trẻ phải được dạy dỗ, sống hướng thiện, vì người khác. Nếu người lớn chú trọng dạy dỗ trẻ, tránh xa bạo lực, tránh xa những văn hóa phẩm bạo lực như phim ảnh, trò chơi… thì trẻ sẽ hình thành nhận thức về những điều lương thiện. Còn ở góc độ pháp luật, nếu xã hội không có chuyện “chạy án”, mọi loại tội phạm đều bị xử lý nghiêm thì chắc chắn tính nghiêm minh của pháp luật cũng sẽ tốt hơn.

Giáo dục là cả quá trình lâu dài, nhiều năm?

Để hình thành nên nhân cách, vun đắp nhận thức của một con người, cần đến rất nhiều năm. Và điều nữa cũng quan trọng là phải có tín ngưỡng. Tín ngưỡng là đức tin trong lòng, về những điều tốt đẹp của cuộc đời. Tín ngưỡng không phải là đến đình chùa xin xỏ, cầu khấn, tranh giành “lộc lá”. Đó là niềm tin của con người về những điều tốt đẹp, lương thiện. Nó như cái phanh xe. Nếu có đường đi, có luật, nhưng xe không có phanh thì cũng dễ gây tai nạn.

Giáo dục, pháp luật và tín ngưỡng, ông đang nói đến 3 phạm trù ấy?

Đúng, đó là 3 chân kiềng. Nếu 3 chân ấy lung lay thì tất sẽ dẫn đến những hệ lụy. Cứ thử tìm hiểu một tên tội phạm man rợ thì sẽ thấy. Kiểu gì cũng có thiếu sót nếu so vào các chân kiềng ấy. Có thể gia đình giáo dục không tốt, không có tín ngưỡng, lòng tin, tiếp xúc nhiều với các văn hóa phẩm bạo lực… Cứ xem những tên tội phạm ấy học hành như thế nào, được giáo dục ra sao, sẽ hiểu vì sao chúng lại bệnh hoạn bạo lực như thế.

Tín ngưỡng về sự tử tế

Theo ông, có cách nào để hạn chế tình trạng bạo lực, man rợ xảy ra không?

Để trấn áp bạo lực thì pháp luật là yếu tố đầu tiên. Phải trừng trị thích đáng, nghiêm minh những kẻ bất chấp đạo làm người để vi phạm pháp luật. Sau đó là vai trò giáo dục. Phải tăng cường giáo dục từ trong mỗi gia đình. Mỗi nhà, hãy giáo dục những đứa trẻ của mình về điều tốt, làm việc tốt. Hãy xây dựng trong mỗi người tín ngưỡng về sự tử tế. Từ những việc nhỏ nhất trong cuộc sống hàng ngày đến hình thành nhân cách khi trưởng thành. Chỉ khi nào con người tâm niệm làm việc tốt thì xã hội mới yên ổn, tội phạm mới giảm đi.

Có khi nào một người được giáo dục tốt cũng vẫn sẽ phạm tội?

Có, không loại trừ có những người đó. Nhưng khi lòng tốt của con người biến thành tín ngưỡng, chắc chắn rằng tỉ lệ người làm việc xấu, làm điều xấu cho người khác sẽ rất ít.

Làm thế nào để nhận diện một người là tốt hay xấu. Vì có những tên tội phạm có vóc dáng và hình thức rất thư sinh?

Không nhận diện được qua gương mặt, mà qua lối sống, cách hành xử ở trong từng tình huống cụ thể. Nhiều khi chỉ qua cách suy nghĩ về một vấn để cũng có thể cho thấy đó là người tốt hay người xấu.

Có lẽ, điều quan trọng nhất là tự bản thân mỗi người hãy tâm niệm làm điều tốt, hướng đến việc thiện trước?

Đúng thế, nếu mỗi người đều sống tốt, đối xử với cộng đồng tốt thì không có những câu chuyện giết người man rợ, phi nhân tính. Vai trò của truyền thông cũng phải nâng cao hơn nữa trong việc nâng cao nhận thức, giáo dục cho con người. Làm việc tốt không khó, thậm chí nó còn khiến con người ta vui vẻ, hạnh phúc hơn. Còn làm việc xấu, thế nào ta cũng thấy áy náy, ăn năn. Vậy thì cớ gì ta không làm điều khiến ta vui vẻ?

Xin cảm ơn ông!

Người Sài Gòn chưa hết hoang mang về vụ việc Vũ Ngọc Hiếu sát hại bạn gái cũ tên Đ.Y.N, sau đó phân xác, phi tang ở huyện Gò Dầu (Tây Ninh) xảy ra ngày 4/6. Cùng thời điểm, ở Hà Nội, dư luận cũng chấn động về vụ việc nữ sinh Đ.C.T bị giết khi đến thuê phòng trọ tại Hà Nội. Cơ quan điều tra xác định Nguyễn Anh Tú (SN 1983) trú tại phường Hàng Bột (Đống Đa) là đối tượng tình nghi. Đối tượng này, sau đó cũng thừa nhận toàn bộ hành vi của mình.

Tô Hội (thực hiện)

Free WordPress Themes, Free Android Games